Abravanel, the Blog

Jewish life and not only in Greece / Εβραϊκή ζωή και όχι μόνο στην Ελλάδα

Archive for 31 Μαΐου 2010

Υποτροφίες σε (χριστιανούς) φοιτητές από την Ι.Κ.Βόλου/ Scholarships to (christian) students by the Jewish Community of Volos

Posted by Abravanel, the Blog στο 31/05/2010

Ελληνικά (english translation follows below)

Ένα από τα πλέον συνήθη παράπονα που δέχομαι σε προσωπικές επικοινωνίες στα email είναι οτι το εξαιρετικά χαμηλό προφίλ, που είναι η διαχρονική επιλογή του κοινοτικού Ελληνικού Εβραϊσμού, παρεξηγείται ως απουσία συνεπικουρούμενης της απροθυμίας της ευρύτερης κοινωνίας να αναφερθούν στους εβραίους της χώρας μας. Οπότε σε συνδυασμό με τις αναρτήσεις για την ιστορία της εβραϊκής Ελλάδας, σκοπεύω να προβάλλω πιο συστηματικά τις διάφορες δραστηριότητες των εβραϊκών κοινοτήτων στην Ελλάδα ξεκινώντας από την μικρή αλλά άρτια οργανωμένη Ισραηλιτική Κοινότητα του Βόλου.

Επιτύμβια εβραϊκή στήλη στην Αγχίαλο(325Κ.Ε.)/Πηγή:ΚΙΣ

Η περιοχή του Βόλου, όπως άλλωστε και σχεδόν όλη η Ελλάδα, διαθέτει εβραϊκή παρουσία από τους αρχαίους χρόνους – τα αρχαιολογικά ευρήματα μιλούν για μια ρωμανιώτικη κοινότητα με συναγωγή και νεκροταφείο από 325 ΚΕ. Ήδη τον 12ο αιώνα, πολυ πριν την άφιξη των σεφαραδίτων εβραίων, μαρτυρίες μιλούν για 400 εβραίους στην περιοχή του Αλμυρού. Η κοινότητα ακολούθησε την μοίρα της πόλης και η είσοδος του Ελληνικού Στρατού το 1881 την βρήκε με περίπου 650 μέλη. Ο Βόλος αναπτύχθηκε ραγδαία και αυτή η ανάπτυξη ευνόησε και την ανάπτυξη της κοινότητας που αντιμετώπιζε ελάχιστα προβλήματα, σε αντίθεση με τις κοινότητες των Νέων Χωρών.

Οι Εβραίοι Βολιώτες διακρίθηκαν κυρίως στο εμπόριο και στα ελεύθερα επαγγέλματα: ιδιαίτερα γνωστές η τράπεζα Βαρούχ/Λεβή, η Εριουργία Μουρτζούκου που ήταν είναι από τις μεγαλύτερες στην Ελλάδα και τοπικό ορόσημο στην πόλη, ο ιατρός Κοέν με την πρώτη μαιευτική κλινική της πόλης και άλλοι. Ενδεικτική των καλών σχέσεων γειτονίας όμως υπήρξε η ιδιαίτερη δραστηριοποίηση τους στην πολιτική σκηνή όπως η κορυφαία τοπική και ελληνοεβραϊκή προσωπικότητα, ο ιατρός/πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου/βουλευτής Μαυρίκιος Κοφινάς που διαθέτει δικιά του οδό στον Βόλο. Αξίζει να αναφέρουμε την μαζική εβραϊκή συμβολή στην δημιουργία του Εργατικού Κέντρου Βόλου και στην ανάπτυξη της Αριστεράς – άλλωστε αποτελεί ενδεικτικό το γεγονός οτι το σιωνιστικό κίνημα στον Βόλο εντάχθηκε στην μαρξιστική οργάνωση των Ποαλέϊ Σιών, (εργάτες της Σιών). Δεν πρέπει να ξεχάσουμε τον Αρχιραβίνο Πέσσαχ, ένας από τους σημαντικότερους ραβίνους της σύγχρονης εποχής. Σήμερα, πέρα από την σημαντική παρουσία των εβραίων βολιωτών στον εμπορικό κόσμο του Βόλου αξίζει να αναφερθούμε στον πολύγραφο μελετητή Ραφαήλ Φρεζή, την σοπράνο Λουίζα Κονέ (εδώ ένα βίντεο ερμηνεύοντας Βέρντι στην Συναγωγή της Κέρκυρας) και τον διευθυντή διεθνών συμφωνικών ορχήστρων καθηγητή Ερρίκο Φρεζή.

Ο Ηλ.Κονές με το ΕΑΜ με το βέλος/πηγή:ΚΙΣ

Ο Μ.Πέσσαχ με τον Σταυρό του Γεωργίου Α'/πηγή: pessachlodge.blogspot.com

Αυτές οι αγαθές σχέσεις επιβεβαιώθηκαν από την συμβολή των χριστιανών συμπολιτών τους στην διάσωση της πλειοψηφίας των εβραίων βολιωτών κατά την διάρκεια της Σοά/Ολοκαυτώματος. Ο, τότε, Μητροπολίτης Ιωακείμ συνεργάσθηκε με τον Αρχιραβίνο Μωυσή Πέσσαχ ώστε οι νέοι να ενταχθούν στον ΕΛΑΣ και οι ηλικιωμένοι να φύγουν στο βουνό, είτε με πληρωμή, είτε δωρεάν. Τελικά από τα 850 άτομα, περίπου 130 δολοφονήθηκαν στο Αουβιτς, άλλοι 12 εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς σε ευρύτερα αντίποινα και άλλοι 2 έπεσαν σε μάχες εναντίον των Γερμανών με τον ΕΛΑΣ. Ας μην ξεχνάμε οτι 2 εβραίοι βολιώτες είχαν ήδη πέσει στους πολέμους 1897/1922, ενώ τον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο επιστρατεύθηκαν 71 βολιώτες από τους οποίους έπεσαν στην μάχη 2, άλλοι 2 έμειναν ανάπηροι, 5 τραυματίσθηκαν και 2 έγιναν αιχμάλωτοι πολέμου. Η μεταπολεμική πορεία της κοινότητας χαρακτηρίζεται από την αναπόφευκτη φθορά της μετανάστευσης προς τα μεγαλύτερα αστικά κέντρα αλλά και τις ΗΠΑ/Ισραήλ. Η κοινότητα όμως διατηρεί όμως μια έντονη δραστηριότητα που αποτελεί παράδειγμα για τις υπόλοιπες μικρές εβραικές κοινότητες, αν και οφείλουμε να ομολογήσουμε οτι αυτό γίνεται δυνατόν από την θετική αντιμετώπιση της τοπικής κοινωνίας.

Η Κοινότητα διατηρεί αγαθές σχέσεις τόσο με τον Δήμο, όσο και την Μητρόπολη και συχνές είναι οι επισκέψεις μεταξύ τους επ’ευκαιρία των θρησκευτικών εορτών. Επίσης έντονη είναι η συνεργασία της με τοπικά σωματεία και μεταξύ των αποδεκτών υλικοτεχνικής και οικονομικής βοήθειας της είναι ο Καλλιτεχνικός Οργανισμός του Δήμου Βόλου, η Συμφωνική Ορχήστρα Βόλου, το σωματείο «Φιλότεχνοι», η Ιερά Μητρόπολη Βόλου, το σωματείο «Φίλες της Αγάπης», διάφορες βιβλιοθήκες της πόλης όπως αυτή του Δήμου Ιωνίας και άλλα ευαγή ιδρύματα της πόλης όπως η χορηγία του Ηλία Πολίτη για παιδιά που έχουν την ανάγκη σοβαρών εγχειρήσεων. Μέχρι και ένα μικρό δάσος έχει δημιουργηθεί στην περιοχή Αγίας Τριάδας με χρηματοδότηση αλλά και υλοποίηση από τα μέλη της κοινότητας, σε συμφωνία με τον Δήμο Ιωλκού, ώστε να τιμηθούν οι δολοφονηθέντες κατά τη Σοά/Ολοκαύτωμα.

Προφανώς και δεν είναι όλα τέλεια στο Βόλο, δεν είναι σπάνιες οι φορές που νεοναζιστικές ομάδες έχουν προχωρήσει σε αφισοκολλήσεις, σε συνθήματα και μικροβανδαλισμούς. Μόλις τον περασμένο Ιανουάριο αριστεροί «ακτιβιστές», πουλώντας αντισημιτισμό υπό το πρόσχημα του ενδιαφέροντος για τους Παλαιστίνιους, προχώρησαν σε αναγραφή συνθημάτων στην Συναγωγή του Βόλου στα εβραικά (!) δείχνοντας οτι είναι αμόρφωτοι πέρα από αντισημίτες. Αλλά δε μπορούμε παρά να επικροτήσουμε την εξαιρετική σχέση της τοπικής χριστιανικής κοινωνίας με την τοπική εβραϊκή. Ενδεικτικό είναι το γεγονός οτι 5 οδοί στον Βόλο έχουν εβραικές ονομασίες : η οδός Μωυσέως που στεγάζεται η Συναγωγή, η οδός Παλαιστίνης προς τιμή του σιωνιστικού κινήματος, η οδός Αβραάμ Μπεναρόγια τιμώντας την εβραϊκή συμβολή στην δημιουργία της ελληνικής Αριστεράς, την οδό Μωυσή Σ.Πέσσαχ τιμώντας την συμβολή του στους εθνικούς αγώνες και πρόσφατα η οδός Μαυρίκιου Κοφινά που προσέφερε τόσα πολλά στον Βόλο.

Στα πλαίσια αυτής της φιλανθρωπικής τοπικής δραστηριότητας της μικρής κοινότητας του Βόλου, αποφασίσθηκε η υλοποίηση ενός προγράμματος υποτροφιών για τους φοιτητές του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Το 2009 ξεκίνησε με 3 υποτροφίες σε αριστούχους φοιτητές που αντιμετωπίζουν ειδικές ανάγκες. Συγκεκριμένα, με επιλογή του Πρυτανικού Συμβουλίου, χορηγήθηκαν υποτροφίες στους: Ανδρέα Κόκκα, Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Βιομηχανίας, Κυριάκο Δαλαμάγκα, Τμήμα Ιατρικής και Κωνσταντίνο Αθανασίου, Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας.

Η παράδοση των υποτροφιών το 2009/πηγή:Τα Νέα μας-ΚΙΣ

Η παράδοση των υποτροφιών το 2010/πηγή: Ταχυδρόμος

Φέτος συνεχίστηκε η πρωτοβουλία αυτή με την εκδήλωση να πραγματοποιείται πριν 3 βδομάδες στο Αμφιθέατρο Κορδάτος,(το σχετικό άρθρο της εφημερίδας Ταχυδρόμος), με την υπόδειξη των υποτρόφων γίνεται αποκλειστικά από τις πρυτανικές αρχές. Επιπλέον ανακοινώθηκε η διεύρυνση του προγράμματος με την χορήγηση 2 υποτροφιών σε μεταπτυχιακούς φοιτητές που θελήσουν να ασχοληθούν με θέματα εβραϊκού περιεχομένου.

Όπως δήλωσε ο Πρόεδρος Μαρσέλ Σολομών, (φαίνεται στο κέντρο στην φωτογραφία δεξιά):

[…]είμαστε ευτυχείς διότι οι πρυτανικές αρχές αποδέχτηκαν την πρότασή μας και ανέλαβαν να μας υποδείξουν φοιτητές και φοιτήτριες μεταξύ αυτών που διακρίθηκαν για τις εξαιρετικές επιδόσεις, το επιστημονικό ήθος αλλά και για το ψυχικό σθένος, που τους οδηγεί στην αριστεία, υπερβαίνοντας τις δυσκολίες της ζωής.

[…]η παραπάνω πρωτοβουλία αποτελεί έκφραση αγάπης για την πόλη μας και το Πανεπιστήμιό της. Μέσω της απονομής υποτροφιών επιθυμούμε να δώσουμε συγκεκριμένη μορφή στη φιλοσοφία της συνεισφοράς στο κοινωνικό σύνολο. Θέλουμε να δηλώσουμε ότι στηρίζουμε το δημόσιο Πανεπιστήμιο σε καιρούς δύσκολους […]

Και αν αναρωτιέστε γιατί ο κ.Σολομών αισθάνεται την ανάγκη να ευχαριστήσει το Πανεπιστήμιο που αποδέχθηκε την δωρεά αξίζει να σημειώσουμε οτι στην χώρα μας η ψύχωση ενάντια στους εβραίους είναι πάντα απρόβλεπτη. Το 1992 η Κοινότητα της Θεσσαλονίκης πρότεινε να χρηματοδοτήσει την δημιουργία ενός δάσους στα Βασιλικά 55.000 δένδρων προς τιμή των 55.000 ελλήνων που χάθηκαν στο Αουβιτς μιας και ο Δήμος Θεσσαλονίκης για 50 χρόνια αρνούνταν κατηγορηματικά την δημιουργία ενός μνημείου μέσα στην πόλη. O Δήμος, ίσως γιατί η Θεσσαλονίκη είναι τόσο γεμάτη στο πράσινο, αρνήθηκε.

English

One of the usual complaints I receive in my emails is that, the historical choice of Greek Jewry of keeping a low profile, is mistaken as an absence from the local life; a misconception aided by the unwillingness of the wider society to speak of the Jews of Greece. So in addition to my posts dealing with Jewish Greece, I intend to speak more of the various activities of the various Jewish Communities in Greece beginning by the small but organized Jewish Community of Volos.

Jewish tombstone in Aghilaos (325C.E.)/ Source:CJB

The area of Volos, as almost all of Greece, boasts an ancient Jewish presence – archaeological findings speak of a romaniote community with a synagogue and a cemetery already from 325 C.E. Already in the 12th century, well before the arrival of the sephardic Jews, testimonies speak of 400 Jews in the are of Almyros. The community followed the fate of the city and the entrance of the Greek Army in 1881 found it with 650 members. Volos developed rapidly and this helped the development of the community itself which faced little trouble compared with the jewish communities of the Macedonia, Epirus and Thrace liberated by the Greek Army in 1912/1922.

The Jews of Volos distinguished themselves mainly in commerce and in the free professions: particularly famous were the Varouh/Levi Bank, the textile industry of Mourtzoukos one of the largest in Greece and a local landmark, doctor Cohen with his obstetrics clinic being the first in the city and many others. Indicative of the good relationship between Jews and Christians was their presence in local politics like the leading local and national politician  doctor/president of the municipal council/parliamentarian Mavrikios Kofinas who even has a street named after him in Volos. We should also note the massive Jewish contribution to the  creation of the Worker’s Center and the development of the Socialist movement – indicative is the fact that the zionist movement of Volos joined the marxist organization of Poalei Zion (workers of Zion). We should not forget Arch-rabbi Pessach, one of the most important rabbis of the modern era. Today, besides the important presence of Jews in commerce we should mention the writer Raphail Frezis, soprano Louisa Kone (here’s a video of her singing Verdi in the Corfu Synagogue) and director of international symphonic orchestras Dr.Errico Frezis.

Elias Kones with Resistance/source:CJB

M.Pessah with the Cross of George I'/source: pessachlodge.blogspot.com

These excellent relations were confirmed by the help received by their christian compatriots during the Shoah. The, then, Metropolite Ioakim cooperated with Arch-rabbi Pessach so that the younger persons could join the Resistance movement of ELAS and the older people be hidden in the mountains, other times with a monetary compensation, other times gratis. From the 850 people, 130 were murdered in Auschwitz, 12 were executed by the Germans during reprisals and 2 fell in battles fighting the Germans. Let’s not forget that 2 Jews of Volos had already fought and fallen for Greece in the 1897/1922 wars, while in World War 2 71 Jews from Volos were drafted with 2 falling in battle, 2 remaining invalid, 5 wounded and 2 becoming POW’s. The post-WW2 history of the community if characterized by the inescapable attrition inflicted by the immigration to bigger urban centers but also the USA and Israel. Still, the Community maintains an intense activity which should act as an example to the smaller Jewish Communities, though we must admit that this is made possible by the positive relationship with the local society.

The Community maintains a friendly relationship with the Municipality and the local Metropolis and often they make courtesy visits on religious holidays. It also maintains an intense cooperation with local associations and among the recipients of donations and material help one can find the Arts Organization of the Municipality of Volos, the Symphonic Orchestra of Volos, the Philotechni Association, the Holy Metropolis of Volos, the Philes tis Agapis Associations, various libraries of the city like the one of the Municipality of N.Ionias and other charitable organizations like the donation of Ilias Politis for children in need of serious operations.  Even a small forest has been created in the Aghia Triada area with the financial backing of the Community, in agreement with the Iolkos Municipality, in order to honor the murdered Jews of Volos during the Shoah.

Of course not everything in Volos is perfect, often neonazi groups have written graffiti, posted antisemitic posters and proceeded to minor vandalism. Only last January leftist «activists», selling antisemitism under the pretext of interest for the Palestinians, proceeded in the writing of graffiti on the Synagogue of Volos in Hebrew (!), showing that besides being antisemites, they are ignorant. But we cannot but be impressed by the excellent relationship between the local Christian community with the local Jewish one. Indicative is the fact that 5 streets in Volos have Jewish names: Moses street where the Synagogue is, Palestine street honoring the Zionist cause, Avraam Benaroya street honoring the Jewish contribution to the creation of the Greek Left, the Moses Pessah street for his contribution to national causes and recently the Mavrikiou Kofina street who offered so much to the city of Volos.

In the wider context of the charitable activity of the small community of Volos, it was decided that a scholarship program for the students of the Thessaly University would be adopted. In 2009 it began with 3 scholarships to the top students with special needs. Specifically, after being indicated by the Dean, they were awarded to Andreas Kokkas, Industrial Engineering Dept, Kyriakos Dalamagas Medical Dept and Constantinos Athanasiou from the Historical, Archaeological and Social Anthropology Dept.

The awarding of the scholarships in 2009/source:Ta Nea mas-CJB

The awarding of the scholarships in 2010/source: Taxydromos

This initiative continued this year with the awarding taking place 3 weeks ago in the Kordatos Amphitheater, (here is the relative article by the newspaper Tachydromos), with the indication of the winners being done exclusively by the Dean. Also it was announced that the program would be widened with the assignment of two post-graduate scholarships to students deciding to involve themselves with subjects of Jewish interest.

As the President Marcel Solomon said, (he can be seen in the center in the photo in the left):

[…]we are glad that the university authorities have accepted our proposal and undertook the responsibility of indicating those students who distinguished themselves for their excellent records, their scientific ethos and moral courage which leads to excellence, overwhelming the difficulties of life.

[…] the aforementioned initiative wishes to be an act of love for our city and our University. With awarding these scholarships we wish to give a specific form to the philosophy of contribution to the community. We would like to state that we support the public University in difficult times […]

And if you wonder why Mr.Solomon felt the need to thank the University for accepting the donation, we must point out that the psychosis against the Jews in Greece is always unpredictable. In 1992 the Jewish Community of Salonica proposed to finance the creation of a forest in the Vasilika area of 55.000 trees honoring the 55.000 greeks who were murdered in Auschwitz since the Municipality of Thessaloniki for 50 years categorically denied the creation of a monument inside the city. The Municipality, perhaps since Salonica, is so full of green, denied.

Posted in greece, Volos | Με ετικέτα: , , , , | 25 Σχόλια »

 
Αρέσει σε %d bloggers: