Abravanel, the Blog

Jewish life and not only in Greece / Εβραϊκή ζωή και όχι μόνο στην Ελλάδα

Ένα γραμματόσημο για την Θεσσαλονίκη – το λιμάνι/A stamp for Salonika – the port

Posted by Abravanel, the Blog στο 21/02/2010

Ελληνικά (english translation follows below)

Βγαίνω εκτός της ροής των θεμάτων, (η σειρά «Ο θάνατος στον Ιουδαϊσμό» συνεχίζεται κανονικά), γιατί έκανα μια ανακάλυψη που με έκανε να κοντοσταθώ.

Αυτό το γραμματόσημο ανήκει στην σειρά «Διασπορά» που εκδόθηκε από το Keren Kayemeth LeΙsrael πριν την ίδρυση του Ισραήλ και σκοπό είχαν την χρησιμοποίηση τους ως χαρτόσημα σε σιωνιστικά έγγραφα και σαν μέθοδο οικονομικής ενίσχυσης. Επίσης χρησιμοποιήθηκαν και ως ισραηλινά γραμματόσημα για μια μικρή περίοδο μέχρι να τυπωθούν νέα μετά την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας το 1948.

Αν σας θυμίζει κάτι είναι γιατί όντως απεικονίζει την Θεσσαλονίκη και τον Λευκό Πύργο, (ο οποίος πήρε το όνομα του χάρη στον εβραίο Νατάν Γκιντιλί και αποτελεί την ελληνική απόδοση της λαϊκής εβραϊκής ονομασίας του). Το κείμενο γράφει «Εβραίοι Ψαράδες στο λιμάνι της Σαλονίκης» και απεικονίζει μια κλασική βάρκα των εβραίων ψαράδων με φόντο την Λεωφόρο Νίκης, τα χαμηλά τότε σπίτια της παραλίας και τον Λευκό Πύργο. Η χρονιά της έκδοσης είναι το 1943, τον ίδιο χρόνο που δεκάδες χιλιάδων θεσσαλονικέων ανέβαιναν στα βαγόνια ζώων που θα τους οδηγούσαν στο στρατόπεδο εξόντωσης του Άουσβιτς και από το οποίο μόνο 2.000 θα επέστρεφαν.

Στο προσκήνιο εβραίος ψαράς

Σε πολλούς μπορεί να κάνει εντύπωση αλλά αυτή ήταν η κλασική εικόνα των εβραίων της πόλης που, παρά την ισχυρή εμπορική και πνευματική κίνηση της, κυριαρχούσε το επάγγελμα του ψαρά και του χαμάλη. Στο ανεκτίμητο βιβλίο «Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης, 1856 – 1919» της Ρένας Μόλχο μαθαίνουμε οτι το 1919 το μεγαλύτερο μέρος των σαλονικιών  (εβραίων) ασχολούνταν με επαγγέλματα της θάλασσας, 9.000 ψαράδες, χαμάληδες, λιμενεργάτες σε ένα σύνολο περίπου 35.000 ατόμων που συνιστούσαν το εργατικό δυναμικό των 70+.000 εβραίων σε μια Θεσσαλονίκη περίπου 130.000 κατοίκων (1). Οι ψαράδες ήταν οργανωμένοι σε συντεχνίες, τους Μόρο/Moro που ψάρευαν με καΐκια στην ανοικτή θάλασσα και του Γκριπάρι/Gripari που ψάρευαν παράκτια στον Θερμαϊκό. Κάθε συντεχνία είχε τους δικούς της κανόνες, τα δικά της έθιμα και κανόνες με τους Μόρο να θεωρούνται υποδεέστεροι από τους Γκριπάρι που θεωρούνταν τεχνίτες και περισσότερο μορφωμένοι (2).

χαμάλης

Οι χαμάληδες συνιστούσαν τις δικές τους συντεχνίες ανάλογα με το είδος των εμπορευμάτων που μετέφεραν: los hamales del Sibi/χαμάληδες της συνοικίας Σιμπή με τα παστά – los hamales del commerco/οι χαμάληδες της αγοράς, il hamaliko de la kioshe/ο χαμάλης της γωνιάς του δρόμου. Άλλοι ήταν λιμενεργάτες και λειτουργούσαν τις μαούνες που μετέφεραν τα εμπορεύματα από τα πλοία στο λιμάνι. Η κυριαρχία του εβραϊκού προλεταριάτου στο λιμάνι ήταν τέτοια που η ημέρα αργίας του λιμανιού ήταν το Σαμπάτ/Σάββατο και έμεινε για τουλάχιστον 14 χρόνια μετά την ενσωμάτωση της Θεσσαλονίκης στην Ελλάδα όταν επιβλήθηκε η χριστιανική Κυριακή ως ημέρα αργίας στους εβραίους εργάτες. Οι  σύγχρονες μαρτυρίες των εργατών (3) μάλιστα μας πληροφορούν οτι ακόμα και μέχρι την δεκαετία του ’30 οι χριστιανοί εργάτες ήταν αναγκασμένοι να μάθουν κάποια ισπανοεβραϊκά/λαντίνο ώστε να μπορούν να λειτουργήσουν στο λιμάνι.

Το Οθωμανικό Τελωνείο στο βάθος είναι το πρώτο κτίριο της Θεσσαλονίκης που χρησιμοποιεί οπλισμένο σκυρόδεμα. Αρχιτέκτονας ο Έλι Μοδιάνο, ενώ ξεκίνησε από τον ντονμέ Τζαβίντ Μπέη.

Το λιμάνι της Θεσσαλονίκης ήταν με διαφορά το μεγαλύτερο των Βαλκανίων και η κατάληψη της Θεσσαλονίκης είχε συνοδευθεί από την αγωνία του Πειραιά οτι θα συρρικνώνονταν από την δυναμικότητα του σαλονικιώτικου εμπορίου (4).  Η ικανότητα τους ήταν τέτοια που ήδη από το 1910 σιωνιστές ηγέτες, όπως ο πατέρας του σύγχρονου Ισραήλ Νταβίντ Μπεν Γκουριόν, είχαν προσπαθήσει να εισάγουν τους σαλονικιούς λιμενεργάτες στην Παλαιστίνη προσπαθώντας να δημιουργήσουν εβραϊκά λιμάνια και να σπάσουν το αραβικό μονοπώλιο. Η προσπάθεια τότε ουσιαστικά απέτυχε αφού ακόμα και οι ίδιοι οι Σιωνιστές της Θεσσαλονίκης ευνοούσαν την ανάδειξη της ίδιας της Θεσσαλονίκης ως μιας εβραϊκής αυτοδιοικούμενης οντότητας και όχι την μετανάστευση.

Οι προσπάθειες της κεντρικής σιωνιστικής ηγεσίας πέτυχαν την δεκαετία του ’30 όταν η κρατική προσπάθεια αποεβραϊσμού της πόλης κορυφώθηκε με το Πογκρόμ του Συνοικισμού του Κάμπελ που προκάλεσε μια μαζική έξοδο εβραίων προσφύγων. Το ηγετικό στέλεχος Μπαρούχ Ουζιέλ που ήταν ο ίδιος σαλονικιός και είχε ήδη μεταναστεύσει και προέδρευε της Επιτροπής Ελλήνων Μεταναστών, (εδώ η σελίδα του στην ισραηλινή Κνέσσετ),  έπεισε την κεντρική επιτροπή να εκμεταλλευθεί την κατάσταση επ’ ευκαιρία της ίδρυσης του νέου λιμανιού της Χάιφας και να εισάγει τους πολύτιμους εβραίους λιμενεργάτες. Το 1932 ο πρόεδρος της Εργατικής Συμβουλίου και μετέπειτα δήμαρχος της Χάιφας Αμπά Χουσί ταξίδεψε ως την Θεσσαλονίκη και κατάφερε να πείσει 100 εργάτες με τις οικογένειες τους να τον ακολουθήσουν, ενώ αργότερα ακολούθησαν άλλοι. Αυτοί υπήρξαν ο πυρήνας του λιμανιού και όταν η αραβική εξέγερση του 1936 απείλησε με οικονομικό στραγγαλισμό την εβραϊκή οικονομία του Γισούβ, (η εβραϊκή παροικία στην Παλαιστίνη), ανέλαβαν το σύνολο της λειτουργίας του και την συνέχιση των εβραϊκών εξαγωγών. Εξίσου σημαντικό ρόλο έπαιξαν αργότερα στην ανάπτυξη του λιμανιού της Γιάφα.

Ο Αμπά Χουσί αναφέρει οτι οι εργάτες «επιλέχθησαν», μεταξύ των άλλων, με βάση τις δυνατότητες τους να μεταφέρουν μέχρι 400 κιλά στις πλάτες τους, κάτι που οι άραβες εργάτες αδυνατούσαν να κάνουν. Άλλες πηγές όμως (5) αναφέρουν οτι η επιλογή είχε να κάνει με άλλα κριτήρια: στην άκρως ανεπτυγμένη πολιτικά Θεσσαλονίκη οι Σιωνιστές βρίσκονταν σε αντιπαράθεση με τους Κομουνιστές για την κατάκτηση του προλεταριάτου της πόλης. (Υπενθυμίζω οτι ο κομουνισμός ήταν μια ουσιαστικά εβραϊκή υπόθεση στην Θεσσαλονίκη – στις εκλογές του 1926 το 60% των ψήφων του ΚΚΕ ήταν εβραικές παρά οτι πλέον ο εβραικός πληθυσμός ήταν μειοψηφία στην πόλη και οτι η πλειοψηφία στήριξε το Λαϊκό Κόμμα). Οπότε η επιλογή που έδινε διέξοδο σε μια εχθρική πραγματικότητα έγινε τόσο με βάση τις δυνατότητες τους, όσο και με πολιτικά κριτήρια παρά την επικράτηση του Σοσιαλιστικού Σιωνισμού στο Ισραήλ. Χαρακτηριστική ένδειξη είναι οτι σχεδόν όλοι προήλθαν από τον Οικισμό 151 και όχι από τον κομουνιστικό Βαρδάρη (Ρεζί Βαρδάρ όπως είναι γνωστό), παρά οτι εκεί συγκεντρώνονταν η πλειοψηφία του προλεταριάτου του λιμανιού.

Μεταξύ των εξαίρετων ονομάτων εκείνου του κύματος είναι ο, εννιάχρονος τότε, Μορδοχάι Μάνο που αργότερα ίδρυσε μια από τις μεγαλύτερες ναυτιλιακές εταιρίες του Ισραήλ, την Mano Maritime που είναι μάλλον περήφανη για την καταγωγή της αν κρίνουμε από τον ιστότοπο. Ενας άλλο σημαντικό άτομο ήταν ο Λεόν Ρεκανάτι που ίδρυσε στο Ισραήλ την Discount Bank και είδαμε σε αυτή την ανάρτηση να έχει χρηματοδοτήσει την δημιουργία της σαλονικιώτικης συναγωγής στο Τελ Αβίβ σε σχήμα των κοχυλιών του Θερμαικού.

Γραμματόσημο του Ισραήλ με το λιμάνι της Θεσσαλονίκης, την συναγωγή Μπεθ Σαούλ και παραδοσιακή φορεσιά σαλονικιάς/1997

Ψάχνοντας για πληροφορίες στο Διαδίκτυο έπεσα κατά τύχη σε ένα δημοσίευμα της ισραηλινής εφημερίδας Χααρέτς που αναφέρει οτι η ισραηλινή ναυτιλιακή εταιρία ZIM σκέφτονταν να αναλάβει την διαχείριση του λιμανιού της Θεσσαλονίκης το 2008 – προσωπικά το βρήκα μάλλον διασκεδαστικό. Άκρως σοβαρή όμως είναι η συνειδητοποίηση της μεγάλης ελληνικής παροικίας που υπάρχει εκτός Ελλάδας λόγω της μετανάστευσης πριν και μετά τον πόλεμο. Μόνο στο Ισραήλ υπολογίζεται οτι υπάρχουν 30.000 ομογενείς, (6) ενώ στις ΗΠΑ και την Γαλλία είναι άγνωστος ο αριθμός τους, (με περισσότερο ενδεικτικές τις περίπτωσεις του Προέδρου της Γαλλίας Νικολά Σαρκοζύ του οποίου ο παππούς είναι ο σαλονικιός εβραίος Μπενίκο Μαλλάχ, του τραγουδιστή Γιεχούντα Πόλικερ στο Ισραήλ και την βουλευτίνα του Κογκρέσου στις ΗΠΑ Σέλευ Μπέρκλευ).

Αυτοί αποτελούν μια ανεκμετάλλευτη πραγματικότητα για την παρακμάζουσα οικονομία της Θεσσαλονίκης η οποία έχει ανάγκη τόσο τον τουρισμό και πιθανές ευκαιρίες για επενδύσεις, αλλά και για την ίδια την εβραϊκή κοινότητα που οφείλει να διευκολύνει αυτές τις επαφές και να τους εντάξει  ενεργά πέρα από την απλή ενημέρωση που έχει αναλάβει σήμερα. Επίσης να επανακτήσει το σύνολο της ιστορίας της, όχι μόνο την αριστοκρατία της Θεσσαλονίκης των Μοδιάνο, Αλλατίνι κτλ – δεν υπάρχει πλεον λόγος στην μεταπολιτευτική Ελλάδα να τους αποφεύγει.

Οσο για τους ψαράδες της Θεσσαλονίκης… είναι στο χέρι των σύγχρονων κατοίκων της να αγκαλιάσουν το σύγχρονο παρελθόν της από το να αναγκάζονται να δημιουργούν ένα φανταστικό – χωρίς την συνειδητοποίηση αυτή είναι καταδικασμένοι να αφήνονται να λειτουργούν κάτω από τα ίδια συμπλέγματα που ευθύνονται για πολλά από τα σημερινά προβλήματα της.

Είμαι από το Ρεζή Βαρδάρη, τον παλιό συνοικισμό
Εβραιόπουλα λεβέντες είδαμε εκεί το φως
Το φωνάζω και καυχιέμαι: Είμαι Θεσσαλονικιός
Και θα είμαι ως το τέλος γνήσιος και πιστός Ρωμιός

σύνθεση του Ιακώβ Λεβή που μετά το Αουσβιτς μετανάστευσε στο Ισραήλ (6)

English

I’m leaving the series «Death in Judaism» for a moment because a small discovery which made me halt.

This stamp belongs to the «Diaspora» series issued by the Keren Kayemeth LeΙsrael before the founding of the State of Israel and were used both as stamps on zionist documents and as a means of economically contributing to the goals of KKL. They were also used as israeli stamps for a brief period in 1948 until new ones were printed after the declaration of independence in 1948.

If it reminds you something it’s because it indeed depicts Salonika and the White Tower, (which was named thanks to the jew Natan Guidili and is the greek version of the popular jewish name). The text says «Jewish Fishermen at the port of Saloniki» and shows a classic boat of Jewish fishermen and in the background Nikis Avenue with the, then, low houses and the White Tower. The year it was issued is 1943, the same year when tenths of thousands of Salonicans were transported with cattle-wagons to the death camp of Auschwitz and only 2.000 would return.

A jewish fisherman in the foreground

To many it may come as a surprise but this was the iconic image of the Jews of the city, which despite it’s potent commercial and intellectual activity, was dominated from the professions of fisherman and hamal/porter. In the invaluable book by Rena Molho «The Jews of Salonica, 1856 – 1919» we learn than in 1919 the largest part of the jewish inhabitants of Salonica were employed in sea profession, 9.000 fishermen, porters, port workers from a manpower totaling around 35.000 persons in a 70+.000 strong community in a city of 130.000 inhabitants. (1) The fishermen were organized into guilds, the Moro which fished with caiques in the open seas and the Grippari which stayed near the shore of the Thermaikos Gulf. Each guild had its own customs and rules with the Moro being considered less than the Grippari which had an artisan status and were more educated. (2)

a hamal/porter

The hamals/porters had also their own guilds according to the type of merchandise they would be carrying: los hamales del Sibi/the Sibi Quarter porters for salted food – los hamales del commerco/the marketplace porter , il hamaliko de la kioshe/the smalltime street corner porter. Others were the port workers which operated the maunas/keelboats which transported goods from the ships to the port and operated the port itself. The dominance of the Jewish workforce was such that the day of rest in the harbor was Shabbat/Saturday and remained such for at least 14 years after the incorporation of Salonica in Greece, when the christian Sunday was imposed as the day of rest to the Jewish workers. Contemporary testimonies of workers (3) inform us that even in the 30’s the christian workers were forced to learn judeospanish/ladino to be able to function in the harbor.

The Ottoman Customs in the back is the first building to use reinforced concrete in Salonika. The engineer is Eli Modiano and was commenced by donme Cavid Bei

The port of Thessaloniki was by far the most important of the Balkans and the occupation of Salonica was accompanied by concern in the Piraeus harbor that it would shrink in front of the dynamism of the salonican trade.(4)  Their ability was such that already in 1910 zionist leaders, like the founding father of Israel David Ben Gurion, tried to import salonican dockworkers in Palestine in an effort to break arab monopoly and create jewish ports. The effort then failed because even the Salonican Zionists favored the transformation of Salonica into a self-governed Jewish entity and not immigration.

The efforts of the central zionist leadership met with success in the 30’s when the State’s effort to wipe out Jewish influence in the city culminated in the Kambel Quarter Pogrom which caused a mass exodus of jewish refugees. A leading member, Baruch Uziel who was himself a salonican and had already immigrated and chaired the Greek Immigrants Committee (here is his page in the israeli Knesset)  convinced the central committee to take advantage of the situation given that the new Haifa port was about to begin operations and import the valuable jewish dockworkers. In 1932 the president of the Workers Council and later Mayor of Haifa Abba Hushi traveled to Salonika and managed to convince 100 workers and their families to follow, while others followed later. They became the core of the port and when the Arab Revolt of 1936 threatened with economic death the Yisuv, (the jewish community in Palestine), they took over all of the operations and the continuation of Jewish exports. They played an equally important role in the development of the Yaffo port later on.

Abba Hushi reports that the workers were «chosen», among other things for their ability to lift up to 400kg, something that arab workers could not achieve. Other sources, though, speak of this selection based on other motives: in the politically active Salonica the Zionists were in constant competition with the Communists to win the proletariat of the city. (I remind that Communism was basically a Jewish affair in Salonica – in the 1926 General Elections 60% of the Communist Party of Greece’s votes were Jewish despite that the Jews were now a minority in the city and in majority supported the conservative Laiko Komma). Therefore the choice that was to provide an exit in an increasingly hostile reality was based on their skills but also on political criteria despite the prevailing of Socialist Zionism in Israel. Indicative is the fact that almost all of them came from the 151 Quarter and not from the Regie Vardar Quarter despite the fact that the majority of the harbor’s proletariat resided there. (5)

Among the prominent members of that immigrant wave was the, then 9 year old, Mordechai Mano which later founded one of Israel’s major maritime companies, Mano Maritime which I imagine is rather proud of its background given the company’s site. Another important person is Leon Rekanati which founded the Discount Bank and as we saw donated the money for the salonican synagogue of Tel Aviv in the shape of Thermaikos Gulf sea shells.

Israeli stamp depicting the White Tower, the port of Salonica, the Beth Saul synagogue and a woman in traditional salonican outfit/1997

Looking for information in the Internet I accidentally stumbled in an article of the israeli newspaper Haaretz which reports that the israeli maritime company ZIM was interested in acquiring the management of the Salonica Port in 2008 – personally I found it somewhat amusing. But I’m being very serious that we should become conscious of the vast greek colony outside Greece due to the immigration before and after WW2. Only in Israel there are an estimated 30.000 Greek Jews, (6) while in the USA and France their number is unknown, (with most prominent being the cases of President of France Nicola Sarkozy whose grandparent was the salonican jew Benico Mallah, israeli singer Yehuda Poliker or US congresswoman Shelley Berkley).

These remain an untapped resource for the declining economy of Thessaloniki which needs both the tourism and possible chances for investment. This also true for the Jewish Community itself which must facilitate these contacts and try to mobilitate them in an active way rather than the simple briefing which does today. It should also reacquire the totality of its history, not only the aristocracy of the city of the Modiano’s, the Alattini’s etc – there is no reason today to avoid the rest in post-1973 Greece.

As for the fishermen of Salonica… it is up to the contemporary inhabitants to embrace their recent past than having to create an imaginary one – without becoming conscious of this fact they are doomed to operate under the same complexes which are responsible for many of its problems today.

I am from the Regie Vardari, the old quarter
Fine proud Jews, there we saw the light
I am going to say it and boast about it: I am Salonican
and to the end I’ll be a true Romios

a composition by Iakov Levi who after Auschwitz emigrated to Israel (6)

40 Σχόλια to “Ένα γραμματόσημο για την Θεσσαλονίκη – το λιμάνι/A stamp for Salonika – the port”

  1. Abravanel said

    (1) «Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης, μια ιδιαίτερη κοινότητα 1856-1919», Ρένα Μόλχο
    (2) «Ο Όρκος», Μπαρούχ Ουζιέλ
    (3) Μιχαήλ Μωσέ Μπουρλά στην ταινία Salonica
    (4) «Εμποροι στον Θερμαικό», Νίκος Βουργουτζής
    (5) «Regie Vardar. A Jewish Garden City in Thessaloniki 1917-1943», Gila Hadar
    (6) «Οι Ελληνες στην Διασπορά, 15ος – 21ος αιώνας», Βουλή των Ελλήνων

  2. Argos said

    Η τελευταία παράγραφος τα λέει όλα. Έχω αρχίσει όμως να μην ελπίζω.

  3. Louis said

    Abravanel-
    Interesting post. A dispassionate history of Thessaloniki would be helpful – but, for whatever reason, you have a tendency to be quite patronizing. You will not win any friends or even sympathizers that way. Give up the talk about «complexes,» stop pointing to examples of Greek kitsch, and, please, leave out any advice on economics. THESSALONIKI has a vibrant economy and does not need to court Jews or Israelis due to financial motivations.

  4. Βαγγέλης Δ. Καργούδης said

    @Abravanel: Στο πλαίσιο της τόσο πολύτιμης και (αλίμονο!) τόσο ελλιπούς ακόμα, ενημέρωσης για τον εβραϊσμό της Θεσ/νίκης, παράκληση, να γινόταν και μια εκταταμένη αναφορά στην ιστορία της «Federation» και του διακεκριμένου κοινωνικού αγωνιστή & σημαντικού διανοούμενου στην ιστορία του ευρωπαϊκού Εργατικού Κινήματος, ΑΒΡΑΑΜ ΜΠΕΝΑΡΟΓΙΑ, του σημαντικότερου ίσως πρόδρομου για τη δημιουργία ενός ελληνικού κόμματος της εργατικής τάξης.(Και ίσως με αναλυτικές παραπομπές στο εύρος της συμμετοχής τους στο απεργιακό κίνημα του 1936-πρβλ. Γ. Ρίτσος: «Μέρα Μαγιού μου μίσεψες…»). (Φυσικά, υπάρχει πιθανότητα να έχουν γίνει στο παρελθόν, και να μην υπέπεσαν στη δική μου αντίληψη.Αν έτσι έχει το πράγμα, προκαταβολική συγγνώμη!).
    Εδώ όμως,δε νομίζω να υπάρχει πλέον καμιά αποτρεπτική συγκυρία ή σκοπιμότητα, την οποία, φυσικά και αναγνωρίζω στο προηγούμενο θέμα που έθιξα. Της για μένα περίεργης εμπλοκής με το -κατά τη γνώμη μου πολιτικά πρωτοπόρο, στη σημαντικότερη πλευρά του τουλάχιστο- Σιωνιστικό Κίνημα, φορέων των ιδεών του εθνοφυλετισμού,ιδίως κατά την δεκαετία 25-35(πολύ προ της δημιουργίας του Κράτους του Ισραήλ δηλαδή).Και μάλιστα από θέσεις διακεκριμένες και ηγετικές.(Στο θέμα, επειδή, επαναλαμβάνω ανήκει στα πολύ λίγα θέματα-ταμπού για μένα, θα ήμουν διατεθειμένος και για ιδιωτική αλληλογραφία, με Abravanel ας πούμε,μέσω της οποίας θα μπορούσα να καθοδηγηθώ ίσως, σε μια πρόσφορη βιβλιογραφία. Ευχαριστώ εκ των προτέρων!).

  5. DiKra said

    Επιτρέψτε μου μια επισήμανση: Για τον Μπεναρόγια μπορείτε να βρείτε πληροφορίες στο πολύτομο έργο του Παναγιώτη Νούτσου «Η Σοσιαλιστική Σκέψη στην Ελλάδα» (εκδόσεις Γνώση).

  6. Rogerios said

    Πολύ ωραία ανάρτηση. Σε συνδυασμό με το «ενωτικό» μήνυμα του επιλόγου (το οποίο με βρίσκει απολύτως σύμφωνο) μπορεί να αποτελέσει μια εξαιρετική ευκαιρία για να γνωρίσουμε (περισσότεροι) καλύτερα την πρόσφατη ιστορία μας.

  7. A. Ioannou said

    I think you are very wrong about Thessaloniki and its economy and how it might benefit by leveraging its Jewish past. As someone who has worked in biotechnology abroad and also has a great deal of exposure to other areas of high tech, I find it distressing that Greece has made no inroads in these areas. I am sure you know Israel has a thriving high technology and biotechnology industries and presenting Thessaloniki’s Jewish history with an eye towards the descendants of Thessaloniki’s Jews might generate not only short term benefits for the city (e.g. tourism) but also long term ones, in fostering connections that would lead in the development of high technology ventures with the involvement of Israeli entrepreneurs. This is obvious and understanding the advantages of a diversified economy with a healthy high technology component does not require any in-depth knowledge of economics. But is does require a conscious effort by the city and the municipal and regional authorities to come to terms with the city’s past and plan intelligently for its future. Unfortunately this also requires courage and our political leaders have demonstrated a profound lack of courage (among many other things).

  8. A. Ioannou said

    The above post (#6) was a response to post #3 by Louis.

  9. Louis said

    Re A. Ioannou’ comments: It is naive to expect investors to invest in the morass of the Greek economy because their ancestors lived in Thessaloniki. Capitalists and entrepreneurs make money – emotions are not involved. I would not expect Greeks of the Diaspora to invest if they recognized the present realities, let alone descendants of local Jews, most of whom did not identify with the Greek nation and state. The only means of “leveraging” the history of the city would be in the area of tourism. But that would entail a reckoning with the history of the city, including the influence of the Jews, Slavs, Turks, etc. I hope that one day we will look at our history more objectively, but that will be a slow process.

  10. A. Ioannou said

    Speaking of making money, there are plenty of advantages for non-EU companies to have operations in a EU country. Geographical proximity is another consideration. But for any of this to happen, the local environment would have to be welcoming to the investor. And there, if I interpret yours comment regarding «present realities» correctly, lies a much bigger problem than the antisemitism of the locals. I think Abravanel posted a comment recently stating that for him (a Greek Jew) reduction of public and private corruption would improve his life more than reduction or elimination of Antisemitism in Greece. I suppose the same applies to foreign investors, whether Greeks of the Diaspora or Israeli Jews.

  11. Louis said

    I agree with everything you just said.

  12. Abravanel said

    Number 1 (and 2, and 3, and 4), problem of Greece is corruption and everything that this brings along. There is no doubt that greek corruption, combined with the «while we were building the Parthenon/ψωροκώσταινα feelings, is so grand that it is comparable to the Epic of Gilgamesh or the Odyssey and Iliad and Aeneid combined. It literally provides for 50% of the raw material consumed in the greek-speaking blogosphere. Or to put it in other words: I get face to face with antisemitic comments in real life about once or twice a week, if the situation in the M.East is calm. But each and every day I never fail to see corruption ruining the country and ruining us in the process. I am abravanel@wordpress and I approve this rant.

  13. Abravanel said

    Anyway to get back to bussiness:

    I neither think that the Recanati’s or the Mano’s will rush to Greece to pour money, nor that Sarkozy supported Greece over the macedonia-name-dispute for the sake of his ancestors.

    But if Microsoft and GM investments have nothing fortuitous, medium sized private cooperation often is result a chance meeting maturing into more – that’s why fairs are for. (A.Ioannou summed it up nicely). Or the tourism business has enormous potential, I remember that in the 2000 Euroleague Basketball Final Four there was jokes but also discontent in the Greek Jewish community from the discovery that the Salonica’s hotel managers vividly protested that the israelis would stay outside Salonica instead of the turks or spaniards because they expected them to spend more including the casino, (this was what ticked much part of the -conservative in this matter- community).

    And Salonica is in shambles – I have yet to meet a salonican blogger that is optimistic. Just take a look in the tag «Εδώ Μπουγατσαδούπολη» of salonican blogger panosz.

    Ωστόσο, ενώ η Θεσσαλονίκη το 1995 διέθετε το 106,2 % στην αγοραστική δύναμη της χώρας, το 2005 είχε πέσει στο 92,9%, ενώ η Αθήνα αννέβηκε από το 107% στο 136% αντίστοιχα (στοιχεία του Λόη Λαμπριανίδη)

    @ Louis:
    I may disagree but you are right on the «patronizing» part. Do you feel that this affects my fact checking? I’m not fishing around for confirmation – I am no writer and my academic orientation lies elsewhere for me not be able to see the truth in your comment. If the last 3 paragraphs were absent, is there something that does not convince you ?

    @ Βαγγέλης Δ. Καργούδης
    Κανένα πρόβλημα, μάλιστα στην θεωρία θα ήταν ένα εξαιρετικά «ευπεπτο» θέμα. Απλώς μόνο το μέγεθος της πιθανής ανάρτησης και η γνώση της δικής μου μερικής γνώσης με έχουν αποτρέψει μέχρι τώρα. Αν σας ενδιαφέρει το θέμα πιστεύω οτι για αρχή αρχή θα μπορούσατε να ρίξετε μια ματιά στο βιβλίο του Δημοσθένη Δώδου «Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης στις εκλογές του ελληνικού κράτους 1915-1936». Είναι η απαραίτητη προυπόθεση για put this matter into prospective.

    Για να καταλάβεις το μέγεθος του υλικού που υπάρχει, λίγο μετά το τραγουδάκι στο τέλος που άντλησα από το «κειμένη επί ακτής θαλάσσης…» του Α.Ναρ υπάρχει και το εξής:
    Agios Vasilis koumartzis / Αγιος Βασίλης κουμαρτζής
    hisieron greve los tutungis / οι καπνεργάτες απεργήσανε
    porke avia pina / γιατί είχε πείνα
    No se skrive con lap ni con penina / δε γράφεται με μολύβι ούτε με πένα

    Δεν ξέρουμε αν ξεκίνησε με τις απεργίες του ΄14 αλλά σίγουρα εμφανίζεται σε αυτές του ’36. Να γράψω για αυτά τα λαικά τραγούδια ; Να γράψω για το πώς η Φεντερασιόν το 1909 έκανε απεργίες υπέρ του αναρχικού Φραντσέσκο Φερρέρ στην Ισπανία και μετά την εκτέλεση του ονόμασε το βιβλιοπωλείο της με το όνομα του ; Η την, μάλλον κυνική, συναλλαγή Ελλάδας και Ισραήλ στην οποία οι μπαρουτοκαπνισμένοι κομουνιστές εβραίοι στα ξερονήσια στάλθηκαν Ισραήλ.

  14. offshore said

    Louis do you live in Thessaloniki?

  15. Louis said

    Abravanel-
    I don’t dispute your fact-checking – it was only the very last paragraph of your posting that bugged me. I don’t expect you to be a historian, but you have created high expectations – so when you occasionally let your emotions fly, I take notice. I guess I am wrong though. Blogging is as much about emotions and opinions as it is about facts. That’s why I don’t «cruise» the blogosphere, particularly the Greek one. Every nut has something to say. I am a news-junkie and visit many international news-sites and a few blogs daily, but yours is literally the only Greek blog I visit. Anyway, I enjoyed your rant – part of all this is our getting psychotherapy on the cheap.

  16. theo said

    Τα Γερμανικά δημοσιεύματα των τελευταίων εβδομάδων είναι απαξιωτικά για την χώρα, με ένα ρατσισμό εναντίον των Ελλήνων.

  17. Βασίλης Κ. said

    Για να προσθεσουμε μια χιουμοριστική νότα στους Αμερικανούς σαλονικιώτικης καταγωγης αξίζει να προσθέσουμε τον Hank Azaria που μεταξύ άλλων δανειζει τη φωνή του σε χαρακτήρες της οικογένειας Simpsons όπως οι Moe Szyslak, Chief Wiggum, Apu Nahasapeemapetilon

  18. Abravanel said

    psychotherapy on the cheap.

    Especially in my case this is very true. :-)

    When I contemplated on the possibility beginning to write in public I thought about cleaning my notes and hosting them in Jean Cohen’s site. But then I thought that one problem Jews face is that they’re viewed sometimes as a historical artifact, while we’re simply your asshole next door. Blogging provided the excellent avenue: I can produce stuff which I can guarantee that do not exist anywhere on the internet, but one reading me also knows that a Jew, an actual person in flesh and blood, is tapping on the keyboard hearing hardavelas from the open tv, (I always listen to hardavelas&liakopoulos when visiting the blog, it’s like the ride of valkyrie).

  19. Abravanel said

    Theo I agree but am disappointed more about the fact that we say admit to twice as difficult stuff when we’re among ourselves.

    Βασίλης Κ. το θέμα με τους ελληνοεβραίους του Χόλιγουντ είναι έτοιμο αλλά απλώς ακόμα δεν μπορώ να πείσω τον εαυτό μου και να διεκδικήσω την Άντρεα του Μπέβερλι Χιλς, Γαβριέλλα Καρτέρης, ως εμέτερα.

  20. DiKra said

    Theo, διάβασες μήπως το σχετικό άρθρο του Πρετεντέρη στα «Νέα»;

    http://www.tanea.gr/default.asp?pid=12&ct=8&artID=4562117

    Ξεφεύγουμε ίσως από το θέμα της ανάρτησης αλλά εμμέσως έχει ενδιαφέρον.

  21. A. Ioannou said

    θα τόχεις δει, πιστεύω, ότι Wikipedia η γράφει ότι η Gabrielle Carteris είναι Εβραία και ότι ο πατέρας της, Ernest Carteris, είναι Ελληνικής καταγωγής. Αν και το άρθρο δεν αναφέρει την πηγή γιά την καταγωγή του πατέρα της, το γεγονός ότι είναι εστιάτωρ μάλλον πείθει (πόσο στερεοτυπικός Ελληνοαμερικανός!).

  22. Louis said

    Καλος ο Πρετεντερης γενικα, αλλα γραφει κοινοτοπιες στο συγκεκριμενο αρθρο. Αλλο να γραφεις για διαφθορα και ανευθυνοτητα, και αλλο να βριζεις. Αυτα για τους Γερμανους. Οσο για τους Ελληνες, ο Πετσαλνικος ειναι, ως γνωστον, μαϊντανος και θα επρεπε νε εχει καλυτερα πραγματα να κανει. Ο Κακλαμανης, ως δημαρχος Αθηναιων, τι δουλεια εχει? Σε καθε περιπτωση, τα ιδια «σκ..τα» ειμαστε ολοι μας – Ελληνες, Γερμανοι, Αγγλοι, Γαλλοι, Πορτογαλοι…

  23. A. Ioannou said

    Πόσες γελοιογραφίες ή παραποιημένες προσβλητικές φωτογραφίες της κ. Μερκέλ έχουν δημοσιευθεί σε Ελληνικά έντυπα; Γιά να μην αναφερθούμε στον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ. Πάντως, απ΄ότι ξέρω ακόμα και οι αρχαιολάτρες που μπορεί να πιστεύουν ότι είναι κατ΄ευθείαν απόγονοι του Περικλή, του Πλάτωνα, του Λεωνίδα ή άλλων αρχαίων Ελλήνων συνήθως δεν φτάνουν να ισχυρισθούν ότι έχουν συγγένεια και με μυθικά πρόσωπα όπως η θεά Αφροδίτη. Και εκτός ελαχίστων γραφικών η μεγάλη πλειοψηφία των Νεοελλήνων δεν πιστεύει στο Δωδεκάθεο. Επομένως γιατί όλη αυτή η αναταραχή, που μάλλον φαίνεται σαν προσπάθεια αποπροσανατολισμού από το αντικείμενο, δηλαδή ποιός ευθύνεται γιά το σημερινό μας κατάντημα. Φωνάζει ο κλέφτης…

  24. theo said

    All Along The Watchtower

    .

  25. Abravanel said

    Ο Πετσάλνικος απευθύνεται στο εθνικά υπερήφανο ακροατήριο, ο γερμανός δημοσιογράφος απευθύνεται στο οικονομικά φοβισμένο δικό του ακροατήριο. Και οι δυο την πελατεία τους κοιτούν – την φωτογραφία του fokus την βρήκα αστεία, τις ύβρεις τις βρήκα επιπέδου Ευάγγελου Γιανόπουλου με τους «τενεκέδες ξεγάνωτους» του.

    Πάντως πάλι καλά που δεν κάψανε την ελληνική σημαία ή την σημαία της Βουλγαρίας.

  26. theo said

    Η σημαία που καίνε είναι του… Βελγίου στις 07 Μαϊου 2008
    Όχι σήμερα.
    http://studioa-blog.blogspot.com/2008/05/blog-post_07.html
    .

  27. A. Ioannou said

    Ας μην αναφέρουμε τιs πολλές προσβλητικές γελοιογραφίες ή παραποιημένες φωτογραφίες της κ. Μερκέλ που είχαν δημοσιευθεί και πριν από την εμφάνιση του συγκεκριμένου Focus. Και θυμηθείτε και τα πάμπολλα προσβλητικά δημοσιεύματα εναντίον του πρώην προέδρου των ΗΠΑ ή των εθνικών συμβόλων των ΗΠΑ. Εκείνο όμως που δεν καταλαβαίνω είναι γιατί πολλοί έχουν θιγεί από το Photoshoping της φωτογραφίας του αγάλματος της Αφροδίτης. Ακόμα και οι αρχαιολάτρες που επιμένουν ότι είναι κατ΄ ευθείαν απόγονοι του Περικλή και του Πλάτωνα και του Λεωνίδα μάλλον δεν ισχυρίζονται ότι έχουν μέσα τους το DNA μυθικών θεοτήτων του Δωδεκαθέου. Τελκά γίνεται όλος αυτός ο θόρυβος για τις πραγματικές η μη προσβολές της «εθνικής αξιοπρέπειας» (Τι είχες Γιάννη) γιά να αποπροσανατολισθεί η συζήτηση γιά το ποιοί έχουν την ευθύνη για το σημερινό κατάντημα της χώρας, με τη λογική του «Φωνάζει ο κλέφτης…».

  28. theo said

    Interesting.

    Hamas founder’s son worked for Shin Bet for years
    http://www.haaretz.com/hasen/spages/1151941.html
    .

  29. Louis said

    1) Τα παραδειγματα που αναφερεις ειναι ατυχη. Αλλο να δειχνεις τη Μερκελ με μαγιω, και αλλο να κανεις ασεμνες χειρονομιες η να βριζεις ενα εθνος. 2) Δεν γινεται «ντορος» για να αποπροσανατολιστει κανεις – were are pissed, that’s all. 3) Μερικες φορες η διαχωριστικη γραμμη αναμεσα στην πολιτικη σατιρα και το βρισιμο δεν ειναι εμφανης. Αλλες φορες, οπως στην συγκεκριμενη περιπτωση, η διαφορα ειναι οφθαλμοφανης.

    Κατα τα αλλα, ελπιζω οι Νεοελληνες να πηραν μια γευση του τι σημαινει να γενικευεις και να χαρακτηριζεις με οποιον τροπο εναν ολοκληρο λαο. Λογου χαρη να αποκαλεις τους Ισραηλινους Ναζιστες – αλλα μη βιαζομαστε, δε νομιζω να ειδαν πολλοι την ειρωνια.

  30. Abravanel said

    Δεν είμαι ακριβώς άνετος να υπερασπίζομαι γερμανούς :-)

    Δεν μπορώ όμως να θεωρήσω γελοίο να θυμηθήκαμε τώρα τα γερμανικά εγκλήματα όταν η Ελλάδα έχει κάνει τα πάντα για να τους προστατέψει – και αναφέρομαι στον Μπρούνερ που είναι αυστριακός και δεν καλύπτεται από τον νόμο Μέρτεν.

    Θεωρώντας δεδομένο οτι θεωρούμε ως άναρθρες κραυγές τον πανικό που γίνεται στις τηλεοράσεις και εφημερίδες ρίξτε μια ματιά στο ενδιαφέρον άρθρο του herrk εδώ. Πάντως προσωπικά θεωρώ ντροπή – και εδώ είμαι απόλυτος – η ταύτιση με τους ναζί που γίνεται.

    υγ. Να πω και την αμαρτία μου, όταν είδα την φωτογραφία σκέφτηκα οτι εμείς το δείχνουμε στην Ευρώπη που τόσα χρόνια δανειζόμασταν και τώρα πάλι ζητάμε να μας σώσουν.

  31. theo said

    Τον Νοέμβριο του 1958 ο Κωνσταντίνος Καραμανλής με τον Ευάγγελο Αβέρωφ επισκέπτονται την Βόννη. Ενδίδουν στις πιέσεις του Αντενάουερ να μην διεκδικήσουν πολεμικές αποζημιώσεις.

    Με την επιστροφή στην Ελλάδα ο Καραμανλής περνά μάλιστα νόμο για αναστολή δίωξης εγκληματιών πολέμου. Ο μοναδικός εγκληματίας πολέμου που έχουμε στην Ελλάδα είναι ο Μέρτενς. Ο νόμος αρχικώς τον εξαιρεί από την αμνήστευση αλλά λίγο αργότερα τροποποιείται ο νόμος (ν.δ. 3933/1959) και τον συμπεριλαμβάνει. Έτσι ενώ ο Μέρτενς καταδικάζεται σε 25 χρόνια κάθειρξης στέλνεται στη Γερμανία όπου απελευθερώνεται.

  32. DiKra said

    Απολαυστικό το άρθρο του Νίκου Φωτάκη στο Protagon.gr:

    http://www.protagon.gr/Default.aspx?tabid=70&smid=382&ArticleID=1631&reftab=37&t=Focus:-%CF%84%CE%B5%CF%83%CF%84-%CE%B7%CE%BB%CE%B9%CE%B8%CE%B9%CF%8C%CF%84%CE%B7%CF%84%CE%B1%CF%82

  33. offshore said

    @Abravanel #11
    Η ‘Μπουγατσαδόυπολη’ δε βγάζει κάπου :(

  34. david said

    «Υπενθυμίζω οτι ο κομουνισμός ήταν μια ουσιαστικά εβραϊκή υπόθεση στην Θεσσαλονίκη»

    Ήταν και για καλούς λόγους, την ίδια περίοδο οι εβραίοι της ΕΣΣΔ υπερεκπροσωπούνταν στο κίνημα των μπολσεβίκων και είχαν ανέλθει σε θέσεις εξουσίας. Συνεπώς ο κομμουνισμός ήταν «good for the Jews».
    Αφετέρου η Κομιντέρν υποστήριζε «ανεξάρτητη Μακεδονία-Θράκη» κάτι που ικανοποιούσε τους εβραίους της Θεσ/νίκης που ποτέ δε χώνεψαν την προσάρτηση στην Ελλάδα, χάνοντας και τα προνόμια που τους παρείχαν οι Οθωμανοί. Η δράση του Μπεναρόγια και των εβραίων εκλεγμένων βουλευτών στο ελληνικό κοινοβούλιο ήταν τέτοια, να προωθούν την αυτονόμηση. Για τέτοιους «πιστούς Ρωμιούς» μιλάμε.

    Παρατηρούμε και πάλι τη χαρακτηριστική λογική: Οι όποιες εκδηλώσεις για το αρχαίο παρελθόν (που μάλιστα είναι και «φανταστικό») διακωμωδούνται και απαξιώνονται.
    Το δε «σύγχρονο παρελθόν» είναι οι εβραίοι ψαράδες και χαμάληδες του λιμανιού τους οποίους μάλιστα πρέπει να τιμάνε οι σύγχρονοι Θεσσαλονικείς για το ότι τους έκαναν την τιμή να ζήσουν στην πόλη τους.

    Με άλλα λόγια:
    Ο εθνικισμός είναι κακός για εσάς, γιατί δημιουργεί «συμπλέγματα που ευθύνονται για πολλά από τα σημερινά προβλήματα σας».
    Ο εθνικισμός όμως είναι καλός για εμάς που ενδιαφέρομαστε αποκλειστικά για την ιστορία και υπεράσπιση του «εβραϊσμού» ανά τους αιώνες, συμπεριλαμβανομένου και αυτού που έτυχε να ζει στην Ελλάδα. Πρέπει να μας τιμάτε γιατί έχουμε και ισχυρές διασυνδέσεις, αν μας γλείψετε αρκετά μπορεί να πετάξουμε και κανένα ξεροκόματο.

  35. Α. Ioannou said

    @Louis
    Εντάξει γιά την κ. Μερκέλ, αλλά υπάρχουν πλείστα όσα παραδείγμτα γιά εξύβριση σε γελοιογραφίες και άρθρα περιοδικών και εφημερίδων των εκάστοτε προέδρων και των εθνικών συμβόλων των ΗΠΑ. Τελικά ισχύει αυτό που λένε οι Αμερικανοί: What’s good for the goose is good for the gander. Κατά τα άλλα δεν διαφωνούμε, αλλά και πάλι στο συγκεκριμένο ζήτημα με το εξώφυλλο του Focus, διότι λίγοι στην Ελλάδα διάβασαν το άρθρο είτε στο πρωτότυπο είτε σε (συνήθως ελλιπή και παραποιημένη) μετάφραση, δεν βλέπω που είναι το πρόβλημα.

  36. […] των χαμάληδων που συναντήσαμε στην ανάρτηση “Ενα γραμματόσημο για την Θεσσαλονίκη”. Οι χαμάληδες αυτών των συντεχνιών προσεύχονταν μαζί, […]

  37. […] Όπως έχουμε ξαναπεί τα επαγγέλματα της θάλασσας ήταν αποκλειστικά εβραϊκά και το λιμάνι ακολουθούσε τα εβραϊκά ωράρια και έκλεινε το Σαμπάτ/Σάββατο. Οπότε όταν αυτές οι καραβιές εξαθλιωμένων εβραίων έφταναν στο λιμάνι, μπορεί να συναντούσαν ομόθρησκους τους αλλά αδυνατούσαν να συνομιλήσουν μαζί τους λόγω της γλώσσας – οι μεν ήξεραν γίντις/γερμανοεβραϊκά και οι δε λαντίνο/ισπανοεβραϊκά. Μόνη κοινή γλώσσα ήταν λίγα, όχι παραπάνω από μερικές λέξεις, αρχαία εβραϊκά που ήξεραν οπότε συνήθως ρωτούσαν: Μα σεμ σελάχ ;/Μα σεμέχα ;/? מה השם שלך ή κάτι παρόμοιο που σημαίνει “Ποιό είναι το όνομα σου ;” . Εβραίοι ψαράδες και μαουνιέρηδες […]

  38. […] των χαμάληδων που συναντήσαμε στην ανάρτηση “Ενα γραμματόσημο για την Θεσσαλονίκη”. Οι χαμάληδες αυτών των συντεχνιών προσεύχονταν […]

  39. […] πηγή : ιστολόγιο Abravanel, the Blog […]

  40. […] των χαμάληδων που συναντήσαμε στην ανάρτηση “Ενα γραμματόσημο για την Θεσσαλονίκη”. Οι χαμάληδες αυτών των συντεχνιών προσεύχονταν […]

Leave a reply - Σχολιάστε νηφάλια

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: