Abravanel, the Blog

Jewish life and not only in Greece / Εβραϊκή ζωή και όχι μόνο στην Ελλάδα

Archive for Απρίλιος 2010

Ενδιαφέρουσες εκδηλώσεις σε Θεσσαλονίκη και Ιωάννινα/Interesting events in Salonica and Ioannina

Posted by Abravanel, the Blog στο 25/04/2010

Ελληνικά (english translation follows)

Εν μέσω ορισμένων εξελίξεων, που αν επιβεβαιωθούν θα δημιουργήσουν μια νέα κατάσταση στον Ελληνικό Εβραϊσμό, οφείλω να παρατηρήσω οτι σιγά σιγά αρχίζει να δημιουργείται ένας πυρήνας ατόμων και εκδηλώσεων που θεωρούν οτι η χώρα μας έχει μόνο να κερδίσει μαθαίνοντας περισσότερα για την ιστορία της και αποφασίζοντας να μην εξοστρακίζει την απίστευτα πλούσια πολιτισμική παράδοση της παλαιότερης ευρωπαϊκής εβραϊκής κοινότητας.

Την Παρασκευή στην Θεσσαλονίκη είχαμε την πετυχημένη, όπως έμαθα και όπως είδα από τα βίντεο, εκδήλωση του περιοδικού Ένεκεν με την ομιλία του καθηγητή Νίκου Δεμερτζή και θέμα «Το Ολοκαύτωμα ως πολιτισμικό τραύμα». Τα συγχαρητήρια μου στους διοργανωτές όχι μόνο για το εξαιρετικό ενδιαφέρον του θέματος αλλά και για το θάρρος τους σε μια πόλη που δυσκολεύεται να συμφιλιωθεί με την εβραϊκότητα της.

Την Δευτέρα 26 Απριλίου 2010 στην αίθουσα Αρχιεπισκόπου Σπυρίδωνος στην Ζωσιμαία Ακαδημία στα Ιωάννινα θα έχουμε την ημερίδα «Κατοχικά Γιάννενα» και από ότι βλέπω από την πρόσκληση θα συμμετάσχουν ορισμένοι από τους κορυφαίους μελετητές της ελληνοεβραϊκής ιστορίας όπως οι κυρίες Μόλχο και Αμπατζοπούλου, ενώ ιδιαίτερη ενδιαφέρουσα φαίνεται η ομιλία του Χριστόφορου Σμινκ-Γκουστάβους για το καινούργιο του βιβλίο. Αντιγράφω από εδώ :

Η σημασία, καθώς και η πρωτοτυπία της ημερίδας αυτής, έγκειται στο ότι θα επιχειρηθεί μια παράλληλη προσέγγιση ζητημάτων που αναφέρονται στην Κατοχή και στις συνέπειές της για το σύνολο του πληθυσμού της πόλης και της ευρύτερης περιοχής: το αντάρτικο, οι διωγμοί των Γιαννιωτών Εβραίων, οι επιπτώσεις στην πόλη, οι ολοσχερείς καταστροφές χωριών που προκάλεσαν οι κατακτητές, η ατιμωρησία των δραστών, θα αποτελέσουν αντικείμενο των ομιλητών της ημερίδας και της συζήτησης που θα ακολουθήσει, σε μια προσπάθεια να αναδειχθεί πληρέστερα το πρόσωπο της πόλης, στην πιο σκοτεινή περίοδο της πρόσφατης ιστορίας.

Η ημερίδα τελεί υπό την αιγίδα του Τμήματος Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης του Παντείου Πανεπιστημίου και της Ισραηλιτικής Κοινότητας Iωαννίνων.

Η ημερίδα θα γίνει την Δευτέρα 26 Απριλίου 2010 στις 19:00, στην αίθουσα της Ζωσιμαίας Παιδαγωγικής Ακαδημίας (Δωδώνης 6).

Θα μιλήσουν οι Ρένα Μόλχο: «Πώς εξιχνιάζεται ένα έγκλημα που έμεινε ατιμώρητο», Χριστόφορος Σμίνκ-Γκουστάβους: «Μνήμες κατοχής. Μια έρευνα στα Γιάννενα στη δεκαετία του ’90 και πρόσφατες ανακαλύψεις στα γερμανικά κρατικά αρχεία», Ελένη Κουρμαντζή: «Μαρτυρίες Γιαννιωτών για την γερμανική κατοχή», Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου: «Κατοχικά Γιάννενα και Ολοκαύτωμα: Η λογοτεχνία ως μαρτυρία», Σάββας Μιχαήλ: «Ένας Εβραίος Γιαννιώτης στην αραβική Αλ-Ανταλούς».
Για τα γεγονότα της εποχής θα μιλήσουν δυο Γιαννιώτες που τα έζησαν. Θα ακολουθήσει ανοικτή συζήτηση. Συντονιστής: Πάρις Παπαμίχος Χρονάκης

Υπάρχει και μια εκδήλωση για την Κέρκυρα αλλά πιστεύω οτι αξίζει μια ξεχωριστή ανάρτηση δεδομένης της ιδιαίτερης σημασίας να γίνεται κάτι τέτοιο στην Κέρκυρα.

English

Among recent developments that should they be confirmed will create a new environment for Greek Jewry, I must admit that slowly a nucleus is formed by people and events who deem that Greece has only to gain by learning more about its history and deciding not to ostracize the immensely rich cultural tradition of the oldest European Jewish community.

Friday in Salonica we had the, successful as I heard and saw from the videos, event organized by Eneken magazine with the lecture by Prof.Nikos Demertzis on «The Holocaust as cultural trauma». My congratulation to the organizers not only for the extremely interesting subject but also for their courage in a city which has a problematic approach to its Jewishness.

On Monday 26th of April 2010 in the Archibishop Spiridonos Room in the Zosimaia Akadimia in Ioannina a single-day symposium will be held dealing with «Ioannina under the Axis Occupation». As I see from the invitation some of the leading scholars of the Greek Jewry field shall attend it like Mrs Molho and Ampatzopoulou, while the lecture by Christoforus Gustavus-Smink over his new book appears extremely interesting. Given the fact that the working language shall be Greek I imagine that if you need more information you can check out the greek version above but I thought it is worthwhile to keep our international readers up to date with what’s happening in Greece.

There is also an event scheduled for Corfu but I deem that a separate post is needed, given the significance of an even like that happening in Corfu.

Advertisements

Posted in Books and stuff, Ioannina, thessaloniki | 2 Σχόλια »

Οδός Παλαιστίνης, μια σιωνιστική οδός για μια σιωνιστική Ελλάδα/Palestine Str, a zionist street for a zionist Greece

Posted by Abravanel, the Blog στο 18/04/2010

Ελληνικά (english translation follows)

Οι ισραηλινοί συνηθίζουν να εορτάζουν την επαίτιο με πικνικ και "μάχες" με αφρό ξυρίσματος/wikipedia

Μερικές φορές αναρωτιέμαι αν οι όψιμοι αντισιωνιστές έχουν μνήμη χρυσόψαρου, είναι αμόρφωτοι ή απλά είναι αχάριστοι ως άνθρωποι. Αύριο ξεκινούν οι εορτασμοί για την Ημέρα Ανεξαρτησίας του Κράτους του Ισραήλ/Γιόμ Ατσμαούτ και προς τιμή τους ας ασχοληθούμε λίγο με την ιστορία της Οδού Παλαιστίνης.

Το 1953 η Κεφαλλονιά καταστράφηκε από ένα από τους χειρότερους σεισμούς στην ιστορία της. Στην έκκληση για βοήθεια απάντησαν 4 πολεμικά πλοία του κράτους του Ισραήλ που βρίσκονταν για γυμνάσια στην περιοχή, υπό τον Διοικητή Σλόμο Ερέλ. Υπήρξαν η πρώτη βοήθεια μετά τον κύριο σεισμό, ενώ αξίζει να υπενθυμίσουμε οτι η Ελλάδα αρνούνταν να συνάψει διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ και είχε ψηφίσει στον ΟΗΕ ενάντια στην δημιουργία ενός αραβικού και ενός εβραϊκού κράτους το 1947, (η αναγνώριση του Κράτους του Ισραήλ έγινε  σαράντα δυο χρόνια μετά , το 1990, από την κυβέρνηση Κ.Μητσοτάκη).

Οφείλουμε να ομολογήσουμε οτι η ψήφος εκείνη υπήρξε προϊόν εκβιασμού με την Αίγυπτο να απειλεί με αντίποινα κατά της ελληνικής παροικίας στην Αλεξάνδρεια – δυστυχώς ο ηγέτης της Αιγύπτου Νάσσερ αργότερα πραγματοποίησε τις απειλές, παρά την ελληνική συμμόρφωση, εθνικοποιώντας τις ελληνικές επιχειρήσεις το 1957 στα πλαίσια της ένταξης της Αιγύπτου στην σοβιετική σφαίρα επιρροής και ωθώντας στην εξαφάνιση της ελληνικής παροικίας και στην προσφυγιά τους έλληνες αιγυπτιώτες. Άλλωστε η Ελλάδα φρόντιζε να εξηγήσει στην πρέσβειρα του Ισραήλ στην Μόσχα Γκόλντα Μείρ και μελλοντική Πρωθυπουργό το 1948 «… καταλλήλως τους λόγους διά τους οποίους η Ελληνική Αντιπροσωπεία δεν ηδύνατο να ψηφίσει υπέρ των εβραϊκών απόψεων εις την εν Νέα Υόρκην Συνέλευσιν του ΟΗΕ» όπως σημειώνει στην αναφορά του ο Πρέσβης στο Υπουργείο Εξωτερικών. (2) Ενδεικτικές είναι οι διαμαρτυρίες της βρετανικής κυβέρνησης για  συμμετοχή ελλήνων ναυτικών και πλοίων στις προσπάθειες να μεταφερθούν οι επιζώντες του Ολοκαυτώματος στο Ισραήλ ενάντια στο βρετανικό φιλοαραβική πολιτική που το απαγόρευε.

Αλλά ας ξαναγυρίσουμε στην Κεφαλλονιά. Παραθέτω το κομμάτι ενός αυτόπτη μάρτυρα, του Γ.Μοσχονά :

πυρκαγιές μετά τον σεισμό/πηγή:Γ.Αποστολάτος

Είχαν δεν είχαν περάσει πέντε – έξι ώρες, μπαίναμε στο χάραμα πια, που ακούστηκε από τη μεριά του Μέτελα θόρυβος από μηχανές πλοίων. Ο θόρυβος και μόνον αυτός, δημιούργησε μέσα μας αγαλλίαση, δυνάμωσε την πίστη πως δεν είμαστε μόνοι, να πως κάποιοι μας άκουσαν, κάποιοι ήλθαν. Ύστερα από λίγο ατενίζαμε ξένες μελαχροινές σιλουέτες να μας μιλούν σε ακαταλαβίστικη γλώσσα, να μας δίνουν νερό, γαλέτα και σοκολάτες και προφανώς να μας λένε κουράγιο. Ητανε το ναυτικό του Ισραήλ που πήρε το σήμα του ασυρμάτου της πλατείας. Ναι ήτανε τα παιδιά του Ισραήλ που έφτασαν πρώτοι να δώσουν σε μας την ελπίδα. Ποτέ δεν ξέχασα το γέννημα της ελπίδας που πήρα από την παρουσία τους. Το Αργοστόλι εκτίμησε την προσφορά ονομάζοντας τον δρόμο που ανέβηκαν «οδός Ισραήλ». Με το που ξημέρωσε και αντικρύζοντας την καταστροφή, βοήθησαν σε διανοίξεις δρόμων, σε ανατινάξεις επικινδύνων κτιρίων, σε διασώσεις παγιδευμένων, σε μεταφορές τραυματιών στην Πάτρα, εδωσαν οτι είχαν νερό και θάρρος για την ζωή. Τέτοιες προσφορές σε τέτοιες δύσκολες ώρες δεν ξεχνιούνται τις γράφουν η Ιστορία οι άνθρωποι και τα βιβλία.

πηγή

Η Κεφαλλονιά δεν ξέχασε ποιοι την βοήθησαν και ενδεικτικά αναφέρω τις εκδηλώσεις για τα 50χρονα, στις οποίες το Ισραήλ παρέστη με 2 πολεμικά πλοία, τον Διοικητή της κύριας ναυτικής του βάσης και τον ίδιο τον Σλόμο Ερέλ – περισσότερα στο Indymedia και την Ελευθεροτυπία.

Η Κεφαλλονιά μπορεί να μην ξέχασε αλλά ορισμένοι φρονούν οτι ευγνωμοσύνη μπορεί να έχει ημερομηνία λήξης, αλλά η αχαριστία ποτέ. Αναφέρομαι στον Διονύση Γεωργόπουλο, πρόεδρο της ΕΛΜΕ Κεφαλλονιάς Ιθάκης που ζητάει «Να μετονομαστεί η οδός Ισραήλ στο Αργοστόλι σε οδό Παλαιστίνης«.

Κάποιος μπορεί να ρωτήσει τι με ενδιαφέρει: εδώ είναι που εισέρχεται το η μνήμη χρυσόψαρου που ανέφερα στην αρχή και η αβυσσαλέα άγνοια που υπάρχει για το πρόσφατο παρελθόν της χώρας μας.

«Οδοί Παλαιστίνης» υπάρχουν ήδη πολλές στην χώρα μας. Υπάρχουν στον Βόλο, στην Αθήνα, στην Λάρισα και σε άλλες πόλεις. Υπήρχε και στην Θεσσαλονίκη στον συνοικισμό Χιρς, αλλά ο Δήμος Θεσσαλονίκης έσβησε όλα τα εβραικά ονόματα των οδών της πόλης το 1943, εκμεταλλευόμενος την ευκαιρία οτι οι ανεπιθύμητοι εβραίοι δημότες του δολοφονούνταν στο Άουσβιτς και μεταπολεμικά αρνήθηκε να την επαναφέρει.

Ο ανύποπτος διαβάτης θα νομίζει οτι είναι η απτή διαπίστωση των φιλομουσουλμανικών συναισθημάτων των χριστιανών συμπολιτών του, αλλά φευ – μάλλον δεν ξέρει οτι αποτελούν έκφραση του άκρατου φιλοσιωνισμού της χώρας μας. Η Ελλάς φιλοσιωνιστική και μάλιστα άκρατα; Ας κάνουμε μια μικρή αναδρομή στην ιστορία της «Οδού Παλαιστίνης»:

Το Υπουργείο Εσωτερικών το 1919 έστειλε μια εγκύκλιο, στην οποία ζητούσε να δοθεί το όνομα «Οδός Παλαιστίνης» σε όλες τις πόλεις που υπήρχε μια ευμεγέθης εβραϊκή κοινότητα στα πλαίσια της επίσημης κρατικής υιοθεσίας του σιωνισμού. Συγκεκριμένα στον Βόλο με την 58/12-5-1920 απόφαση του Δημάρχου Σπυρίδη μαθαίνουμε την «εκ μέρους του Δήμου εκδήλωση συναισθημάτων συμπάθειας και χαράς προς την Ισραηλιτική Κοινότητα Βόλου επί τη απαρχή αποκαταστάσεως της Ισραηλιτικής φυλής εν Παλαιστίνη δια την ονομασία μιας οδού της πόλεως εις οδό Παλαιστίνης«. (1) Εκείνη την εποχή το όνομα Παλαιστίνη  αφορούσε αποκλειστικά την γεωγραφική περιοχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που σύντομα θα γίνονταν Bρετανική Εντολή – ο όρος συνδέονταν κυρίως με τους Εβραίους που την επιζητούσαν ως αποκλειστική πατρίδα, σε αντίθεση με τις αραβικές επιδιώξεις για προσάρτηση της σε Αίγυπτο, Συρία και Ιορδανία.

Πιο πριν είχε προηγηθεί η ελληνική ρηματική ανακοίνωση του Υπουργού Εξωτερικών Νικόλαου Πολίτη της κυβέρνηση Βενιζέλου τον Ιούλιο του 1917 ότι «εν ευθέτω χρόνω η Κυβέρνησις των Φιλελευθέρων θέλει καταβάλη πάσαν προσπάθειαν όπως υποβοηθήση το εθνικόν έργον των Ισραηλιτών εν πλήρει συμφωνία μετά των μεγάλων Συμμάχων της Ελλάδος«. Η συγκεκριμένη δήλωση επαναλήφθηκε μέσα στην Βουλή των Ελλήνων, (Συνεδρίασις Γ´, Κ´ Περίοδος της 28ης Φεβρουαρίου 1918), μετά από ερώτηση του ιατρού και βουλευτή Μαυρίκου Κοφίνα. (2) Ο Μαυρίκος/Μωσσέ Κοφίνα, μια κορυφαία ελληνοεβραϊκή προσωπικότητα, αξίζει μια ανάρτηση από μόνος του μιας και δίνει το όνομα του και σε μια κωμόπολη στο Ισραήλ αλλά και σε έναν δρόμο της πόλης του Βόλου.

o υπουργός Εξωτερικών Ν.Πολίτης στην βίλα του εξισλαμισμένου εβραίου Καπαντζή, έδρα της κυβέρνησης Εθνικής Άμυνας του Ε.Βενιζέλου

Η δήλωση του Υπ.Εξ. Νικόλαου Πολίτη προηγείται της διάσημης δήλωσης Μπαλφούρ περί ιδρύσεως μιας εβραικής εθνικής εστίας τον Νοέμβριο του 1917, από την Βρετανία. Η δε επίσημη τοποθέτηση της Ελλάδας, την τοποθετεί ανάμεσα στις πρώτες κυβερνήσεις παγκόσμια που αναγνώρισαν το δικαίωμα των Eβραίων που δεν αναγνώριζαν τους εαυτούς τους στις νυν χώρες τους, για μια πατρίδα και την εθνική αυτοδιάθεση.

Στα ίδια πλαίσια πρέπει να δούμε το 1ο Πανελλήνιο Σιωνιστικό Συνέδριο που έλαβε πανηγυρικά χώρα στην Θεσσαλονίκη στις 10 Μαρτίου του 1919, με την έγκριση της Κυβέρνησης Βενιζέλου και υπό την αιγίδα του Δήμου Θεσσαλονίκης στο Πάρκο του Λευκού Πύργου, (η ονομασία του ως «Πανελλήνιου» είχε ιδιαίτερη πολιτική σημασία για τις ελληνικές προσπάθειες να προσαρτηθεί η πόλη). Εκείνες τις ημέρες η πόλη σημαιοστολίστηκε με σημαίες της Ελλάδας και χωρών της Αντάντ, ενώ μεγάλα πορτραίτα του Χερτσλ και άλλων σιωνιστών ηγετών κοσμούσαν τους κεντρικούς δρόμους της πόλης. Αντιπροσωπείες από 24 ελληνικές πόλεις μαζεύτηκαν τότε εκπροσωπώντας όλες τις τάσεις του σιωνισμού, από τους Or Sion (φώς της Σιών) της Καβάλας, στο συλλόγο Hovevei Zion (εραστές της Σιών) από τους πολλούς σιωνιστικούς συλλόγους της Θεσσαλονίκης, της εβραϊκής κοινότητας στην Χίο και τον μαρξιστικό σιωνιστικό σύλλογο Poalei Zion (εργάτες της Σιών) του Βόλου. (3)

παραδοσιακός εβραίος στη Θεσσαλονίκη - στο βάθος οι ελληνική και σιωνιστική σημαίες

Η εξήγηση για το ξαφνικό ένθερμο ενδιαφέρον της ελληνικής πολιτικής βρίσκεται προφανώς στις πολιτικές συνθήκες της εποχής. Η Ελλάδα του 1912/1923 αγωνίζεται για την εθνική ολοκλήρωση της και την ενσωμάτωση στον εθνικό κορμό του σύνολου των Ελλήνων σε Μικρά Ασία, Πόντο και Μακεδονία. Στην περίπτωση της Θεσσαλονίκης βρίσκει στην δεύτερη σημαντικότερη πόλη των Βαλκανίων μια Εβραϊκή πλειοψηφία η οποία κυριαρχεί πληθυσμιακά, οικονομικά και πνευματικά – ενώ η ελληνική μειονότητα χαρακτηρίζεται από την νωθρότητα της. Μέρος του οπλοστασίου της ελληνικής διπλωματίας, ώστε να δικαιολογήσει την ένοπλη επέκταση του ελληνικού κράτους, είναι η υιοθεσία της αρχής του Προέδρου Γουίλσον για αυτοδιάθεση των λαών – στην περίπτωση όμως της Θεσσαλονίκης αυτό δημιουργεί την παράδοξη κατάσταση να κυριαρχεί ένας «λαός» χωρίς πατρίδα και χωρίς εθνικές επιδιώξεις. Στην προσπάθεια της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας και της Βουλγαρίας να προσεταιρισθούν τους κατοίκους της πόλης, η Ελλάδα αντιτάσσει την παράδοση ισονομίας προς τους εβραίους υπηκόους της και τις υπάρχουσες ακμάζουσες κοινότητες της. Ταυτόχρονα ικανοποιεί σχεδόν το σύνολο των εγγυήσεων ισοπολιτείας που ζητούσε η Εβραϊκή Κοινότητα, σταματάει την όποια αντι-εβραική βία, ενώ προχωρά σε κινήσεις καλής θέλησης προσεγγίζοντας τάσεις στο εσωτερικό της κοινότητας όπως η επίσημη ελληνική στήριξη του Σιωνισμού, (αναφέρω τάσεις γιατί όπως είδαμε στην υπήρχε ένας τεράστιος ιδεολογικός πλουραλισμός στο εσωτερικό της κοινότητας). Με αυτόν τον τρόπο δεν εκμηδενίζει μόνο τις προσπάθειες της Βουλγαρίας, αλλά μετακινεί την Εβραϊκή Κοινότητα από τις θέσεις που ζητούσαν την ανεξαρτητοποίηση της «εβραιούπολης» Θεσσαλονίκης σε θέσεις που δέχονται την ελληνική κυριαρχία.

Βέβαια βοηθούσε το γεγονός οτι όπως η Ελλάδα επιζητούσε την εθνική της ολοκλήρωση εντάσσοντας την Θεσσαλία, την Ηπειρο, την Μακεδονία και την Δυτ.Θράκη στο εθνικό κορμό, έτσι και οι σιωνιστές ζητούσαν την δική τους εθνική ολοκλήρωση. Επιπλέον ο αντικειμενικός εχθρός του Σιωνισμού ήταν η Οθωμανική Αυτοκρατορία που κατείχε τότε την Παλαιστίνη. Και τέλος στα σίγουρα δεν θα δυσαρεστούσε τον Βενιζέλο η προοπτική οτι ο Σιωνισμός του επέτρεπε να ξεφορτωθεί τους ανεπιθύμητα πολιτικά νέους υπηκόους του – κανείς δε μπορεί να κατηγορήσει τον Ε.Βενιζέλο για ιδιαίτερες φιλοεβραϊκές συμπάθειες, μάλλον το ακριβώς αντίθετο αν σκεφτούμε την αντιεβραική νομοθεσία του αργότερα.

Η στενή σχέση Ελλάδας και Σιωνισμού συνεχίσθηκε και μετά τον πόλεμο, αλλά αυτή είναι άλλη ιστορία που δε μας αφορά. Οπότε κλείνοντας αυτή την σύντομη ανάρτηση, ας μου επιτραπεί να συμφωνήσω με τον Διονύση Γεωργόπουλο, πρόεδρο της ΕΛΜΕ Κεφαλλονιάς Ιθάκης: ας γεμίσουμε όλη την χώρα με Οδούς Παλαιστίνης, μια ιστορική και αναμφίβολα σιωνιστική οδό για μια σιωνιστική Ελλάδα !

Όταν ο πατέρας μου ήταν μικρός στην Πολωνία, οι δρόμοι της Ευρώπης ήσαν γεμάτοι από συνθήματα στους τοίχους: «Εβραίοι, πηγαίνετε πίσω στην Παλαιστίνη». Ή, μερικές φορές με ακόμη χειρότερα, του τύπου: «Βρομεροί Εβραίοι, πηγαίνετε στα τσακίδια, στην Παλαιστίνη». Όταν ο πατέρας μου επισκέφτηκε ξανά την Ευρώπη ύστερα από πενήντα χρόνια, οι τοίχοι ήσαν καλυμμένοι από νέα συνθήματα: «Εβραίοι, έξω από την Παλαιστίνη».

πηγή

(1) Πρακτικά Δήμου Παγασών – τόμος 15, σελ. 138-139
(2) Αρθρο της Φωτεινής Τομαή στο Βήμα – περιέργως δεν υπάρχει στο site του Βήματος, αν και από εκεί το είχα αντιγράψει
(3) «Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης, μια ιδιαίτερη κοινότητα», Ρένα Μόλχο

English

israelis celebrate Yom Atzmaut with picnics and shaving cream "wars"

Sometimes I wonder if the late antizionists have a goldfish memory, they are uneducated or they are simply ungrateful as human beings. Tomorrow the celebrations begin for the Day of Independence of the State of Israel/Yom Atzmaut and in their honor I shall deal with the history of «Palestine Street».

In 1953 the greek island of Cephalonia was virtually destroyed by one of the worst earthquakes of its history. To their plead for aid, 4 warships of the State of Israel which were conducting exercises in the area under commander Shlomo Erel, responded. These persons were the first to supply aid after the earthquake, while we need to point out that at that time Greece refused to recognize Israel and had voted against the creation of an arab and a jewish state in the UN resolution of 1947, (Greece recognized Israel forty-two years later in 1990 under prime minister K.Mitsotakis).

We must point out that the greek vote was fruit of an egyptian blackmail which threatened with reprisals against the greek community of Alexandria – unfortunately the leader of Egypt G.Nasser did not respect that agreement and nationalized greek enterprises in 1957 under the wider politics adopted upon entering the soviet sphere of influence, annihilating the Greek community and forcing into refuge thousands of egyptian-born greeks. In any case Greece had made sure to explain to the israeli ambassador to Moscow and future Prime Minister Golda Meir «appropiatelly the reasons for which the Greek Delegation was unable to vote in favour of the Jewish opinions in the New York UN General Assembly». Indicative are the protests of the British Government against the participation of greek sailors and greek ships in the efforts to transport Shoah survivors in Israel, against the british philo-arabic stance which prohibited it.

But let’s return to Cephalonia. I lay here the testimony of an eye witness, G.Moschonas :

the city is burning after the earthquake/source:G.Apostolatos

Five or six hours had passed, it was near morning, when the sound of the machines of ships was heard near Mètela. The sound alone warmed our hearts, strengthened the belief that we are not alone, somebody heard us, somebody came. After a while we saw foreign dark figures to talk to us in an incomprehensible language, give us water, biscuits and chocolate and evidently telling us to have courage. Yes, they were the children of Israel who arrived first to give us the hope. I never forgot the birth of the hope I received from their presence. Argostòli appreciated their offering renaming the street they landed «Israel Street». With daylight and facing the disaster, they helped opening streets, blowing up of dangerous buildings, saving entrapped, carrying of wounded to Patra, giving whatever they had water and boldness for life. These sacrifices in these hard times are not forgotten and they are recorded by history, by the people and by the books.

Source

Cephalonia did not forget who helped her and indicatively I mention here the  manifestations for the 50years of the earthquake, in which Israel attended with two warships, the Commander of its main nautical military harbour and Shlomo Erel himself – more in Indymedia and Eleftherotypia newspaper.

Cephalonia may not have forgotten but some deem that gratitude may have an expiration date, but ungratefulness never. I am talking about Dionisis Georgopoulos, president of the Teachers association of Cephalonia-Ithaca which asks to «Rename Israel Street in Argostòli in Palestine Street».

Somebody might ask what do I care: that’s where the memory of a goldfish comes in, which I mentioned in the beginning and the abysmal ignorance which exists for the recent past of our country.

«Palestine Street(s)» already exist and in quantity in our country, Greece. We have them in Volos, in Athens, in Larisa and in other cities. We also had one in Salonica in the Hirch Quartier but the Municipality of Salonica erased all jewish names from the streets in 1943, taking advantage of the opportunity that his undesirable Jewish citizens were murdered in Auschwitz and refused to restore them after the war.

The unsuspecting wayfarer may think that these are the material proof of the muslim-friendly sentiments of our country but alas, they do not know these are the expression of the unadulterated philo-zionism in Greece. Greece philo-zionist and unadulteratedly on top ? Let’s make a small trip into the history of «Palestine Street».

The Ministry of Internal Affairs in 1920 sent out a circular, in which it asked that the name «Palestine Street» to be given in all cities where an important, population-wise, Jewish Community resided. Especially in Volos we learn that the decision 58/12-5-1920 of Mayor Spyridis stated «the Municipality’s feelings of sympathy and joy towards the Jewish Community of Volos for the beginning of the restoration of the Jewish nation in Palestine, expressed by the naming of a street of the city in Palestine Street«. (1) At that era the name Palestine referred exclusively to the geographic region of the Ottoman Empire, soon to become a British Mandate – the term was mainly linked with Jews which seeked her as their exclusive homeland, in contrast with the arabic quest for annexing it to Egypt, Jordan and Syria.

Some time before we had had the verbal official declaration of Foreign Affairs Minister Nicolaos Politis of the Venizelos Administration in July of 1917 that «in due time the Government wishes to exercise all efforts towards helping the national opera of the Israelites in complete accordance with the great Allies of Greece». The same declaration was repeated in the Greek Parliament, (Session of 28th of February 1918), after the question of  the doctor and parliamentarian, Mavrikios Kofinas. (2) Mavrikios/Moshe Kofinas, a leading greek-jewish figure, deserves a post on his own since he gives his name to a moshav in Israel but also to a street of Volos.

minister of Foreign Affairs N.Politis

The statement of Foreign Affairs Minister Nicolaos Politis is before the famous Balfour Declaration in favour of the establishment of a national jewish home in November of 1917, by the British Government. The official greek declaration puts her among the first goverments worldwide to recognize the right of the Jews who did not acknowledge themselves in their present countries, to have a homelands and the right to self-determination.

In the same context we need to see the 1st Panhellenic Zionist Congress which took place in a celebratory atmosphere in Salonica in March of 1919, with the approval of the Venizelos Administration and under the aegis of the Municipality of Salonica in the White Tower Parc, (the adoption of the term «Panhellenic» carried an important weight in greek efforts to annex the city). In these day the town was filled with Greek and Entente’ countries flags, while big portraits of Herzl and other zionist leaders adorned the main streets of Salonica. Representations of 24 greek cities gathered representing all current in Zionism, from the Or Sion (light of Zion) from Kavala, to the Hovevei Zion (lovers of Zion) of the many zionist clubs of Salonica, to the clubs of the Jewish Community of Chios and the marxist club Poalei Zion (workers of Zion) of Volos. (3)

elder Jewish man in Salonica - in the background the zionist and greek flags

The explanation for the sudden warm interest of the christian greek politics lies obviously in the political circumastances of the era. Greece in 1912/1920 stuggles for its national goals and the incorporation into the national body of greek populations in ottoman-held Asia Minor, Pontos and Macedonia. In the case of Salonica it finds the second most important city of the Balkans with a Jewish majority which dominates population wise, economically and culturally – while the greek minority is characterized by its lack of energy. The greek diplomacy had adopted President Wilson’s claim for the self determination, but in the case of Salonica this created the paradoxical situation where a «people» dominated without a homeland and without national aspirations. In the efforts of the Austrian-Hungarian Empire and of Bulgaria to befriend the citizens of the city, Greece puts forward its legacy of egalitarianism towards itsjewish subjects and it’s existing flourishing Jewish communities. Contemporaneously it satisfied almost all of the warranties the Jewish Community requested, stopped anti-jewish violence and made good-will moves approaching political currents inside the community like the official adoption of Zionism, (I mention the term current because we have already seen the wide ideological pluralism which existed inside the community). This way did it not only nullify the efforts of foreign states but also tilts the balance inside the community which moves from a position asking for an independent  «jewish-city» of Salonica, towards accepting the greek rule.

Of course it also helped that like Greece seeked its national completion incorporating Thessaly, Epirus, Macedonia and Western Thrace, exactly in the same manner the Zionists seeked their own national fulfillment. Also the objective enemy of Zionism was the Ottoman Empire which held Palestine at that time. And it certainly it didn’t hurt that Zionism allowed Prime Minister Venizelos to get rid of his politically unwelcome new subjects – nobody can accuse him of being friendly to the Jews, exactly the opposite if one examines his anti-jewish legislation later on.

The close relationship between Greece and Zionism continued after the war, but this is a history which does not concern us. So closing this brief post let me agree with Dionysis Georgopoulos, president of the Teacher’s Association of Cephalonia-Ithaca: let’s fill all of Greece with Palestine Streets, a historical and undoubtedly zionist streer for a zionist Greece !

When my father was young in Poland, the streets of Europe were filled with graffiti in the wall: «Jews, go back to Palestine». Or sometimes even worse like: «Dirty Jews, go to hell, to Palestine». When my father visited again Europe after fifty years, the walls were covered with new slogans: «Jews, out of Palestine».

source

(1) Records of the Municipality of Pagason – volume 15, pages 138-139
(2) Article by Fotini Tomai in Vima newspaper – stranglely it does not appear in Vism’s site although I retrieved it from there a couple of years ago.
(3) «The Jews of Salonica, a special community», Rena Molho

Posted in greece | 45 Σχόλια »

Εκδήλωση:»Οι αναμνήσεις του γιατρού Μ. Γιοέλ»

Posted by Abravanel, the Blog στο 14/04/2010

Αρχίζω να πιστεύω οτι η Ρένα Μόλχο έχει γίνει αναρχοκομουνίστρια – πάντως το θέμα είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον και οι θεσσαλονικείς είναι όλοι προσκεκλημένοι.

Την Παρασκευή 16 Απριλίου και ώρα 20:00
στη Σειρά Κοσμοπολίτ του Κοινωνικού Εργαστηρίου

Θα γίνει παρουσίαση με θέμα

«Οι αναμνήσεις του γιατρού Μ. Γιοέλ»

Μια αυτοβιογραφική πηγή για την κοινωνική αλλαγή στη Θεσσαλονίκη στο γύρισμα του 20ου αιώνα»
από την Ρένα Μόλχο

Σειρά Κοσμοπολίτ του Κοινωνικού Εργαστηρίου 2009-2010
Φιλικό, παρεΐστικο, χρήσιμο, επιμορφωτικό με νέες θεματολογίες που φωτίζουν την πολιτική έμμεσα.
Ακολουθεί κρασί με εδέσματα

Στο Κοινωνικό Κέντρο – Στέκι Μεταναστών στην Ερμού 23 και Βενιζέλου

Posted in thessaloniki | Με ετικέτα: , , , , , , | Leave a Comment »

Αθωώνουν τον Ναζισμό και Δικάζουν τους Δημοκράτες

Posted by Abravanel, the Blog στο 08/04/2010

Αντιγράφω από το ιστολόγιο «Ενάντια Στον Αντισημιτισμό» και εδώ και επιφυλάσσομαι για μια πιο αναλυτική αναφορά στο άμεσο μέλλον.

Αναδημοσιεύουμε αμέσως παρακάτω ένα πρόσφατο ανακοινωθέν της Αντιναζιστικής Πρωτοβουλίας η οποία διώκεται ποινικά ύστερα από μήνυση του ναζιστή Κ. Πλεύρη για «διασπορά ψευδών ειδήσεων».

Να σημειωθεί ότι σε άλλες χώρες της Ευρώπης αντίστοιχες πρωτοβουλίες με αυτή της Αντιναζιστικής υποστηρίζονται από χιλιάδες πολιτών, την ίδια την Πολιτεία και τις Εκκλησίες (βλ. την ανάρτησή μας σχετικά με αυτά που συνέβησαν τον προηγούμενο μήνα στη Δρέσδη). Στη χώρα μας η Αντιναζιστική Πρωτοβουλία διώκεται ποινικά επειδή κατήγγειλε με παρρησία το αυτονόητο, την αναίσχυντα δηλαδή μεροληπτική στάση ελλήνων δικαστικών απέναντι σ’ έναν απολογητή του ναζισμού.

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΥΠΟΥ της ΑΝΤΙΝΑΖΙΣΤΙΚΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ

(www.antinazi.gr)

ΕΠΙΚΥΡΩΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟ ΕΦΕΤΕΙΟ Η ΔΙΩΞΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΝΑΖΙΣΤΙΚΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ

Η ΔΙΚΗ ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΣΤΙΣ 12 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2010

Η ποινική δίωξη κατά της Αντιναζιστικής Πρωτοβουλίας που ασκήθηκε ύστερα από μήνυση του ναζιστή Κ. Πλεύρη για «διασπορά ψευδών ειδήσεων», επικυρώθηκε από το Εφετείο Αθηνών που όρισε τη δίκη στις 12 Απρίλη 2010, όπως πληροφορηθήκαμε από το ΕΠΣΕ. Σύμφωνα με το κατηγορητήριο αυτές οι «ψευδείς ειδήσεις» θίγουν το κύρος της δικαιοσύνης και «δημιουργούν ανησυχία στους πολίτες».

Υπενθυμίζουμε ότι κατά τη διάρκεια της δίκης Πλεύρη η Α.Π είχε καταγγείλει με ανακοινώσεις της ότι συγκεκριμένοι δικαστές (οι Λ. Λαζαράκος, Π. Ματζούνης και Μ. Παγουτέλη) υπεράσπισαν το ναζιστή και εξέφρασαν πρωτοφανείς αντισημιτικές και φιλοναζιστικές θέσεις. Οι καταγγελίες μας εναντίον των δικαστών αυτών ήταν αληθινές και όχι ψευδείς «ειδήσεις» παρμένες τόσο μέσα από τις τοποθετήσεις τους όσο και μέσα από τα ίδια τους τα κείμενα!

Το κύρος της ελληνικής δικαιοσύνης θίγεται αποκλειστικά από την ύπαρξη μέσα σε αυτήν αντισημιτών δικαστών που υπερασπίζουν και αθωώνουν ναζιστές. Και είναι αυτό που ανησυχεί τους πολίτες.

Η προκλητική αυτή δίωξη εναντίον της Α.Π θα γίνει μπούμεραγκ σε βάρος των εμπνευστών της, που μετέτρεψαν έναν ναζιστή σε υπερασπιστή του κύρους της ελληνικής δικαιοσύνης και έγιναν διώκτες της δημοκρατίας.

Καλούμε τους πολίτες να σταθούν στο πλευρό της Αντιναζιστικής Πρωτοβουλίας, για την απόκρουση της μεγάλης αυτής απόπειρας εκφοβισμού των δημοκρατών και – το χειρότερο – φασιστικοποίησης της δικαιοσύνης. Αν αυτή η απόπειρα δικαιωθεί με τη καταδίκη της Αντιναζιστικής ολόκληρη η πολιτική και κοινωνική ζωή της χώρας θα έχει μπει σε μια πολύ επικίνδυνη τροχιά.

Αθήνα 26 Φλεβάρη 2010

Σημείωση του ιστολογίου: για καλύτερη ενημέρωσή σας παραθέτουμε απόσπασμα άρθρου του «Ιού» της «Ελευθεροτυπίας» που σχολιάζει την αθώωση (Μάρτιος του 2009) του Κ. Πλεύρη για το περιεχόμενο του βιβλίου του «Οι Εβραίοι, όλη η αλήθεια»:

[…] συμπεραίνουμε ότι η απαλλαγή του κ. Πλεύρη δεν στηρίχτηκε σε (ακραία έστω) ερμηνεία της ελευθερίας της έκφρασης ούτε έγινε χρήση κάποιων νομικών προβλημάτων της πρωτόδικης καταδικαστικής απόφασης ώστε να εκδοθεί η απαλλακτική ετυμηγορία.

Απ’ ό,τι φαίνεται, η απόφαση αποδέχτηκε πλήρως τους ισχυρισμούς του Πλεύρη, ότι δηλαδή όσα καταλογίζει στους Εβραίους από κτίσεως κόσμου με το βιβλίο του δεν αναφέρονται σ’ αυτούς «εκ μόνου του λόγου της φυλετικής ή εθνικής καταγωγής τους ή του θρησκεύματος». Η ελληνική Δικαιοσύνη έκρινε ότι δεν προτρέπουν σε ρατσιστική διάκριση ή βία, ούτε καν προσβάλλουν (όπως απαιτεί ο αντιρατσιστικός νόμος) φράσεις όπως:

– «Ετσι θέλουν οι Εβραίοι, διότι μόνον έτσι καταλαβαίνουν: εντός 24 ωρών και εκτελεστικό απόσπασμα».

– «Εβραίος και άνθρωπος είναι έννοιες αντιφατικές, δηλαδή η μία αποκλείει την άλλη».

– «Η όλη των εγκληματική συμπεριφορά δικαιολογεί τας πράξεις των Ναζί εναντίον των και κάτι περισσότερον. Τας δικαιώνει». [κλπ] («Η δικαίωση ενός ναζιστή», 1 Απριλίου 2010)

Περισσότερες πληροφορίες για τη δίκη της 12ης Απριλίου μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι (ΕΠΣΕ-ΕΟΔΜ):

Αλληλεγγύη στην απαράδεκτα δικαζόμενη (12 Απριλίου 2010) Αντιναζιστική Πρωτοβουλία!

Στο παρόν ιστολόγιο μπορείτε να διαβάσετε κι άλλες ανακοινώσεις τύπου της Αντιναζιστικής Πρωτοβουλίας που έχουμε ήδη αναδημοσιεύσει:

Solidarität mit den ungerechterweise verfolgten Mitgliedern der Antinazi-Initiative

Plevris ist ein griechischer Judenhasser. Er hat ein 1400-Seiten-Buch veröffentlicht („Juden – Die ganze Wahrheit“), in dem er sich selbst als „Nazi, Faschist, Anti-Demokrat und Anti-Semit“ bezeichnet, er nennt Juden „Untermenschen“, preist Adolf Hitler und bedauert, dass dieser sein Werk nicht habe vollenden können.

C. Schlötzer von der „Süddeutsche Zeitung“ berichtet (30.03.2009):

Eine Strafkammer in Athen hatte den in Griechenland einschlägig bekannten Autor im Dezember 2007 wegen dieses Buches zu 14 Monaten Haft auf Bewährung verurteilt. Es war das erste Mal, dass die griechische Justiz gegen antisemitische Propaganda tätig wurde, nachdem die Anti-Rassismus-Initiative [Antinazi-Initiative] Helsinki Watch und der griechische Zentralrat Anzeige erstattet hatten.

Schon damals hatte die Staatsanwältin auf Freispruch plädiert, weil auch die Plevris-Propaganda in Griechenland unter die Meinungsfreiheit falle. Dem schloss sich jetzt überraschend die Berufungsinstanz an – und dies kurz vor Ende der Bewährungsfrist für den selbsterklärten Rassisten.

Die deutsch-griechische antifaschistische Gruppe Café Morgenland hat richtig betont, dass dieser Prozess ein Parodie-Prozess war.

Nach dem provokanten Freispruch und seiner moralischer Rehabilitierung in einem Parodie-Prozess (der Staatsanwalt stimmte – bezüglich des Verbrechertums der Juden – offen völlig mit dem Angeklagten [überein]) hat die griechische Justiz ihr begonnenes Werk fortgeführt, indem sie eine juristische Jagd auf die Zeugen der Anklage startet, mit dem Argument, dass sie (die Zeugen) mit ihren Äußerungen „Unruhe unter den Bürgern hervorgebracht hätten“. (“Die neo-Nazis verbrennen Synagogen, den Nazigegnern wird der Prozess gemacht“)

Das heißt: Nicht nur der Judenhasser darf straffrei hetzen, drei von den Ankläger und Mitgliedern der Antinazi-Initiative werden jetzt sogar verfolgt! Sie müssen sich am 12. April 2010 vor Gericht verantworten.

Wir veröffentlichen nachfolgend eine Pressemitteilung der Antinazi-Initiative vom 26.02.2010, in der sie betont, dass sie keine „Unruhe unter den Bürgern“ während des Prozesses habe stiften wollen, aber anzeigen, dass einige von den Richtern Wohlwollen gegenüber Plevris und seinen Theorien gezeigt hätten.

Posted in antisemitism | 9 Σχόλια »

Η δολοφονία του Γιωσέφ Καραμφίλ / μέρος 3ο

Posted by Abravanel, the Blog στο 05/04/2010

το πρώτο μέρος εδώ
το δεύτερο μέρος εδώ

φωτογραφία του Γιωσέφ Καραμφίλ από τον Ριζοσπάστη

Ποιος ήταν ο Γιωσέφ Καραμφίλ; Κατ’αρχήν το όνομα του εμφανίζεται στις αναφορές ως Ιωσήφ, Γιουσέ, Γιοσέφ ή Γιωσέ. Το επώνυμο βρίσκεται σε άλλες τόσες παραλλαγές: Καραμφίλ, Καρενφίλ, Καρανφίλ μέχρι και Καρανφίλης σε μια άκρως δημοτικίζουσα παραλλαγή του σε μια μελλοντική έκδοση του Ριζοσπάστη – το Γιωσέφ Καραμφίλ στην ανακοίνωση της Ασφάλειας είναι μάλλον το σωστό και εμφανίζεται περισσότερο συχνά. Το όνομα του δε μας επιτρέπει παραπάνω πληροφορίες αφού δεν είναι τυπικό εβραϊκό και η ίδια η ετυμολογία του μας δυσκολεύει – karanfil είναι η τουρκική λέξη για το «γαρύφαλο» αλλά εμφανίζεται περισσότερο συχνά σε ρουμάνους και βούλγαρους – υπάρχει, όμως και στην Ελλάδα ως Καραμφίλης. Δεν ξέρω αν το γεγονός οτι τάφηκε στην Συναγωγή Πούλια θα μπορούσε να είναι ενδεικτικό καταγωγής. Το μόνο που μαθαίνουμε είναι οτι είχε μια οικογένεια με 4 παιδιά και ανήκε στο συντηρητικό* καπνεργατικό σωματείο Ένωσης.

* συντηρητικό την εποχή εκείνη σήμαινε πρακτικά οτι απλώς δεν ανήκε στους κομουνιστές – όχι την πολιτική ένταξη. Τυπικά σήμαινε οτι ανήκε στους «κίτρινους», σοσιαλδημοκρατικούς ρεφορμιστικούς συνδικαλιστές.

Η κηδεία

Η ταφή έγινε στις 17 Φεβρουαρίου 1927 κάτω από αυστηρά μέτρα ασφαλείας και με την Χωροφυλακή αλλά και τμήματα του στρατού να περιπολούν την πόλη, ενώ από τις εφημερίδες ανακοινώθηκε η απαγόρευση της συμμετοχής κομουνιστών από την Αστυνομική Διεύθυνση. Η πορεία της πομπής ορίστηκε από τον Διοικητή Καλοχριστιανάκη και ξεκίνησε από την Συναγωγή Πούλια, που βρίσκονταν στην γωνία Σοφοκλέους και Αγίου Δημητρίου, στις 11:00, πέρασε από το Συντριβάνι και κατέληξε στο Εβραικό Νεκροταφείο, (σήμερα στο χώρο εκείνο βρίσκεται η πανεπιστημιούπολη), στις 13:00.

Η κηδεία στην εφημερίδα Μακεδονία, 18/2/1927

o Σύνδεσμος Εβραίων Υποδηματεργατών σε παλαιότερη πορεία/πηγή: Εργατικό Κέντρο Θεσ/νίκης

Στην πορεία συμμετείχαν μερικές χιλιάδες εργατών, ο «Ριζοσπάστης» αναφέρει 10.000 ενώ η «Μακεδονία» αποφεύγει να αναφερθεί. Ενδεικτικό των ισορροπιών είναι ποίες ομάδες συμπαραστάθηκαν επίσημα – η κηδεία συνοδεύτηκε από 10′ στάση εργασίας της Ηλεκτρικής Εταιρίας και των τραμ, ενώ ψηφίσματα εξέδωσαν ο Σύνδεσμος Υποδηματεργατών, ο Σύλλογος Εργατών Οικοδομών, ο Σύνδεσμος Τροχιοδρομικών και Ηλεκτρεργατών και η Ομοσπονδία Επισιτισμού. Ενδιαφέρουσα βρήκα την αντιπαράθεση για την θέση που καταλάμβανε κάθε ομάδα – οι εφημερίδες φροντίζουν να καταγράψουν με λεπτομέρειες ποιος βρίσκονταν και που. Συμμετείχαν οι τροχιοδρομικοί με ιδιαίτερη αντιπροσωπεία, οι συνάδελφοι του Καραμφίλ της Ένωσις, μερικές ακόμα οργανώσεις, 2.000 εργάτες της Προόδου και η χορωδία  της Ομοσπονδίας Κομμουνιστικών Νεολαιών Ελλάδας (ΟΚΝΕ) που τραγουδούσαν την Διεθνή. Ο Ριζοσπάστης φροντίζει να αναφέρει οτι οι «αντιδραστικοί» ήταν μόνο 70, φαντάζομαι οτι εννοεί τους συντηρητικούς συναδέλφους της Ένωσης ή του Πανεργατικού Κέντρου μιας και στις ομιλίες στο νεκροταφείο τόνισαν την «ανάγκη να καθαρίσει η Ομοσπονδία από τους σοσιαλφασίστες» – ο κομουνιστικός χώρος θεωρούσε τον ρεφορμιστικό συνδικαλισμό των «κίτρινων» ως τον σημαντικότερο εχθρό του. Στην κηδεία μίλησε ο 12χρονος γιος του Καραμφίλ που ζήτησε «εκδίκηση», τουλάχιστον σύμφωνα με τα λεγόμενα του «Ριζοσπάστη» μιας και η «Μακεδονία» σημειώνει οτι μετά την κηδεία παρέμειναν παρά μόνο οι κομουνισταί. Η πομπή χαρακτηρίστηκε από την τάξη της,  ειδικά μεταξύ των κομουνιστών, αν και αυτό δεν γλίτωσε από την μήνυση και παραπομπή στον Ε’ Ανακριτή όσων εκφώνησαν λόγο στο Εβραικό Νεκροταφείο. Η συνέχεια υπήρξε λιγότερο ήσυχη: διοργανώθηκε πορεία που διέσχισε την πόλη και μοίρασαν προκηρύξεις «κατά του Κράτους και του Κεφαλαίου» και κατέληξαν στο Εργατικό Κέντρο που τότε στεγαζόνταν στο Καπάνι. Οι εκτεταμένες προληπτικές συλλήψεις της Αστυνομίας εμπόδισαν όμως την περαιτέρω επέκταση τους

Ο χρονογράφος της Θεσσαλονίκης Κωστής Τομανάς αναφέρει μια ιστορική λεπτομέρεια που δεν μπόρεσα να επιβεβαιώσω από τα ρεπορτάζ της εποχής, αν και δεν είχα την πρόσβαση σε όλες τις τοπικές εφημερίδες όπως αυτός: μεταξύ των επικήδειων, ένας εκφωνήθηκε στη συναγωγή Πούλια από έναν νεαρό πρόσφυγα που δούλευε ως καπνεργάτης – το όνομα του; Μάρκος Βαφειάδης. Ο ίδιος που το 1944 θα απελευθέρωνε τη Θεσσαλονίκη ηγούμενος του ΕΛΑΣ και δυο χρόνια μετά θα γίνονταν ο αρχιστράτηγος του Δημοκρατικού Στρατού.

Η μνήμη του Καραμφίλ

To Εβραϊκό Νεκροταφείο. στο βάθος το Δημοτικό Νοσοκομείο/ Αγ.Δημήτριος που ξεψύχησε ο Καραμφίλ - αριστερά το σημερινό Γενικό Κεντρικό Νοσοκομείο

Ο Γιωσέφ Καραμφίλ αποτέλεσε το πρώτο θύμα στη Θεσσαλονίκη της βίας που συνόδευε τις εργατικές διεκδικήσεις της εποχής. Δεν γνωρίζουμε πολλά για την ιστορία της οικογενείας του μετά, οι εφημερίδες αναφέρουν οτι η Αστυνομία διεξήγαγε έρευνες για τη ταυτότητα του δολοφόνου αλλά σύντομα το θέμα ξεχάσθηκε. Δεν γνωρίζουμε αν όντως οι υποσχέσεις των καπνεργατών οτι θα φρόντιζαν την οικογένεια του θύματος πραγματοποιήθηκαν, αλλά μαθαίνουμε οτι το κράτος χορήγησε μια αποζημίωση 6.000 δραχμών στην οικογένεια. Το όνομα συνεχίζει να εμφανίζεται τον ίδιο χρόνο σε ψηφίσματα καπνεργατικών συνεδρίων και σε άρθρα του Ριζοσπάστη ως το τέταρτο χρονολογικά εργατικό μάρτυρα που δολοφονήθηκε. Τελευταία αναφορά το 1934 ως ένα από «αυτούς που δολοφόνησε άτιμα η αστική δημοκρατία». Μερικά χρόνια μετά, το 1942 ο τάφος του καταστρέφεται από εργάτες του Δήμου Θεσσαλονίκης που καταστρέφουν το Εβραικό Νεκροταφείο και τα οστά του πλέον βρίσκονται κάτω από τα κτίρια του Πανεπιστημίου.

Η δολοφονία του Καραμφίλ από μόνη της δεν είναι κάτι ιδιαίτερο, ο θάνατος ένα ακόμη εργάτη – αποτελεί όμως με τον δικό της τρόπο κομβικό σημείο. Η ιστορία σπάνια ακολουθεί μια γραμμική πορεία αλλά στην συγκεκριμένη περίπτωση είναι σχεδόν εμβληματική η αλληλουχία των γεγονότων – έχουμε τις εκλογές του 1926 και την παγίωση της αντισημιτικής ρητορείας και του αντικομουνισμού που με την σειρά τους οδήγησαν στην κλιμάκωση της βίαιης καταστολή του με το Ιδιώνυμο και τις δολοφονίες αλλά και την κρατική υιοθεσία των παρακρατικών αντισημιτικών οργανώσεων, (όπως είδαμε πριν μόλις είχε ιδρυθεί η χειρότερη αντισημιτική οργάνωση στην σύγχρονη ελληνική ιστορία – η ΕΕΕ).

Βενιζελικός αντισημιτισμός -> εκλογές -> απεργίες -> δολοφονία Καραμφίλ -> ίδρυση ΕΕΕ -> Ιδιώνυμο -> πογκρόμ του συνοικισμού Κάμπελ

Ακριβώς για αυτό το λόγο θεωρώ οτι αυτοί οι 4 μήνες μεταξύ Νοεμβρίου 1926 και Φεβρουαρίου 1927 συνοψίζουν άριστα τις δύσκολες πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες που έθεσαν τις βάσεις για τις εξελίξεις τα επόμενα 15 χρόνια.

Να ευχαριστήσω τον μαγιόρ ρισόν για την πληροφορία του Τομανά και την αποδελτίωση, την κ.Μόλχο για τα σχόλια επί του ονόματος και για την εύρεση της συναγωγής και τον καθ.Μείρ για την συναγωγή !

Posted in greece | Με ετικέτα: , , , , , , | 9 Σχόλια »

Η δολοφονία του Γιωσέφ Καραμφίλ – μερος 2ο

Posted by Abravanel, the Blog στο 04/04/2010

το πρώτο μέρος εδώ

η σοσιαλιστική εφημερίδα Αβάντι στα λαντίνο

Στην προηγούμενη ανάρτηση εξετάσαμε την κοινωνική και πολιτική κατάσταση στην Θεσσαλονίκη. Όπως είπαμε το εβραϊκό προλεταριάτο της πόλης ήταν πεδίο διεκδίκησης μεταξύ των ιδεολογιών της εποχής, με τον κομουνισμό να έχει αποκτήσει προβάδισμα στα τέλη της δεκαετίας του ’20 χάρη στην μητέρα του ελληνικού εργατικού κινήματος, την Federacion Obradera de Salonica, γνωστή και ως Φεντερασιόν. Η δε εβραϊκή κοινότητα στο σύνολο της προσπαθούσε να προσαρμοσθεί στα δεδομένα ενός νέου κράτους που ενεργητικά επεδίωκε τον εκχριστιανισμό της πόλης, τον σιωνισμό που προσπαθούσε να πετύχει την μετανάστευση της και τον κομουνισμό που ουσιαστικά ζητούσε την εξαφάνιση της στα πλαίσια μια παγκόσμιας προλεταριακής επανάστασης.

Το εργατικό κίνημα της Θεσσαλονίκης, χάρη στην ύπαρξη μιας σύγχρονης αστικοποιημένης εβραϊκής κοινωνίας, βρισκόνταν τότε στην πρωτοπορία του πανελλαδικού κινήματος και διέθετε αξιόλογη δύναμη στην Θεσσαλονίκη – ενδεικτικά αναφέρω οτι η δημιουργία του ΚΚΕ υπήρξε, εν μέρει, μια δική του πρωτοβουλία. (1) Αιχμή του δόρατος ήταν οι καπνεργάτες που συνιστούσαν την «βαριά βιομηχανία» της πόλης αλλά και η πιο δυναμική μάζα εργατών – οφείλουμε να τονίσουμε οτι εξαιρετικά μεγάλο ποσοστό ήταν γυναίκες που συμμετείχαν ισότιμα στις κινητοποιήσεις αν και αποκλείονται από τις ηγετικές θέσεις. Αν διαβάσει κανείς τις εφημερίδες της εποχής βλέπει ένα συνεχές παιχνίδι της γάτας και του ποντικιού μεταξύ των κομουνιστών και της αστυνομίας που είχε επιφορτισθεί την καταστολή τους – μια καταστολή που πέρασε σε νέο επίπεδο μετά την ψήφιση του Ιδιώνυμου από την κυβέρνηση Βενιζέλου το 1929 που ουσιαστικά έθετε εκτός νόμου τον κομουνισμό αλλά και τον συνδικαλισμό, ενώ έθετε υπό σοβαρό περιορισμό το δικαίωμα της απεργίας. Κατά πολλούς προπομπός αυτής της κλιμάκωσης υπήρξε η βίαια καταστολή των εργατικών κινητοποιήσεων και ειδικότερα ο φόνος του Γιωσέφ Καραμφίλ το 1927.

Η δολοφονία του Γιοσέφ Καραμφίλ

Καπνεργοστάσιο στη Θεσσ/Πηγή: Εργατικό Κέντρο

Ο φόνος του Καραμφίλ δεν υπήρξε ο πρώτος – είχαν προηγηθεί επεισόδια όπως ο θάνατος του καπνεργάτη και ιδρυτικού μέλους του Εργατικού Κέντρου Παναγιώτη Ζέκου στις φυλακές της Καβάλας λόγω των κακουχιών το 1920, (αξίζει να σημειωθεί οτι ο θάνατος τους δεν αναγνωρίστηκε «επίσημα» από το ΚΚΕ της εποχής, παρά την μεταπολεμική υιοθέτηση του) ή η δολοφονία του οικοδόμου Νικόλαου Τόμογλη μέσα στο 3ο Αστυνομικό Τμήμα Θεσσαλονίκης το 1923. Μέχρι τότε όμως οι θάνατοι είτε γίνονταν μέσα σε «ελεγχόμενες» συνθήκες όπως φυλακές ή γινόντουσαν σε περιοχές που δεν ευνοούσαν την ευρύτερη εκδήλωση διαδηλώσεων παρά εκ των υστέρων κατά την διάρκεια της κηδείας. Στην περίπτωση του Καραμφίλ όμως η διαφορά υπήρξε οτι ο θάνατος έγινε «εν θερμώ» και δοκίμασε τις αντοχές μιας εργατικά οργανωμένης πόλης.

Η δολοφονία του Καραμφίλ υπήρξε ουσιαστικά η κορύφωση μιας αυξανόμενης έντασης στην πόλη. Όπως είπαμε το εργατικό κίνημα στην Θεσσαλονίκη ήταν εξαιρετικά οργανωμένο και εκτεταμένο. Ειδικότερα οι διαμάχες μεταξύ καπνεργατών και καπνεργοστασίων ήταν αρκετά συνήθεις και λόγω της περιοδικότητας της εργασίας και της φύσης της. Στις αρχές του 1927 τα καπνεργοστάσια της πόλης κηρύσσουν περιοδικά λοκ αουτ προκαλώντας σημαντικό κοινωνικό αναβρασμό, τον οποίο εκμεταλλεύονται και οι κομουνιστές. Ενδεικτικά αναφέρω μια είδηση που βρήκα στην εφημερίδα Μακεδονία, η οποία βρίσκονταν διχασμένη ανάμεσα στην προσπάθεια να επιδείξει φιλολαϊκή πολιτική και ταυτόχρονα να ικανοποιήσει την αντικομουνιστική της γραμμή, στις 27 Ιανουαρίου 1927. Σε αυτήν ο άνεργος εβραίος καπνεργάτης Αντζελ επιτίθεται κατά του χριστιανού διευθυντή Κοεμτζόγλου  :

Απόπειρα φόνου κατά καπνέμπορου. Την 3μμ εχθές εγένετο νέα απόπειρα φόνου κατά του διευθυντού του Κοεμτζόγλου

Την 3μμ της χθές εγένετο νέα απόπειρα φόνου κατά του διευθυντού του καπνεργοστασίου Φουμάρο κ.Νικολάου Κουγιουμτζόγλου. Ο καπνεργάτης της Προόδου Αντζελ Μοϋσών, απολυθείς προ διμήνου εκ του καπνεργοστασίου λόγω εκκαθαρίσεων μετά τριάκοντα άλλων επανήλθε χθές το απόγευμα εις το κατάστημα και παρουσιασθείς ενώπιον του διευθυντού κ.Κοεμτζόγλου εζήτησεν εργασίαν. Εις απάντηση ο κ.Κοεμτζόγλου του εδήλωσεν οτι δεν είναι δυνατόν να του παράσχη εργασίαν αφ’ενός μεν διότι δεν είχε ανάγκη εργατών, αφ’ετέρου δε διότι εις περίπτωσει αυξήσεων εν τω καταστήματι εργασίας, θα προετιμά εργάτας συντηριτικούς. Τούτο εξαγρίωσε τον άεργον κομουνιστήν όστις εξαγάγων αγγλικόν σουγιάν ώρμησε εναντίον του κ.Κοεμτζόγλου και τον ήρπασεν εκ του λαιμού.
«…»
Ο καπνεργάτης Αντζελ οδηγηθείς εις το τμήμα καταδιώξεως υπεβλήθη εις αυστηράν ανάκρισην πιεσθείς να ομολογήση αν εξετέλεσε την απόπειραν εκ λόγων προσωπικού μίσους κατά του κ.Κοεμτζόγλου ή παρεκινήθη υπό των κομουνιστών της Προόδου. Ο Αντζελ ισχυρίσθη οτι όταν παρουσιάσθη ενώπιον του διευθυντού της Φουμάρο δεν προετίθετο να τον κτυπήση, προεκλήθη όμως υπ’αυτού του ιδίου, ο οποίος εις αίτησην μου περί χορηγήσεως εργασίας του απήντησε δι’ύβρεων. Από δύο μηνών, είπε παραμένω άεργος, επεινούσα εγώ και η οικογένεια μου, προκειμένου δε να υποφέρω ελεύθερος καλλίτερον να πεινώ εις την φυλακήν. Τέλος προσέθεσε οτι δεν μετανοεί δια την εναντίον του κ.Κοεμτζόγλου απόπειρα, θα ήτο δε ευχαριστημένος αν τον εφόνευεν.

Αυτό σημαίνει ταξικό μίσος !

Καπνεργοστάσιο Σπήρερ στη Σάμο/Πηγή: INE/ΕΙΕ

Σε αυτό το ανώμαλο κλίμα η 15 Φεβρουαρίου του 1928 ξεκίνησε άσχημα: εκείνο το πρωί απαγορεύτηκε σε έναν εργάτη να εισέλθει στο εργοστάσιο του Παπαστράτου, η δε διαμαρτυρία του πληρεξούσιου των εργατών οδήγησε σε 48ωρη φυλάκιση του πρώτου και επιβολή χρηματικού προστίμου στον δεύτερο. Στην συνέχεια σειρά πήρε το καπνεργοστάσιο της εταιρίας Herman Spierer – ο Ερμαν Σπήρερ ήταν ελβετοεβραίος και από τους μεγαλύτερους καπνεμπόρους της χώρας με εργοστάσια στη Δράμα, την Ξάνθη, τον Βόλο, την Σάμο κ.α. Το εργοστάσιο του βρίσκονταν στην οδό Πτολεμαίων με Διοικητηρίου, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης που βρίσκονταν μεγάλο μέρος των καπνεργοστασίων, (μεταπολεμικά η περιοχή υπήρξε το κέντρο της βιοτεχνίας στην Θεσσαλονίκη, ενώ σήμερα μετατρέπεται σε πόλο διασκέδασης εναλλακτικού των Λαδάδικων). Βρήκα ενδιαφέρον το γεγονός οτι ενώ η Μακεδονία θα τονίσει οτι οι καπνεργάτες Αντζελ και ο Καραμφίλ είναι εβραίοι, δεν αναφέρεται καθόλου στο θρήσκευμα του Σπήρερ – αναγκάστηκα να ψάξω αλλού για να το βρω.

Βέβαια οι καιροί αλλάζουν και ενδεικτική είναι η είδηση που βρήκα για μια πρόταση του Προέδρου της Βουλής Γ.Σούρλα στους προέδρους της Ισραηλιτική Κοινότητας Βόλου, της Επιτροπής Μικρασιατικών Συλλόγων Κεντρικής Ελλάδας και τον Δήμαρχο Βόλου για να τιμηθεί ο Ερμαν Σπήρερ/Σπίρερ για την μεγάλη του προσφορά στην Ελλάδα και συγκεκριμένα στον Μικρασιατικό Ελληνισμό.

«Oπως είναι γνωστό ο Eρμαν Σπίρερ γεννήθηκε στη Σμύρνη από γονείς Ελβετοεβραίους. Κατά τη διάρκεια της Μικρασιατικής Καταστροφής προστάτεψε πολλά γυναικόπαιδα από την ατίμωση και σφαγή, προσφέροντας άσυλο στις ιδιόκτητες καπναποθήκες του που έφεραν ελβετική σημαία.
Ναύλωσε με δικά του έξοδα ατμόπλοια και μετέφερε πρόσφυγες στην Ελλάδα τους οποίους ενίσχυσε οικονομικά στα πρώτα βήματα της προσφυγιάς. Για τη μεγάλη του προσφορά ο Μητροπολίτης Σμύρνης εθνομάρτυρας Χρυσόστομος τον αποκάλεσε μέγα εθνικό ευεργέτη.
Εκτιμώ ότι αποτελεί χρέος όλων μας να τιμηθεί ο Eρμαν Σπίρερ για την εθνική του προσφορά «

Οι αναφορές για την ακριβή τροπή των γεγονότων διίστανται όπως είναι αναμενόμενο. Από ότι φαίνεται το πρωί της 15ης ο καπνεργάτης Βάλσαμος που ανήκε στο (κομουνιστικό) συνδικάτο Η Πρόοδος/Progres (ανάλογα με την πηγή αναφέρεται η ελληνική ή η λαντίνο ονομασία) και ήταν ο πληρεξούσιος των εργατών προσήλθε στο καπνεργοστάσιο της Ερμαν Σπήρερ. Εκεί διαφώνησε με τον διευθυντή, άλλες αναφορές μιλάνε για τον ωράριο, άλλες τον αριθμό των εργατών και άλλες για τις διακρίσεις ενάντια στους κομουνιστές εργάτες. Τότε προσεκλήθη να αποχωρήσει συνοδεία του αστυφύλακα Ορφανίδη – πλεον κάθε εργοστάσιο της πόλης διέθετε από έναν χωροφύλακα για την διατήρηση της τάξης. Οταν επανήλθε συνοδεία επιτροπής το μεσημέρι του απαγορεύτηκε η είσοδος και δημιουργήθηκε ένταση από τους εργάτες που απαιτούσαν την είσοδο του. Τότε έκλεισαν οι πόρτες αλλά οι καπνεργάτες έσπασαν ένα παράθυρο ώστε να μπουν μέσα. Τότε ήρθαν ενισχύσεις της αστυνομικής δύναμης οι οποίες έγιναν δεκτές «μετά ύβρεων» και διετάχθη να ανέλθουν στο σαλόνι για να συλλάβουν τους υπαίτιους. Κατά την διάρκεια της αντιπαράθεσης ακούστηκε (ένας;) πυροβολισμός που τραυμάτισε στην κοιλιά τον Γιοσέφ Καραμφίλ. Η προέλευση του πυροβολισμού δεν έγινε γνωστή αλλά οι εφημερίδες της εποχής αναφέρουν οτι οι εργάτες κατηγορούσαν έναν Οδεμησιανό, όργανο της Ασφάλειας – μια κατηγορία που απέρριψε ο Διευθυντής Καλοχριστιανάκης. (2)

εφημερίδα Μακεδονία, 16/2/1927

εφημερίδα Ριζοσπάστης, 16/2/1927

Το νέο της δολοφονίας διαδόθηκε αμέσως στην πόλη και εντός λίγης ώρας είχαν μαζευτεί μερικές χιλιάδες εργατών και ξεκίνησαν διαδηλώσεις με σημαίες και συνθήματα. Η Αστυνομία, όμως, ήταν έτοιμη λόγω της τεταμένης κατάστασης που επικρατούσε τους τελευταίους μήνες και γρήγορα ήρθαν ενισχύσεις που κατάφεραν να διαλύσουν τους απεργούς χωρίς υπερβολική βία, μέσω πυροβολισμών στον αέρα.  Σημαντικό ρόλο έπαιξε και η ύπαρξη διαθέσιμων στρατιωτικών τμημάτων – μια παρουσία που σήμερα αντικατοπτρίζεται στα πολυάριθμα στρατόπεδα της πόλης. Μάλιστα αξίζει να σημειωθεί οτι ο Στρατός δεν περιορίζονταν μόνο στην καταστολή αλλά το 2ο Επιτελικό Γραφείο του Γ’ Σώματος Στρατού συνεργάζονταν με την Χωροφυλακή και την Υπηρεσία Εθνικής Ασφάλειας για τις παρακολουθήσεις. Η Αστυνομία προχώρησε σε αρκετές συλλήψεις, αν και κανείς έχει την εντύπωση οτι υπήρξαν στοχευμένες στην προσπάθεια να προληφθεί η επέκταση των ταραχών – σχεδόν όλοι ήταν γνωστά στελέχη του Μετώπου και του Εργατικού Κέντρου, (εκείνη την εποχή αυτές οι δύο οργανώσεις ουσιαστικά ταυτίζονταν). Προσωπική μου εκτίμηση είναι οτι η ευκολία με την οποία η Υπηρεσία Εθνικής Ασφαλείας  κατάφερε να καταστείλει τις προγραμματιζόμενες διαδηλώσεις είναι ενδεικτική της διάβρωσης του χριστιανικού τμήματος του Εργατικού Κινήματος από πληροφοριοδότες. (2)(3) Αξίζει να σημειωθεί οτι ο Καραμφίλ δεν πέθανε αμέσως, οι εφημερίδες τον εμφανίζουν «εν αφασία» αλλά η κατάσταση των ιατρικών γνώσεων της εποχής είναι τέτοια που ο θάνατος του θεωρείται βέβαιος και «αναμένεται». Όντως στις 3.5ο μ.μ. της 16ης Φεβρουαρίου εξέπνευσε στο Δημοτικό Νοσοκομείο της πόλης (νυν Άγιος Δημήτριος) και η σωρός του τέθηκε υπό τον έλεγχο της Ασφάλειας. Είναι ενδιαφέρον οτι η Πρόοδος προσπάθησε να αναλάβει αυτή την σωρό, χωρίς την συναίνεση της οικογενείας – αίτηση που απορρίφθηκε από την Αστυνομική Διεύθυνση. Τελικά ο αδερφός του Καραμφίλ την παρέλαβε ώστε να γίνουν οι προετοιμασίες της σύμφωνα με το εβραϊκό τυπικό και να ταφεί την επομένη μέρα.

Αύριο το τρίτο και τελευταίο μέρος

(1) «Η ωρίμανση των προϋποθέσεων για την ίδρυση του Κόμματος της εργατικής τάξης» / Ριζοσπάστης
(2) Οι περιγραφές προέρχονται από τις εφημερίδες Μακεδονία και Ριζοσπάστης των ημερών
(3) «Το κράτος κατά του κομμουνισμού. Συλλογή πληροφοριών από τις υπηρεσίες Ασφαλείας Θεσσαλονίκης, 1927.» – Αλέξανδρος Δάγκας

Posted in greece | 4 Σχόλια »

Η δολοφονία του Γιωσέφ Καραμφίλ – μέρος 1ο

Posted by Abravanel, the Blog στο 02/04/2010

Οι τέσσερις μήνες μεταξύ Νοεμβρίου 1926 και Φεβρουαρίου 1927 αποτελούν από τους σημαντικότερους μήνες στην ιστορία του  Εργατικού Κινήματος αλλά και της  Θεσσαλονίκης και της εβραϊκής κοινότητας της πόλης. Κομβικό σημείο υπήρξε η δολοφονία από αστυνομικούς του καπνεργάτη Γιοσέφ Καραμφίλ, ένα από τα πρώτα θύματα στην ιστορία του οργανωμένου εργατικού κινήματος και πιθανότατα το πρώτο στην Θεσσαλονίκη.

Η πολιτική κατάσταση στην Θεσσαλονίκη

Γηραιός ισραηλίτης ψηφίζει σε παλαιότερες εκλογές/πηγή: sarantakos.wordpress.com

Ξεκινάμε από τις εκλογές του 1926, οι πρώτες σύγχρονες εκλογές στις οποίες καθιερώθηκε το έντυπο ψηφοδέλτιο με σταυρό προτίμησης και ταυτόχρονα η απλή αναλογική. Για την Θεσσαλονίκη η ιδιαιτερότητα ήταν οτι ήταν οι πρώτες εκλογές που η εβραϊκή κοινότητα είχε αποδεχθεί να διεξαχθούν κάτω από το καθεστώς των ξεχωριστών εκλογικών τμημάτων – ένα μέτρο του Ελευθερίου Βενιζέλου που αργότερα κρίθηκε και αντισυνταγματικό με σκοπό να περιορίσει την εκλογική δύναμη των εβραίων ψηφοφόρων πρακτικά «επειδή δεν τον εψήφιζαν«. Το μέτρο αυτό ακολουθούσε μια σειρά αντιεβραϊκής νομοθεσίας, όπως η επιβολή της χριστιανικής Κυριακής ως ημέρα αργίας στον εβραϊκό πληθυσμό, η μορφή της ανοικοδόμησης μετά την πυρκαγιά του 1917 κ.α. που έρχονταν σε αντίθεση με τις φιλοεβραϊκές διακηρύξεις του πριν την παγιοποίηση της ελληνικής κυριαρχίας στην πόλη.

Τότε, για πρώτη και τελευταία φορά, συγκροτήθηκε ενιαίο κόμμα από την εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης που ένωνε όλες τις τάσεις, (σοσιαλιστές, αφομοιωτικοί, σιωνιστές), που μέχρι τότε αντιμάχονταν μεταξύ τους. Το κόμμα ονομάστηκε «Εβραϊκή Πολιτική Ένωση» και περιλάμβανε κορυφαίους εκπροσώπους της θεσσαλονικιώτικης κοινωνίας: από τον σημαντικό εκδότη και βουλευτή Μέντες Μπεσαντζή, μέχρι τον Γιομτώβ Γιακοέλ των Απομνημονευμάτων και τον Αβράαμ Ρεκανάτι, αντιδήμαρχο Θεσσαλονίκης και μετέπειτα βουλευτή της Κνεσέτ. Προφανώς δεν ηταν οι μοναδικοί εβραίοι υποψήφιοι, 3 βρέθηκαν με το «Ενιαίο Εκλογικό Μέτωπο Εργατών, Αγροτών και Προσφύγων» (ουσιαστικά το ΚΚΕ) και 1 με τον «Λαϊκό Εργατοπροσφυγικό Συνδυασμό». Στην πόλη της Θεσσαλονίκης ψήφισαν περίπου 40.000 από τους οποίους 10.000 ήταν οι εβραϊκές ψήφοι στα ξεχωριστά εκλογικά τμήματα.

Σε κεντρικό επίπεδο η βενιζελική παράταξη εξέλεξε 143 βουλευτές, ενώ η αντιβενιζελική 127 – ενώ στην Θεσσαλονίκη φάνηκε να διατηρείται η πόλωση μεταξύ βενιζελικών προσφύγων και αντιβενιζελικών γηγενών αν και δεν μπορούμε να μιλούμε με σιγουριά. Οι εβραϊκές ψήφοι μοιράστηκαν μεταξύ της ΕΠΕ σε ποσοστό 57.7%, του Ενιαίου Μετώπου σε 37.7% και 4.6% σε άλλα κόμματα – δηλαδή μοιράστηκαν μεταξύ του εβραϊκού κόμματος και του ΚΚΕ για να το θέσω διαφορετικά. Το δε συνολικό ποσοστό του Λαϊκού Μετώπου σήμαινε οτι περίπου το 60% της δύναμης του βασίζονταν σε εβραϊκές ψήφους, γεγονός που αν συνδυαστεί με τα δημογραφικά δεδομένα δείχνει την ισχνή απήχηση του στις χριστιανικές μάζες. Το γεγονός αυτό δεν ήταν αναπάντεχο αν κανείς σκεφθεί την παρουσία της εβραϊκής κοινότητας ως μιας ολοκληρωμένης αστικοποιημένης κοινωνίας, ένα χαρακτηριστικό που δεν διέθετε ορθόδοξη κοινότητα της πόλης.  Για την ιστορία αναφέρουμε οτι εκλέχθηκαν για την ΕΠΕ ο Ισαάκ Σιακκή βασιλόφρων και εκδότης της El Verdad (H Αλήθεια), ο Μέντες Μπεσαντζή σιωνιστής και εκδότης της El Puevlo (O Λαός). Για το Λαϊκό Μέτωπο θα εκλεγούν οι Δαυίδ Σουλάμ και Ζακ Βεντούρα, με τον τελευταίο να είναι από τα κορυφαία μέλη σε πανελλαδικό επίπεδο. (1)

"Μακεδονία" της 9/11/1926

Τα αποτελέσματα προκάλεσαν έντονες διαμάχες στο εσωτερικό της εβραϊκής κοινότητας: οι σιωνιστές προσπάθησαν να αγνοήσουν το αποτέλεσμα μιας και αντιμάχονταν τους κομουνιστές για τον έλεγχο του σαλονικιώτικου προλεταριάτου – ενδεικτικό είναι το ρεπορτάζ για μικροσύρραξη μεταξύ των σε ένα από τα τμήματα στον Οικισμό Χιρς από μια «Μακεδονία» κρυφογελάει. Άλλοι κατηγόρησαν την Κοινότητα οτι είχε αφήσει τους φτωχούς εβραίους στην μοίρα τους, ενώ οι βασιλόφρονες κατηγόρησαν την Κυβέρνηση με τις ίδιες αιτιάσεις. Τα αποτελέσματα αυτά όμως υπήρξαν λιαν ευπρόσδεκτα από τον βενιζελικό Τύπο της εποχής που χαρακτηρίζονταν από τον επιθετικό αντισημιτισμό και αντικομουνισμό του. Τα «κόκκινα δαιμόνια υπάρχουν κατά μεγάλη πλειονότητα μεταξύ των Ισραηλιτών. Η διαπίστωσης του γεγονότος τούτου σαφώς διαγράφει τα μέτρα τα οποία δεον να λάβουν αι αρμόδιαι αρχαί  απέναντι των αλλοφύλων οι οποίοι τόσο θρασέως, αλλά και μεθοδικώς υπονομεύουν τα ιερά και όσια της ελληνικής φυλής» διαλαλούσαν τα, μετριοπαθή κατά τ’άλλα, «Μακεδονικά Νέα». Η «Μακεδονία», εμφανίζεται πιο διακριτική μιας και στην αρχή τα αποτελέσματα δεν είναι ξεκάθαρα ακόμη: «Το θαυμάσιο σύστημα της αναλογικής απέδειξε χιμαιρικόν το κίνδυνον του κομουνισμού, υπό τον οποίο που ελέγετο οτι σφαδάζει η Μακεδονία. Με την αναλογική απεδείχθη η μηδαμινότης των κομουνιστών. Και οι ελάχιστοι φωνασκοί είναι ξένης θρησκείας και ξένης εθνότητος από τους Ελληνας». (2)

Η, σχετικά μικρή, απήχηση του κομουνισμού στην χριστιανική κοινότητα εξηγείται από την γενικότερη σύσταση της. Η χριστιανική κοινωνία της πόλης είχε αλλοιωθεί από την έλευση του νοτιοελλαδίτικου κρατικού μηχανισμού και των γραφειοκρατών του, αλλά και από τους Εποικους, (την επίσημη ονομασία των χριστιανών προσφύγων που προέκυψαν από την διακρατική ανταλλαγή των πληθυσμών το 1923). Η συντηρητική γηγενής κοινότητα ήταν σχετικά μικρή και αποτελούνταν από μικροεπαγγελματίες για τους οποίους ο κομουνισμός δεν έδινε λύση. Οι νοτιοελλαδίτες ήταν κατά πλειοψηφία συνδεδεμένοι με τον κρατικό μηχανισμό και άρα εξ ορισμού αντίθετοι με κοινωνικά ανατρεπτικές ιδεολογίες. Οι πρόσφυγες είχαν συνδέσει την τύχη τους με τον βενιζελισμό, φορέα του ελληνικού εθνικισμού μιας και έβλεπαν οτι η νέα τους πατρίδα ήταν ήδη γεμάτη και μάλιστα από «αλλοεθνείς». (Για τους προσφυγικούς παράγοντες  η μάχη εναντίων των εβραίων αργότερα έγινε μια μέθοδος για να αποδείξουν την – αμφισβητούμενη από τους γηγενείς έλληνες – ελληνικότητα τους και ταυτόχρονα να καρπωθούν οικονομικά και κρατικά οφέλη στηριζόμενοι πάνω σε υπάρχουσες αντισημιτικές δοξασίες). Άλλωστε η «πίτα» συνεχώς μίκραινε αφού η ενσωμάτωση της Θεσσαλονίκης στο ελληνικό κράτος είχε οδηγήσει σε μια ύφεση αφού είχε στερηθεί της βαλκανικής ενδοχώρας και την είχε μετατρέψει σε μια συνοριακή πόλη.

Τα μέτρα που εύχονταν τα Μακεδονικά Νέα δεν άργησαν να παρθούν και το 1927 είδε την ίδρυση των πρώτων παρακρατικών οργανώσεων που έχαιραν κρατικής ενίσχυσης και προστασίας. Άλλες είχαν περισσότερο αντικομουνιστικό χαρακτήρα, ενώ άλλες κυρίως αντισημιτικό όπως η Μακεδονική Εθνική Οργάνωση που οργάνωσε το πρώτο μποϋκοτάζ εναντίων εβραϊκών καταστημάτων απειλώντας να δώσει «αρμόζων μάθημα στην σφηκοφωλέα της Θεσσαλονίκης». Το Ιανουάριο του 1927 κατατέθηκε η άδεια για την ίδρυση της πιο διάσημης αντισημιτικής οργάνωσης, της Εθνικής Ένωσης «Η Ελλάς» ή αλλιώς ΕΕΕ και στις 5 Φεβρουαρίου 1927 αναγνωρίσθηκε από το Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης.

Ένα μήνα μετά είχαμε την δολοφονία του Γιοσέφ Καρεμφίλ.

Το δεύτερο κομμάτι εδώ

(1) «Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης στις εκλογές του Ελληνικού Κράτους 1915/1936» – Δημοσθένης Δώδος
(2) Εφημερίδα «Μακεδονία» 9-10-11-12 Νοεμβρίου 1926

Posted in greece, thessaloniki | Με ετικέτα: , , , , , | 10 Σχόλια »

 
Αρέσει σε %d bloggers: