Abravanel, the Blog

Jewish life and not only in Greece / Εβραϊκή ζωή και όχι μόνο στην Ελλάδα

Posts Tagged ‘salonica’

«Η Μνήμη σας ας είναι η Αγάπη»/»May Your Memory Be Love»

Posted by Abravanel, the Blog στο 24/03/2010

Ελληνικά (english translation follows)

Το Μάρτιο του 1943, ο εικοσάχρονος Οβαδιά Μπαρούχ εκτοπίστηκε μαζί με την οικογένεια του από την Ελλάδα στο Άουσβιτς-Μπίρκεναου. Επί την άφιξη του, όλη η οικογένεια και οι συγγενείς του στάλθηκαν στους θαλάμους αερίων. Ο Οβαδιά πάλεψε να επιβιώσει μέχρι την απελευθέρωση του από το στρατόπεδο εξοντώσεως Ματχάουζεν τον Μάιο του 1945. Ενώ βρίσκονταν στο Άουσβιτς ο Οβαδιά γνώρισε την Αλίζα Σαρφατή, μια νεαρή Εβραία από την πόλη του και οι δύο ανέπτυξαν μια ιστορία αγάπης παρά τις απάνθρωπες συνθήκες. Αυτή η ταινία απεικονίζει την αξιοπρόσεκτη και συγκινητική ιστορία αγάπης και επιβίωσης στο Άουσβιτς, μιας απίστευτης συνάντησης μετά το Ολοκαύτωμα και το σπίτι που δημιούργησαν μαζί στο Ισραήλ.

Από το όλο φιλμ με συγκίνησε περισσότερο η κραυγή O Madre του Οβαδιά όταν τον έδερναν, σκέφτηκα τους δικούς μου ανθρώπους. Άλλα κομμάτια που μου έμειναν; Όταν έβλεπα τα τρένα μου ήρθε φλασιά από τα τα εισιτήρια που χρέωσε ο ελληνικός ΟΣΕ της εποχής, οι Σιδηρόδρομοι Ελληνικού Κράτους, στους εκτοπισμένους και που φυλάσσονται στο Εβραικό Μουσείο –  φυσιολογικότητα μέσα στην παράνοια. Η κάρτα εισαγωγής στο Άουσβιτς που συμπληρώνονταν για κάθε κρατούμενο – για τον Οβαδιά μπορείτε να δείτε Saloniki, Griechenland και Sapfus 10, η οδός του σπιτιού του πίσω από το Δικαστικό Μέγαρο. Στο κλιπ με τον τίτλο «The Return to Life» μπορείτε να δείτε τον Οβαδιά σ’ ένα μικρό γήπεδο στην αρχή: ανήκει σε ένα από τα πλεον ιστορικά κτίρια της Θεσσαλονίκης, το Ματανότ Λαεβιονίμ που χτίστηκε από τον διάσημο σαλονικιό αρχιτέκτονα Ζακ Μωσσέ και σήμερα λειτουργεί ως το εβραϊκό δημοτικό σχολείο. Μια από τις πλέον διάσημες φωτογραφίες είναι αυτή των μαζικών γάμων των επιζώντων του Άουσβιτς στα σκαλιά του κτιρίου.

Όλα τα βιντεάκια είναι περίπου 10′ στο σύνολο και ανήκουν στο ντοκιμαντέρ «Η Μνήμη σας ας είναι η Αγάπη». Είναι καλογυρισμένα, ειδικά το τρίτο που έχει και όμορφη μουσική οπότε χαρείτε τα. Οι ιστορίες των επιζώντων είναι πάντα ένα θαύμα, μια απίστευτη εξαίρεση στον κανόνα.

ευχαριστώ τον Λ. για το tip

English

In March 1943, twenty-year-old Ovadia Baruch was deported together with his family from Greece to Auschwitz-Birkenau. Upon arrival, his extended family was sent to the gas chambers. Ovadia struggled to survive until his liberation from the Mathausen concentration camp in May 1945. While in Auschwitz, Ovadia met Aliza Tzarfati, a young Jewish woman from his hometown, and the two developed a loving relationship despite inhuman conditions. This film depicts their remarkable, touching story of love and survival in Auschwitz, a miraculous meeting after the Holocaust and the home they built together in Israel.

From the whole film I really was moved when I heard the O Madre cry of Ovadia when he was beaten, I thought of my family. Other parts that struck me ? When I was seeing the trains, the tickets of the deportees charged by the greek Railway System flashed in my head – normality among the paranoia. The report card of the admittance to Auschwitz filled out for every detainee; for Ovadia one sees Saloniki, Griechenland and his address, Sapfus 10. In the clip titled «The Return to Life» you can see Ovadia in a small court in the beginning: it belongs to one of Salonica’s most reknown buildings, the Matanot Laevionim built by salonican architect Zacque Mosse which today functions as a Jewish Elementary School. One of the most famous photographs are the one of the mass weddings of Auschwitz survivors in the stairs of the building.

All of the videos last about 10′ and they belong to the documentary «May Your Memory Be Love». Τhey’re a nice piece of filming,  especially the third one which also has some nice music so enjoy them. The stories of survivors are always a miracle, an incredible exception to the rule.

On the Way to Auschwitz

Ovadia and Aliza’s First Meeting

The Return to Life

Thoughts

Posted in Books and stuff, Shoah, thessaloniki | Με ετικέτα: , , , , , , , , , | 9 Σχόλια »

H τριλογία Σαλέμ: Ραφαέλ Σαλέμ, μαθηματικός/ The Salem trilogy: Raphael Salem, mathematician

Posted by Abravanel, the Blog στο 10/12/2009

Eλληνικά (english translation follows)

Ο Ραφαέλ Σαλέμ αποτέλεσε τον λόγο που ξεκίνησε αυτή η τριλογία όταν επισκέφθηκα ένα ιστότοπο του Πανεπιστημίου St.Andrews όπου αναφέρονταν οι μεγαλύτεροι μαθηματικοί ανα χώρα γέννησης. Στην Ελλάδα, μετά τους κλασσικούς της αρχαιότητας, υπήρχαν μόνο τα ονόματα των Τσαχίτ Αρφ και  του Ραφαήλ Σαλέμ, ενώ η συνειδητοποίηση οτι πατέρας του ήταν ο γνωστός Εμμανουέλ Σαλέμ ξύπνησε το ενδιαφέρον μου.

Το πρώτο κομμάτι για την Οικία Σαλέμ στην Θεσσαλονίκη εδώ.
Ο πατέρας του Εμμανουέλ Σαλέμ, επιφανής δικηγόρος και homme d’influence της Θεσσαλονίκης εδώ.

Το σπίτι όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Θεσσαλονίκη/ Πηγή: Ραδάμανθυς

Ο Ραφαέλ Σαλέμ γεννιέται στην Θεσσαλονίκη, στην «Οικία Σαλέμ» της οδού Βασ.Ολγας στις 7/11/1898 που είδαμε εδώ σε μια από τις πιο επιφανείς σεφαραδίτικες οικογένειες της πόλης, γιος του Εμμανουέλ και της Φορτουνέ. Παρά την γαλλική παιδεία της οικογενείας γράφεται στο ιταλικό γυμνάσιο και ζει στην πόλη μέχρι το 1914 όταν ο Εμμανουέλ Σαλέμ στέλνει την οικογένεια του στο Παρίσι. Εκεί ολοκληρώνει το Γυμνάσιο που είχε ξεκινήσει στην Θεσσαλονίκη και αποκτά το Πτυχίο της Νομικής παρά την κλίση του στα μαθηματικά. Αν και αρχικά εργάζεται ως διευθυντής μιας μεγάλης γαλλικής τράπεζας, σύντομα αποκτά πτυχίο Μηχανικού και αργότερα ένα διδακτορικό στα Μαθηματικά, χάρη στην πίεση φίλων που είχαν δει το ταλέντο του.

Με την έναρξη του Β’ΠΠ επιστρατεύεται και βρίσκεται στην Αγγλία ως μέλος της αγγλογαλλικής επιμελητείας και έτσι καταφέρνει να φυγαδεύσει την οικογένεια του, (το  1923 παντρεύεται την Αντριανα Τζεντίλι ντι Τζιουζέπε και μεταξύ των 3 παιδιών του βρίσκουμε τον Λιονέλ Σαλέμ, επιφανή πανεπιστημιακό καθηγητή που δραστηριοποιήθηκε στην Χημεία και στην εκλαΐκευση της επιστήμης), πριν την είσοδο των γερμανών. Δυστυχώς η μητέρα του, η αδερφή του, ο άντρας της και ένας από τους δυο γιούς τους δεν γλυτώνουν και χάνονται ανάμεσα στα 6.000.000 δολοφονηθέντων εβραίων.

ο Ραφαέλ Σαλέμ /Πηγή: προσωπ.αρχείο

πηγή: Πανεπ.Ρουέν

Το 1941 ο Ρ.Σαλέμ μεταναστεύει στις ΗΠΑ όπου διδάσκει ως λέκτορας και μετέπειτα ως καθηγητής στο γνωστό Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης MIT – επίσης γίνεται επισκεπτών καθηγητής στο Χάρβαρντ και στο Στάνφορντ. Αποκτά έδρες τόσο στο Πανεπιστήμιο της Καέν, όσο και στο Πανεπιστήμιο της Σορβόνης όπου και εγκαθίσταται μετά το 1955. Παράγει σημαντικό έργο στην μελέτη της ανάλυσης Φουριέ (ο j95 εξηγεί γιατί είναι σημαντική εδώ) που αποτελεί το επίκεντρο της καριέρας του, ενώ εισάγει την ιδέα των τυχαίων μετρήσεων στην αρμονική ανάλυση. Προς τιμή του άλλωστε ονομάζονται οι αριθμοί Σαλέμ, (πληροφορίες εδώ και αναλυτική μαθηματική παρουσίαση εδώ), ενώ η μνήμη του διαιωνίζεται από το Εργαστήριο Μαθηματικών «Ραφαέλ Σαλέμ» του Πανεπιστημίου της Ρουέν, (ιστότοπος). Ιδιαίτερα γνωστό είναι το Βραβείο «Ραφαήλ Σαλέμ» (Prix Salem) που απονέμεται σε μαθηματικούς που ασχολούνται με την Μιγαδική και Αρμονική Ανάλυση και μάλιστα ο πρώτος βραβευθείσας ήταν ο Νικόλαος Βαρόπουλος, ενώ το 1980 απονεμήθηκε στον γνωστό μαθηματικό Στυλιανό Πηχωρίδη. Στο τέλος ας σημειώσουμε οτι μεταξύ των συνεργασιών του συμπεριλαμβάνεται και ο Νόρμπερτ Βίνερ, διεθνώς γνωστός ως πατέρας της επιστήμης συστημάτων/cybernetics, με τον οποίο έγραψαν ορισμένες κοινές εργασίες και ο οποίος έτυχε και αυτός να είναι εβραίος αλλά ασκενάζι.

πηγή:Πανεπ.St.Adrews

Προφανώς δεν τον γνώρισα αλλά αν κάτι μου έκανε εντύπωση τόσο στην έρευνα, όσο και αλληλογραφώντας με άτομα που τον γνώρισαν οι ίδιοι ήταν οτι το γεγονός οτι όλοι θέλησαν να τονίσουν την ζεστασιά του χαρακτήρα του και το χιούμορ του, γεγονός που τον έκανε ιδιαίτερα αγαπητό. Αν οι φωτογραφίες του αντανακλούν τον χαρακτήρα του, τότε αυτά τα άτομα αλλά και οι φίλοι του δεν πρέπει να είχαν και άδικο και ο οικογενειάρχης και φίλος Σαλέμ ήταν ισάξιος του διεθνούς φήμης επιστήμονα Σαλέμ.

Ο Ραφαήλ Σαλέμ, εκτός και αν η μελλοντική έρευνα μας επιφυλάσσει επιπλέον εκπλήξεις, πρέπει να είναι ο κορυφαίος θετικός επιστήμονας που ανέδειξε η εβραϊκή κοινότητα της χώρας μας, ενώ πρέπει να είναι ο κορυφαίος μαθηματικός που γεννήθηκε στον ελλαδικό χώρο μετά τους αρχαίους. Στα σίγουρα πάντως είναι ο κορυφαίος Θεσσαλονικιός μαθηματικός όλων των εποχών και από τους σημαντικότερους επιστήμονες της νεώτερης ιστορίας της.

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να διαβάσετε την βιογραφία του στα γαλλικά εδώ και μια πιο σύντομη εδώ.

Ο τάφος του Ρ.Σαλέμ και της γυναίκας του/πηγή: wikimedia

//–//

English

Raphael Salem has been the reason that this trilogy started when I visited a site of St.Andrews University where the most important mathematicians of all times were listed by country of origin. In Greece, after the classics of Ancient Greece, there were only the name of Cahit Arf and Raphael Salem, while when I realized that his father was the famous Emmanuel Salem my interest peaked.

More on the Salem Mansion in Salonica he was born and raised here.
More on Emmanuel Salem, prominent lawyer and homme d’influence of Salonica here.

The house in Salonika in which he was born and raised/Source: Radamanth

Raphaël Salem is born in Salonica, in the «Salem Mansion» of Vas.Olgas str. on November, 7th 1898 which we already saw in this post in one of the most prominent and cosmopolitan sefardic families of the city, son of Emmanuel and Fortunée. Despite the predominant french culture he enlists in the italian gymnasium and lives in the city until 1914 when Emmanuel Salem sends his family to Paris. He completes high school there and he obtains a degree in Law despite his propensity towards math. Initially he becomes a manager in a bank but soon he obtains a degree in Engineering and later a PhD in Math thanks to the pressure of friends who had recognized his talent.

After the beginning of WW2 he joins the Army and finds himself in England as part of the anglofrench cooperation project and he manages to help his family, (he gets married in 1923 with Adriana Gentili di Giuseppe and fathers 3 kids, one of them is the prominent Chemistry Professor Lionel Salem), escape before the germans enter Paris. Unfortunately his mother, his sister, her husband and one of their two sons do not make it and are lost among the 6.000.000 slain Jews.

Raphael Salem/source:personal archive

source:Univ.Ruen

In 1941 R.Salem emigrates to the US where he teaches initially as a lecturer and later as a professor in the famous Massachusetts Institute of Technology MIT; he also becomes visiting professor in Harvard and Stanford. He also obtains a chair in Caen and in the University of Sorbonne where he eventually settles in 1955. His work and contributions evolve mainly around the Fourier analysis (greek blogger j95 has a nice piece here), while he introduces the idea of random measurements in  harmonic analysis. The Salem Numbers are named after him, (more information here and analytical mathematical presentation here), while his memory is perpetuated by the Laboratory of Mathematics «Raphael Salem» of the University of Rοuen, (website). The Salem Prize (Prix Salem) is an especially prestigious prize awarded to mathematicians whose work is the same as Salem’s, ie Complex and Harmonic Analysis and the first winner was Nicolaos Varopoulos, while in 1980 was awarded to the noted greek mathematician Stylianos Pichoridis. Among his most important collaborations were the joint papers he wrote with Robert Wiener, father of cybernetics who incidentally was also a Jew but an askenazi one.

source:Univ.St.Andrews

I obviously never met him but if something struck me during research but also corresponding with persons who had met him personally was the fact that everybody wished to stress the warmth of his character and sense of humor, fact that made him especially popular. If his pictures reflect also of his character, then these persons and his friends were not wrong and the family man and friend Salem was equal to the internationally known scientist Salem.

Raphael Salem, unless future research proves us wrong, must be the greatest positive scientist ever to have come out of the Jewish community of this country, while he most probably must be the greatest mathematician born in the greek world after the ancient times. But for sure he is the most important mathematician ever to have been born in Salonica and one of the most important scientists of her modern history.

The tomb of Raphael Salem and his wife/source:wikimedia

Posted in greece, Portraits of Greek Jewry, the world, thessaloniki | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 16 Σχόλια »

Η τριλογία Σαλέμ: ο Εμμανουέλ Σαλέμ/The Salem trilogy: Emmanuel Salem

Posted by Abravanel, the Blog στο 05/12/2009

Ελληνικά (english translation follows)

Στην προηγούμενη ανάρτηση αναφερθήκαμε στην Οικία Σαλέμ και στην καταγωγή της οικογενείας – σταματήσαμε στον Εμμανουέλ Σαλέμ με τον οποίο θα ασχοληθούμε σήμερα.

Η ιστορία της Οικίας Σαλέμ στην Θεσσαλονίκη εδώ.
Η ιστορία του γιού του Ραφαέλ Σαλέμ, διεθνούς φήμης μαθηματικού εδώ.

Το σπίτι στο οποίο έζησε από το 1887 μέχρι το 1914 στην Β.Ολγας

Ο Εμμανουέλ Σαλέμ γεννιέται το 1859 στην Θεσσαλονίκη με πατέρα τον ραβίνο Ραφαέλ Σαλέμ, ενώ τα πρώτα του βήματα ως δικηγόρος τα κάνει δίπλα στο γραφείο του Γιοντατζιόν Γενί, ενώ συνέχισε με τον μεγάλο ιταλό δικηγόρο και πρόξενο της Ολλανδίας avv.Grac(c?)i. Το 1879 πηγαίνει στην Κωνσταντινούπολη για να πάρει και τυπικά το δίπλωμα από την Νομική Σχολή και σύντομα αναδεικνύεται όχι μόνο ως ηγετικό στέλεχος της εβραϊκής κοινότητας αλλά και ως ο πιο σημαντικός νομομαθής της Θεσσαλονίκης και ανάμεσα στους μεγαλύτερους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στα θέματα του Διεθνούς Δικαίου. Η επιρροή του στην πόλη είναι εμφανής από το γεγονός οτι το όνομα του εμφανίζεται σε όλες τις ιδρυτικές πράξεις των μεγάλων έργων υποδομής της πόλης που εξευρωπαΐζονταν γρηγορότερα από κάθε άλλη πόλη στα Βαλκάνια – στις καινούργιες εταιρίες υδάτων, φωταερίου, ηλεκτροδότησης, τραμ αλλά και σε μεγάλες επιχειρήσεις όπως στην ίδρυση της Τράπεζας Θεσσαλονίκης (Banque de Salonique) το 1888 της οποίας μετείχε στο διοικητικό συμβούλιο από το 1891 μέχρι το 1937 και διοικητικός διευθυντής από το 1918. Ταυτόχρονα πρωτοστατεί στην δημιουργία του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης και γίνεται ο πρώτος γενικός γραμματέας του, (το τριουμβιράτο αποτελούνταν από τον τούρκο πρόεδρο, τον έλληνα χριστιανό ταμία και τον Ε.Σαλέμ, ενώ η επίσημη γλώσσα είναι η γαλλική – ενδειξη του κοσμοπολιτισμού της πόλης).

4γλωσση ανακοίνωση του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης στα γαλλικά, ελληνικά αριστερά και τουρκικά και λαντίνο δεξιά (ισπανοεβραϊκά με εβραϊκούς χαρακτήρες) /Ιστορικό Αρχείο Μακεδονίας

Η Παλαιά Ηλεκτρική Εταιρία της Θεσσαλονίκης/ H.Πετρόπουλος

Aξίζει να σημειωθεί η συμμετοχή του στο εντυπωσιακό δίκτυο ιδρυμάτων πρόνοιας της πόλης, (νοσοκομείο, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη απόρων, φρενοκομείο, μαιευτήριο, ορφανοτροφεία, ταμεία προικοδότησης απόρων κοριτσιών κ.α.), ενώ έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ίδρυση του Ορφανοτροφείου Αλλατίνι το οποίου κτίριο υπάρχει ακόμα και σήμερα στην Θεσσαλονίκη στην οδό Βελισσαρίου.

Αποκορύφωμα της καριέρας του μπορεί να θεωρηθεί η συμμετοχή του σε διεθνείς συζητήσεις όπως η Συνθήκη της Λωζάνης, ενώ αξίζει τον κόπο να αναφερθώ και στην κλήση του να συμμετάσχει στην επιτροπή που να αναμόρφωνε την Οθωμανική Αυτοκρατορία το 1908 αν και οπαδός του Σουλτάνου και όχι των Νεότουρκων. Για τις

Η Banque de Salonique σήμερα στην Θεσσαλονίκη/πηγή:Ραδάμανθυς

υπηρεσίες του στις διαμάχες Βατικανού-Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ο Πάπας Λέων ΙΙΙ τον έχρισε μέλος του Τάγματος της Αγίας Έδρας του Πίου ΙΧ το 1889, ενώ ελαβε τιμητικές διακρίσεις από την Αυστροουγγαρία, την Ιταλία, την Γαλλία, το Βέλγιο, την Οθωμανική Αυτοκρατορία και την Τουρκία – η Ελλάδα τον τίμησε απονέμοντας τον Ταξιάρχη (;) του Τάγματος του Σωτήρα, (από αυτό υποθέτουμε οτι ο Ε.Σαλέμ επέλεξε και την ελληνική ιθαγένεια μετά το 1913). Αποτελεί ενδεικτικό της πανευρωπαϊκής φήμης του οτι εργασίες του δημοσιεύονταν τακτικά στο Journal de Droit International Prive για πολλά χρόνια μεταξύ 1888 και 1901, ενώ η δικονομική του γνώμη αναφέρεται ως έγκυρη πηγή από τον ίδιο τον γάλλο πρωθυπουργό Ribot σε συνέλευση του γαλλικού κοινοβουλίου σε μια προσπάθεια να ηρεμήσει την κοινή γνώμη σε μια δημόσια υπόθεση της εποχής.

Ενα γεγονός που προσωπικά βρήκα ενδιαφέρον είναι οτι το όνομα του εμφανίζεται και σε μαρτυρίες χριστιανών σαλονικιών οι οποίοι έφτασαν στην πόλη μετά την αναχώρηση του, ενδεικτικό της φήμης και κληρονομιάς του ως homme d’influence. Ο Κώστας Τομανάς, ο οποίος ανήκει σε αυτό το μεταναστευτικό κύμα, μιλάει για τον Εμμανουέλ Σαλέμ ως άνθρωπο αξεπέραστου κύρους και βαθύτατης ευγένειας και αναφέρεται στην κόντρα του με τον Εμμανουέλ Καράσσο ηγετικό στέλεχος των Νεότουρκων.

Η συναγωγή "Don Isaac Abravanel" των σεφαραδιτών του Παρισιού/Al Syete

Ο Ε.Σαλέμ τα τελευταία χρόνια της ζωής του μεταναστεύει στο Παρίσι και συνεχίζει να ασχολείται με την δικηγορία αλλά και με μεγάλες επιχειρήσεις – πέρα από την Τράπεζα Θεσσαλονίκης βρήκα το όνομα του μέχρι και στην επιχείρηση του Χρηματιστηρίου του Καΐρου Salonica Tobacco Company. Γίνεται, επίσης, πρόεδρος της Αδελφότητας Σαλονικιών Εβραίων, (η οποία  αργότερα ενώθηκε με την Λατρευτικό Σύλλογο Ανατολίτων του Παρισιού των εβραίων τουρκικής καταγωγής για να δημιουργήσουν την Λατρευτική Ενωση Σεφαραδιτών), αλλά και μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Alliance Universelle Israelite και του Μεγάλου Συμβουλίου της Συνόδου των Ισραηλιτών της ΓαλλίαςΠεθαίνει τον Φεβρουάριο του 1940 στο Παρίσι, ενώ η γυναίκα του Φορτουνέ του έχει χαρίσει ένα κορίτσι και ένα αγόρι, τον Ραφαήλ Σαλέμ. Αλλά με αυτόν θα ασχοληθούμε στο τρίτο μέρος της τριλογίας μας.

Σημαντικό κομμάτι αυτού του άρθρου βασίστηκε στην εργασία της αναπληρώτριας καθηγήτριας της Νομικής του Αριστοτελείου Στέλλας Σαλέμ για το Παγκόσμιο Συνέδριο Εβραίων Νομικών που έγινε το 1998 στην Θεσσαλονίκη, ενώ τα υπόλοιπα είναι προέρχονται από το Ιστορία των Ισραηλιτών της Θεσσαλονίκης του Ι.Νεχαμά, τα βιβλία του Κ.Τομανά και το προσωπικό μου αρχείο – οι φωτογραφίες είναι του ραδάμανθυ.

English

In our previous post we mentioned the Salem Mansion and the origin of the family – we stopped with Emmanuel Salem who will be the subject of  today’s post.

Τhe history of the Salem Mansion in Salonica here.
The history of his son Raphael Salem, famous mathematician here.

The house where he lived from 1887 to 1914 in Vas.Olgas avenue

Emmanuel Salem is born in 1859 by rabbi Raphael Salem and he orients himself in Law. His first steps are in Yodajon Yeni’s office and he continues with the great italian lawyer and consul of The Netherlands avv.Grac(c?)i. In 1879 he obtains the Law degree in Constantinople and soon distinguishes himself not only a leading member of the Jewish Community but also as the most prominent jurist of Salonika and among the most prominent in the entire Ottoman Empire in matters of International Law. His influence in the city can be seen in his name involved in the founding acts of all major infrastructure enterprises which bring Salonica close to Western Europe faster than any other city in the Balkans – the new water company, gas company, tram, electric company but also in major corporations like the founding of the Banque du Salonique in which he became part of the board in 1891 and acted as the executive director from 1918 until 1937. He also plays a major part in the founding of the first Lawyer Association of Thessaloniki and became its first general secretary, (the triumvirate consisted by the turkish president, the greek christian teller and E.Salem as general secretary, with the official language being French; indicative of the cosmopolitan city).

4language announcement by the Lawyer Association of Salonika in french and greek on the left and turkish and ladino (judeospanish with jewish characters) on the right/ Istoriko Arhio Makedonias

The Old Electric Company of Thessaloniki/Ε.Petropoulos

He was also involved in the impressive network of welfare organizations of the Jewish Community, (hospital, medical aid to the indigent, mental institution, dowry aid and others), with a decisive impact on the founding of the Allatini Orphanage whose building still stands today in Thessaloniki in Velissariou street.

Banque de Salonique today in Salonica/source:Radamanth

The pinnacle of his career is considered his involvement in the post-WW1 negotiations like the Lausanne Treaty, while it should also be noted his invitation to participate in the committee to reform the Ottoman Empire in 1908 although he favored the Sultan than the Young Turks. For his services in a Vatican – Ottoman Empire dispute it was conferred to him the Order of the Holy See of Pius IX by Pope Leo III in 1889. He was awarded honors by many countries which included the AustroHungarian Empire, Italy, France, Belgium, the Ottoman Empire, Turkey, while Greece conferred on him the Order of Savior, (from this we deduct that he also had the greek citizenship). It is indicative of his paneuropean fame the fact that not only did he publish regularly in the Journal de Droit International Prive between 1888 and 1901 but his juridical opinion was cited by the Prime Minister of France Ribot during a meeting of the french Parliament in an effort to calm public opinion in a high-profiled case of the era.

A fact that I found interesting is that his name appears in testimonies of christian thessalonians who arrived in the city after his departure, indicative of his reputation and legacy of this «homme d’influence». Kostas Tomanas, who belongs in this migratory wave, speaks of Emmanuel Salem as a man of incomparable status and of a noble soul and refers to his antagonism with Emmanuel Carasso, a leading member of the Young Turks.

The synagogue in Paris of the Salonican Jews/El Syete

E.Salem passed the latter part of his life in France where he emigrated in Paris and continued to practice Law and be involved in major enterprises as we saw before; besides Banque de Salonique, I managed to find his participation even in the Cairo Stock Exchange listed Salonica Cigarette Company. He became the president of the Salonican Jews Brotherhood, (which was to merge with the Religious Association of Easterners of Paris of Jews with ottoman origin to create the Religious Sephardic Association of Paris) and board member of the Alliance Universelle Israelite and the Great Counsil of the  French Jews. He dies in February of 1940 in Paris, while his wife Fortunè gave him a girl and a boy named Raphael Salem. But he will be the object of our next installment.

much of this article is based on the work by Assistant Professor of the Law Faculty Mrs.Stella Salem for the International Conference of Jewish Lawyers and Jurists which took place in Salonica in 1998. The rest is based in Nehama’s History of the Jews of Salonica, Kostas Tomanas books and my personal collection – the photos belong to radamanth.

Posted in Portraits of Greek Jewry, thessaloniki | Με ετικέτα: , , , , , , , , , , | 19 Σχόλια »

Η τριλογία Σαλέμ: η Έπαυλη/The Salem trilogy: the Μansion

Posted by Abravanel, the Blog στο 02/12/2009

Ελληνικά (english translation follows)

Δύσκολα συνειδητοποιεί κανείς τo μέγεθος της διεθνούς ακτινοβολίας της πολυεθνικής Θεσσαλονίκης των αρχών του αιώνα αλλά και την ανεξήγητη άρνηση της σύγχρονης πόλης να αγκαλιάσει και να εμπνευστεί από ένα τέτοιο παρελθόν.

Από τα πιο εύγλωττα παραδείγματα είναι η οικογένεια Σαλέμ της Θεσσαλονίκης της οποίας την ιστορία θα διηγηθούμε στις τρεις αναρτήσεις που θα ακολουθήσουν – σήμερα θα ασχοληθούμε αποκλειστικά με την Οικία Σαλέμ στο κέντρο της πόλης και την καταγωγή της οικογένειας.

salem_front

Η Επαυλη Σαλέμ σήμερα/Πηγή:Ραδάμανθυς

Salem_mansion_cons

Η Επαυλη Σαλέμ ως προξενείο της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας/Πηγή:Δήμος Θεσσαλονίκης

Οι θεσσαλονικείς που περνάνε μπροστά από την παλιά άσπρη βίλα στην οδό Βασιλίσσης Όλγας 20 λίγα γνωρίζουν για την βίλα αυτή, μέρος της εκλεκτικής «Οδού των Εξοχών» που αποτελούσε το πολυεθνικό προάστιο των προυχόντων της πόλης έξω από τα τείχη, σήμερα στο κέντρο του Δήμου της Θεσσαλονίκης.

Η έπαυλη χτίστηκε για τον ευκατάστατο εβραίο έμπορο Jeborga (Τζεμπόργκα ;) από τον σημαντικότερο αρχιτέκτονα της ορθόδοξης κοινότητας της πόλης, τον Ξενοφών Παιονίδη, το 1878. Το 1887 όμως αγοράζεται από τον πιο γνωστό δικηγόρο της πόλης και εξέχον μέλος της Εβραϊκής Κοινότητας, Εμμανουέλ Σαλέμ και για περίπου 30 χρόνια μένει στην κυριότητα της οικογένειας δίνοντας ένα από τα δύο ονόματα με τα οποία είναι γνωστό το οίκημα: «Οικία Σαλέμ». Η έπαυλη χαρακτηρίζεται από την περίτεχνη πρόσοψη και τα πλούσια υλικά, ενώ θεωρείται χαρακτηριστικό παράδειγμα του νεομπαρόκ εκλεκτικισμού που κυριαρχεί τότε στην πόλη, (ιδιαίτερα τα μπαρόκ αετώματα της). Το σπίτι κατά την διάρκεια του Α’ΠΠ αλλάζει διαδοχικά χρήστες: μετά την αναχώρηση των Σαλέμ από την πόλη το 1915 χρησιμεύει ως Προξενείο της ΑυστροΟυγγρικής Αυτοκρατορίας και μετά αποτελεί για πολλά χρόνια το Ιταλικό Προξενείο της πόλης. Μετά τον σεισμό του 1978 μένει άδεια αφού το προξενείο μεταφέρεται στο χώρο που έχει δημιουργηθεί από την κατεδάφιση της Βίλλας Ιντας επί της οδού Φλέμινγκ, (πρώην Οδός Μιζραχή) και χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή του συγκροτήματος των ιταλικών Monopoli di Stato και του Ιταλικού Ινστιτούτου. Να προσθέσω οτι τότε η βίλα ήταν παραθαλάσσια, (όπως όλες οι βίλες της περιοχής) και η απόσταση της από την θάλασσα είναι προϊόν των επιχωματώσεων του ΄50 για την δημιουργία της Νέας Παραλίας. Σήμερα παραμένει ιδιοκτησία του Ιταλικού Κράτους, ενώ το κτίριο είναι ερειπωμένο με την Ιταλική Κυβέρνηση περιοδικά να αφαιρεί τα αγριόχορτα που φτάνουν σε τέτοιo ύψος που κρύβουν το κτίριο, (έχουν υπάρξει ορισμένες μελέτες για την ανακαίνιση του). Αλλά ποιοι ήταν οι Σαλέμ;

salem_detail
Λεπτομέρεια/Ραδάμανθυς

Η οικογένεια Σαλέμ ανήκει στο μεγάλο κύμα των εβραίων εξόριστων από την Ισπανία και τις καθολικές χώρες που κατά δεκάδες χιλιάδες συρρέουν στην Θεσσαλονίκη. Το όνομα προέρχεται από το «σαλέμ» ( Salem) που σημαίνει «ακέραιος«. Για πρώτη φορά εμφανίζεται ως επιφανής οικογένεια με  τον Αβραάμ Σαλέμ ο οποίος μαθαίνουμε οτι υπήρξε εξαίρετος γιατρός περίπου το 1550 – ο Ι.Νεχαμά αφήνει να εννοηθεί οτι ανήκει στο κύμα των γιατρών που είχαν μορφωθεί στο Πανεπιστήμιο της Κοϊμπρα αλλά δεν ξέρουμε που βασίζεται. Άλλα μέλη της οικογενείας επικεντρώνονται στο εμπόριο και διακρίνονται για την φιλανθρωπία τους όπως ο μέγας ευεργέτης Αβραάμ Σαλέμ, ενώ άλλα διαπρέπουν ως ραβίνοι όπως ο Αρχιραβίνος του Άμστερνταμ Σαλομόν Σαλέμ, ιδρυτές σχολείων Χαίμ Σαλέμ και δικηγόροι. Μεταξύ αυτών ο Εμμανουέλ Σαλέμ, πρώτος γραμματέας του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης και κορυφαίος νομικός της ιστορίας της πόλης. Αλλά αυτή είναι μια ιστορία που θα διηγηθούμε εδώ.

H ιστορία του Εμμανουέλ Σαλέμ, επιφανή δικηγόρου και homme d’influence εδώ.
Η ιστορία του Ραφαέλ Σαλέμ, διεθνούς φήμη μαθηματικού εδώ.

Για περισσότερες φωτογραφίες μπορείτε να επισκεφτείτε τον εξαιρετικό, (και λέω λίγα), ιστότοπο του Ραδάμανθυ., ενώ μπορείτε να την δείτε εδώ σε δορυφορική φωτογραφία του Google.

Φωτο υψηλής ανάλυσης (κλικ για μεγένθυση) /πηγή: stageo

//–//

English

It is quite difficult to grasp the size of the international glamor of multiethnic Salonica at the turn of the century but also equally difficult to explain the reticence of the city to embrace and be inspired by such a past.

One of the most eloquent examples is the Salem family of Salonica whose history we are going to tell in three posts – today we shall deal exclusively with the the Salem Mansion in the center of Thessaloniki and the origins of the family.

salem_front

The Salem Mansion today/Source:radamanth

Salem_mansion_cons

Salem Mansion as the consulate of the Austro-Hungarian Empire/ source:Municipality of Salonica

The modern inhabitants of Salonica passing in front of the white villa in 20, Vasilis Olgas str. know little of this mansion, part of the «Exohon Street» which was the exclusive  multiethnic suburb of the rich of the city outside the city’s walls and today in the center of the Municipality of Thessaloniki.

The mansion was built initially for the wealthy Jewish merchant Jeborga in 1878 by the most important architect of the orthodox community of the city Xenofon Peonidis. In 1887 it is bought by the most important lawyer of the city and eminent member of the Jewish Community Emmanuel Salem and for 30 years will remain his family’s house earning it one of the two names the house is known by: «The Salem Mansion». The mansion is characterized by its elaborate front and use of  luxurious materials, while it is considered characteristic of the neo-baroque eclecticism which dominates the city, (especially it’s baroque pediments). During WW1 it changes occupants: after the departure of the Salems in 1915 it is used as the Consulate of the Austro-Hungarian Empire and then is used, for many years, as the Italian Consulate. After the 1978 earthquake the Consulate moves to the complex of the italian Monopoli di Stato and the Italian Institute built on the demolished Villa Ida on Fleming Str, (former Mizrachi str). I should add that the Salem Mansion was by the sea, as all villas of the Exoches suburb, until the 1950’s fillings which created the New Promenade of the city.  Today the house remains property of the Italian State and is deserted, although from times to times the grass reaching as high as to obscure the whole building is cut, (there have been some studies to renovate it). But who were the Salem family?

salem_detail
Λεπτομέρεια/Ραδάμανθυς

The Salem family is part of the huge wave of Jewish refugees from Spain and the catholic countries who come by the tenths of thousands from 1492 onwards. The name derives from the jewish word «salem» ( Salem) which means «integral». For the first time we hear of them as a prominent salonican family with Avraam Salem who we learn was an excellent medical doctor around 1550 – J.Nehama hints he was part of the Coimbra University graduates though we don’t know where does he base this. Other members of the family focus on commerce and become major philanthropists like the Great Benefactor of the Jewish Community Avraam Salem, while others become important rabbis like the Chief Rabbi of Amsterdam Salomon Salem or school founders like Chaim Salem. Among them is Emmanuel Salem, the first general secretary of the Bar Association of the city and among the three if not the most important lawyers in the history of the city. But with him we shall deal in this post.

Τhe history of Emmanuel Salem, prominent lawyer and homme d’influence of Salonica here.
The history of Raphael Salem, famous mathematician here.

For more photos you can visit the excelent, (and I am being modest here), site of Radamanth., while here you can see the satellite image by Google.

High analysis photo (click to enlarge) /source: stageo

Posted in thessaloniki, Uncategorized | Με ετικέτα: , , , , | 5 Σχόλια »

Περί της δολοφονίας του Βασιλιά Γεωργίου του Α’/On the assassination of King George I’

Posted by Abravanel, the Blog στο 09/11/2009

Ελληνικά (english translation follows)

Οπως είπαμε φέτος είναι η χρονιά της Θεσσαλονίκης σε τούτο εδώ το ταπεινό ιστολόγιο οπότε ευκαιρία να ασχοληθούμε με λιγότερο γνωστές πτυχές της πόλης με μια εβραϊκή ματιά. Ευκαιρία για αυτήν την ανάρτηση υπήρξε το άρθρο του Γιάννη Ράγκου για την δολοφονία στην πόλη του Γεωργίου του Α’ που μπορείτε να βρείτε εδώ. Εν συντομία μπορούμε να περιγράψουμε το περιστατικό ως:

Στη συμβολή με την οδό Βασιλίσσης Όλγας, τον περίμενε από ώρα ο Σερραίος Αλέξανδρος Σχινάς. Γύρω στις 3, είδε τον Γεώργιο και τον υπασπιστή του να περνούν, τους πλησίασε και από μικρή απόσταση πυροβόλησε τον βασιλιά μία φορά, προκαλώντας, ωστόσο, καίριο τραύμα. Αμέσως μετά, επιχείρησε να πυροβολήσει και τον Φραγκούδη, αλλά αυτός πρόλαβε να τον αφοπλίσει και να τον παραδώσει σε δύο Κρητικούς χωροφύλακες, που είχαν προστρέξει στο σημείο της δολοφονίας.

Ο δολοφόνος αργότερα «αυτοκτονήθηκε» με μια θεαματική βουτιά από τον όροφο του κρατητηρίου και ενώ δεν υπάρχει αμφιβολία για την ταυτότητα του δολοφόνου, ακόμα και σήμερα δεν έχει υπάρξει συμφωνία για τα κίνητρα του. Για περισσότερα σας παραπέμπω στην όντως ενδελεχή δημοσίευση εδώ, εδώ και εδώ.

Μεταξύ των άλλων δημοσιεύει και την ακόλουθη γραφική αναπαράσταση των γεγονότων η οποία είναι αξιοπρόσεκτη:

georgios03Η αναπαράσταση έχει ορισμένα ενδιαφέροντα στοιχεία. Ο Λευκός Πύργος είναι λανθασμένος γιατί το περιτείχισμα ήδη κατεδαφιστεί το 1911 όπως μάθαμε εδώ, θεωρείται αναμενόμενο να μπει στην εικόνα ένας μιναρές αφού ακόμα δεν είχαν κατεδαφιστεί από το ελληνικό κράτος, οι κρητικοί χωροφύλακες είναι παρόντες και ο βασιλιάς πέφτει στα χέρια ενός καφετζή ή παντοπώλη. Συνήθως οι κομπάρσοι σε αυτές τις σκηνές είναι άγνωστοι αλλά στην συγκεκριμένη περίπτωση γνωρίζουμε το όνομα του κυρίου με την άσπρη ποδιά που ήταν Ααρών Αμίρ. Αλλά γιατί να μην αφήσω τον γιο του διάσημου αρχιτέκτονα της Θεσσαλονίκης Πιέρρο Αριγκόνι, Μάσσιμο να τα διηγηθεί όπως διαβάζουμε στο «Χρονικό της Θεσσαλονίκης» του Κώστα Τομανά:

» Το απόγευμα της δολοφονίας βρισκόμουν μέσα στο τραμ, που ήταν σταματημένο στην στάση της Αγίας Τριάδας. Είδα τον βασιλιά να περπατάει στο πεζοδρόμιο μαζί με τον υπασπιστή του και και σε κάποια στιγμή να το πλησιάζει ένας από πίσω και να τον πυροβολεί. Είδα ακόμα τους δυο βρακοφόρους χωροφύλακες, που τον ακολουθούσαν εξ’ αποστάσεως, να πιάνουν τον φονιά που προσπάθησε να ξεφύγει προς την θάλασσα. Είδα και τον μπακάλη της γειτονιάς μας Ααρών Αμίρ να παίρνει αγκαλιά τον πληγωμένο βασιλιά και να τον βάζει σε μια άμαξα, που ξεκίνησε αμέσως και, διασχίζοντας την ανηφορική οδό Αγίας Τριάδας διευθύνθηκε προς το Παπάφη που ήταν τότε νοσοκομείο. Οπως μάθαμε, σε λίγο ξεψύχησε χωρίς να πει ούτε λέξη. «

Ο Κώστας Τομανάς συμπληρώνει: Η είδηση της δολοφονίας έπεσε σαν βόμβα στην πόλη. Οι στρατιώτες ακούγοντας φήμες οτι ο δολοφόνος είναι εβραίος όρμηξαν στις εβραϊκές γειτονιές «προβαίνοντας εις πλείστας οσας απαράδεκτους ενέργειες» όπως έγραψαν τότε αόριστα οι εφημερίδες. Η τάξη αποκαταστάθηκε όταν οι Αρχές ανακοίνωσαν οτι ο δολοφόνος ήταν έλληνας.

Βασικά θα προτιμούσα να μην προσέθετα το κομμάτι με τις αντι-εβραϊκές ταραχές γιατί απλά δεν είναι το θέμα της ανάρτησης. Απλώς θέλω την επόμενη φορά που οι θεσσαλονικείς αναγνώστες περάσουν από το μνημείο προς τιμή του Γεωργίου Α΄ να σκεφτούν το πως η ιστορία αυτής της πόλης δεν είναι το άθροισμα των κοινοτήτων αλλά μια στην οποία ο εβραίος zarzavachi (οπωροπώλης) Ααρών Αμίρ λερώθηκε με το αίμα του ελληνορθόδοξου μονάρχη δανικής καταγωγής καθώς τον είχε στην αγκαλιά του. Και η επιμονή να δημιουργούν μια φανταστική ταυτότητα αγνοώντας την εβραϊκή παρουσία της πόλης η οποία δεν είναι μια απλή μικρή συνιστώσα αλλά η ίδια η ιστορία της πόλης, οδηγεί απλά στην ίδια άγνοια της Ιστορίας για την οποία κατηγορούν τους βόρειους γείτονες τους.

King_George (Large)

Η στήλη δείχνει το ακριβές σημείο στο οποίο ο Γεώργιος πυροβολήθηκε και έπεσε στα χέρια του Ααρών Αμίρ. Πιο πίσω το σύγχρονο πάρκο στην Βασ.Ολγας στην Θεσσαλονίκη με την προτομή του.

English

As we have already said, this is going to be the Salonica Year in this humble blog so here is the chance to occupy ourselves with less known aspects of the city. This post was inspired by the post of Yiannis Ragkos on the murder of King George I’ in the city of Salonica in 1913.

Copying from Wikipedia we learn:

Just as he did in Athens, the King went about Salonika without any meaningful protection force. While out on an afternoon walk near the White Tower of Thessaloniki on 18 March 1913, he was shot at close range in the back by Alexandros Schinas, who was «said to belong to a Socialist organisation» and «declared when arrested that he had killed the King because he refused to give him money». The Greek government denied any political motive for the assassination, saying that Schinas was an alcoholic vagrant. Schinas was tortured in prison and six weeks later fell to his death from a police station window.

For those fluent in greek I would suggest reading the proficient posts of Y.Rangos here, here and here. He also includes a popular representation of the fact which is quite interesting by itself:

georgios03

The White Tower is wrongly depicted still being surrounded by the fortified wall which was torn down in 1911 as we saw here. It is considered normal to insert a minaret since they weren’t yet demolished yet by the Greek State, the cretan policemen are present and the King fells into the arms of a coffeehouse owner or a grocer. Usually the rest of the «extras» remain anonymous but on this case we know the name of the grocer with the white apron which was Aaron Amir. But why not let the son of the famous architect of Salonica Pierro Arigoni, Massimo to give his eyewitness account as we read it in the «Χρονικό της Θεσσαλονίκης» by Kostas Tomanas.

The evening that the murder took place I was inside the tram which had made its stop at Agias Triadas station. I saw the King walking together with his adjutant  and at some point a man approaches him from behind and shoots him. I saw the two vrakoforous policemen, who followed him from a distance, to catch the killer who tried to make a dash towards the sea. I also saw the grocer of my neighbourhood Aaron Amir to take into his arms the wounded king and put him into a carriage which set off immediately and taking the uphill road of Agia Triada headed for Papafio which served as a hospital at that time. As we learned he soon died without saying a word.

Kostas Tomanas adds: The news of the assassination fell as a bomb to the city. The soldiers hearing rumors that the assassin was a Jew rushed to the Jewish neighbourhoods «performing many as well as unacceptable acts» as the papers reported rather vaguely. The order was restored when the Authorities announced that the killer was Greek.

I must admit I would have rather not added the piece on the anti-Jewish riots because frankly this is not the point in this post. I just want the next time the salonican readers pass before the monument in honour of King George to think that the history of this city is not the sum of the stories of the individual communities but one where the jewish zarzavachi (grocer) Aaron Amir was stained by the blood of a greek-orthodox monarch of danish descent while holding him in his arms. And their insistence on creating an imaginary identity ignoring the Jewish presence which is not simply a small component but the history of Salonica, leads simply to the same ignorance that they accuse their northern neighbors of.

King_George (Large)

The pillar shows the exact spot where George was shot and fell to the arms of Aaron Amir. Behind is a contemporary park with his bust in Vas.Olgas str in Salonica.

Posted in thessaloniki | Με ετικέτα: , , , , | 26 Σχόλια »

Η προέλευση του Λευκού Πύργου/On the origins of the White Tower

Posted by Abravanel, the Blog στο 26/10/2009

Σήμερα είναι 26 Οκτωβρίου, εορτή του Αγίου Δημητρίου αλλά και ολόκληρης της Θεσσαλονίκης. Επ’ευκαιρία της γιορτής της πόλης δημοσιεύω το άρθρο, έργο δικό μου αλλά και ενός καλού φίλου του mayor rishon, για τον Λευκό Πύργο, σύμβολο της πόλης αλλά και της άγνοιας των σύγχρονων Θεσσαλονικέων για την ιστορία της πόλης.

Θεώρησα σωστό, μιας και το παρόν είναι μονοθεματικό ιστολόγιο αλλά και για να υπενθυμίσω οτι φέτος είναι η χρονιά της Θεσσαλονίκης, να δημοσιευτεί πρώτα στην ιστολογική «πύλη» του thess.gr χάρη στην ευγενική βοήθεια του argos τον οποίο ευχαριστώ θερμά. Τα σχόλια εδώ θα είναι κλειστά και σας παρακαλώ να πεταχτείτε στο thess.gr εδώ για να μάθετε την πλήρη ιστορία του Λευκού Πύργου και να συμμετάσχετε σε μια συζήτηση για το αν όντως ο Λευκός Πύργος αποτελεί σύμβολο της πόλης αλλά και της εγγενούς παθογένειας της, (αυτό συμπεριλαμβάνει και εσάς που το διαβάζετε μέσω rss feed ή email).

Today is October the 26th, St.Demetrius is honoured today and together with him the city of Salonica that has adopted him as her patron saint. On this occasion I publish the article, my work as well as of the dear friend mayor rishon, for the White Tower, symbol of the city but also of the ignorance of the contemporary inhabitants of the city over the city history.

I deemed appropriate, since this is a monothematic blog but also as a remainder that this shall be the year of Thessaloniki in this blog, to publish it first in blog portal of Salonica thess.gr thanks to the gentle help of argos that I thank warmly. The comments here shall remain closed and I urge you all to visit thess.gr here to learn the complete history of the White Tower and participate in the discussion on whether the White Tower is indeed the symbol of the city and of its innate pathology, (this includes you guys reading this through rss feeds or email).

Για Ελληνικά ακολουθήστε αυτό τον σύνδεσμο for English here.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in thessaloniki | Με ετικέτα: , , , , , | 2 Σχόλια »

Μια σαλονικιώτικη συναγωγή στο Τελ Αβίβ/ A salonican synagogue in Tel Aviv

Posted by Abravanel, the Blog στο 18/10/2009

Ελληνικά (english translation follows)

Όταν βρίσκομαι μπροστά από περιπτώσεις σαν και αυτή δεν μπορώ να εκφράσω τα συναισθήματα μου – από την μια αισθάνομαι περήφανος για την τεράστια έκταση της σαλονικιώτικης εβραϊκής παράδοσης σε όλο τον κόσμο και από την άλλη αισθάνομαι θλίψη και περιφρόνηση για μια πόλη σήμερα που αρνείται πεισματικά να έρθει σε ειρήνη καν με την σύγχρονη εβραϊκή παρουσία που είναι κληρονόμος της τεράστιας αυτής παράδοσης.

pic3

Αποψη του κοχυλιού από ψηλά/Πηγή:telavivinf.com

2428885291_6d692f00ae_d
Πρόσοψη, απέναντι το σεφαραδίτικο εσωτερικό/Πηγή:hanneorla

Η Συναγωγή Εϊχάλ Γεουντά (στα εβραϊκά: בית הכנסת היכל יהודה‎, Beit haKnesset Hechal Yehuda) αποτελεί μια δωρεά της οικογένειας Ρεκανάτι στην πόλη του Τελ Αβίβ που γιορτάζει φέτος τα 100 της χρόνια. Η οικογένεια Ρεκανάτι, της οποίας το όνομα προέρχεται από την πόλη του Πόρτο Ρεκανάτι στην Αδριατική, ήταν μια από τις επιφανείς οικογένειες της πόλης ιδιαίτερα κατά τον 19ο και 20οαιώνα, με τον Λεόν Ρεκανάτι να είναι πρόεδρος της Κοινότητας της Θεσσαλονίκης την δεκαετία του ’30 και αντιδήμαρχος στο Δημοτικό Συμβούλιο. Τα αντιεβραϊκά μέτρα των κυβερνήσεων Βενιζέλου και το ακραίο αντισημιτικό κλίμα που κυριαρχούσε στην πόλη μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών το 1923, που κορυφώθηκε με το πογκρόμ της εβραϊκής συνοικίας Κάμπελ στην Θεσσαλονίκη και μετέπειτα αθώωση των υπευθύνων, οδήγησαν χιλιάδες εβραίους της πόλης στην μετανάστευση – σημαντικό μέρος μετακινήθηκε στην Γαλλία όπου ήδη υπήρχε μια οργανωμένη μεγάλη κοινότητα σαλονικιών εβραίων, ενώ ένα μεγάλο ποσοστό οδηγήθηκε στην τότε Παλαιστίνη. Ο Λεόν Ρεκανάτι, ένθερμος σιωνιστής, αποφάσισε οτι το πογκρόμ του Κάμπελ αποτελούσε απλώς ένα δείγμα στο τι θα επακολουθούσε σε μια αντισημιτική Ευρώπη και μαζί με μια ομάδα σαλονικιών λιμενεργατών, (οι λιμενεργάτες και χαμάληδες της πόλης, το βαθύ προλεταριάτο μαζί με τους καπνεργάτες, ήταν σχεδόν αποκλειστικά εβραίοι), μετανάστευσαν στην Παλαιστίνη. Εκεί οι λιμενεργάτες αποτέλεσαν τον πυρήνα στον οποίο βασίσθηκε η ανάπτυξη των ισραηλινών λιμανιών της Χάϊφας και σε μικρότερο βαθμό rek7του Τελ Αβιβ, ενώ ο Λεόν Ρεκανάτι δημιούργησε την πρώτη σεφαραδίτικη ιδιωτική τράπεζα, την Palestine Discount Bank που μετονομάστηκε μετά τον Πόλεμο της Ανεξαρτησίας του 1948 σε Israel Discount Bank και μετεξελίχθηκε στην μεγαλύτερη ιδιωτική τράπεζα του Ισραήλ.

Οι Ρεκανάτι συνέχισαν το φιλανθρωπικό τους έργο που περιλαμβάνει από την βοήθεια στο Τσουρ Μωσέ, ένα ελληνοεβραϊκό χωριό στο Ισραήλ, έδρες Οργάνωσης και Διοίκησης επιχειρήσεων σε πανεπιστήμια του Ισραήλ, μέχρι και την προώθηση του ενδιαφέροντος στο ισραηλινό διαστημικό πρόγραμμα – εδώ ο ιστότοπος του ιδρύματος.  Στα πλαίσια αυτής της δραστηριότητας χρηματοδότησαν την δημιουργίας μια συναγωγής στο Τελ Αβίβ που παράλληλα θα αποτελούσε μνημείο στους 55.000 εβραίους σαλονικείς που δολοφονήθηκαν κατά την διάρκεια του Ολοκαυτώματος κυρίως στο Άουσβιτς αλλά και στην ίδια την Ελλάδα στα στρατόπεδα του Παύλου Μελά ή σε καταναγκαστική εργασία στην Αλεξάνδρεια Ημαθίας, το Λιανοκλάδι ή την Χαλκιδική.

rek10Η συναγωγή είναι έργο των αρχιτεκτόνων Γιτζάκ Τολεντάνο και Ααρών Ρούσο και το σχήμα της είναι αυτό ενός κοχυλιού, σε ανάμνηση των κοχυλιών της παραλίας της Θεσσαλονίκης που ήταν κοινά πριν την τσιμεντοποίηση της παραλίας αλλά ακόμα είναι κοινά στην ανατολική Θεσσαλονίκη. Αυτό το ιδιαίτερο σχήμα της έχει κερδίσει το παρωνύμιο Συναγωγή του Κοχυλιού πέρα από το επίσημο όνομα της, ενώ αλλιώς είναι γνωστή ως Συναγωγή Ρεκανάτι ή αλλιώς Συναγωγή των Σαλονικιών, (σαλονικάϊμ).  Το επίσημο όνομα Εϊχάλ Γεουντά σημαίνει στα ελληνικά Οίκος του Ιούδα, (όχι του Ισκαριώτη προφανώς αλλά μια από τις 12 Φυλές του Ισραήλ). Η συναγωγή αποτελεί συχνή στάση σε τουρ αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος και θεωρείται μιας από τις πλέον ενδιαφέρουσες αρχιτεκτονικά στο Ισραήλ, (χαρακτηριστικό είναι το άρθρο του Independant που την προτείνει ως μέρος ενός 48ωρου break στο Τελ Αβίβ). Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της είναι η εξαιρετική 70130tarecanatiεσωτερική αρχιτεκτονική που επιτρέπει και στους 600 ανθρώπους να βλέπουν και να ακούν από οποιοδήποτε σημείο. Επίσης αξίζει να σημειωθεί η προσπάθεια της συναγωγής να διατηρηθούν τα σαλονικιώτικα έθιμα όπως η ιδιαίτερη σαλονικιώτικη μουσική παράδοση και το σαλονικιώτικο τελετουργικό – ενώ προφανώς η συναγωγή είναι διαρρυθμισμένη εσωτερικά σύμφωνα με το σεφαραδίτικη αρχιτεκτονική.

Τα ανάγλυφα είναι έργα του Ιεζεκιήλ Κιμχή (Καμχή ;), ενώ τα βιτρώ είναι έργο του Ιωσήφ Σεαλτιέλ (Σαλτιέλ ;). Τα επίθετα είναι τυπικά ελληνοεβραϊκά, γεγονός που με κάνει να υποπτεύομαι οτι ισραηλινοί καλλιτέχνες ελληνικής καταγωγής συμμετείχαν στην δημιουργία. Η συναγωγή αποτελεί μια από τις σημαντικότερες σεφαραδίτικες συναγωγές σε ολόκληρο το Ισραήλ και σημαντικό μέρος των μελών της είναι ελληνοεβραίοι μετανάστες στο Ισραήλ – ταυτόχρονα επιτελεί ημιεπίσημα την λειτουργία ενός μνημείου στην μνήμη της σαλονικιώτικης πλευράς της Σοά/Ολοκαυτώματος στην Ελλάδα, (το επίσημο ισραηλινό μνημείο βρίσκεται στην Κοιλάδα των Κοινοτήτων στο Μουσείο του Ολοκαυτώματος Γιαντ Βασέμ στην Ιερουσαλήμ).

_

Hechal_Yehuda_Synagogue_02
Άποψη από κοντά – στα αριστερά επιγραφή που αφιερώνει τη συναγωγή στην Θεσσαλονίκη / Πηγή: wikimedia

Απλώς ως επίλογο αξίζει να σημειώσουμε οτι κάτι τέτοια δεν θα μπορούσε ποτέ να χτιστεί στην Ελλάδα μιας και η ανέγερση μιας συναγωγής απαιτεί την έγγραφη άδεια από τον οικείο Μητροπολίτη αλλά και για τους ίδιους λόγους που ο Δήμος της Θεσσαλονίκης αρνήθηκε διαχρονικά την δημιουργία ενός Μνημείου στη Σοά/Ολοκαύτωμα, ενώ ακόμα και σήμερα δηλώνει επίσημα οτι η δολοφονία των σαλονικιών εβραίων δεν τον αφορά.

Υγ. Για περισσότερες φωτογραφίες για τους αναγνώστες με αρχιτεκτονικά ενδιαφέροντα μπορείτε να επισκεφτείτε την Hanneorla @ Flickr, την Σάντα Κάουφμαν, curiousl @ flickr γιατί ειλικρινά οι ελάχιστες φωτογραφίες που παρέθεσα αδικούν αυτό το πανέμορφο κτίσμα, ο SK έχει επίσης μια υπέροχη αεροφωτογραφία του Τελ Αβίβ εδώ.

English

When I find myself in front of cases such as this I find extremely difficult to express my feelings; in some ways I find myself proud of the huge extent of the Salonican Jewish tradition but on the other hand I cannot but feel sad and contempt for a modern Thessaloniki which stubbornly denies  to come in peace even with its contemporary Jewish presence which is heir of this huge tradition.

pic3

View of the "Shell" from above/Source:telavivinf.com

2428885291_6d692f00ae_d
Main view/source:hanneorla

The Heychal Yehuda Synagogue (in Hebrew: בית הכנסת היכל יהודה‎, Beit haKnesset Hechal Yehuda) is the fruit of a donation by the Recanati family to the city of Tel Aviv which celebrates its 100 years this year. The Recanati family, whose name derives from Porto Recanati in Adriatic Italy, was one of the prominent families in Salonica especially in the 19th and 20th century with Leon Recanati being the Chairman of the Jewish Community of Thessaloniki and vice-Mayor of the city. The anti-Jewish laws enacted by the Venizelos governments and the antisemitic climate of the city after the greco-turkish exchange of populations in 1923, which climaxed in the Kambel District Pogrom in Salonica, forced thousands of Salonican Jews to emigrate; an important part was directed to France where an established Salonican Jewish community already existed, while another part headed to Palestine. Leon Recanati, a fervent zionist, decided that the Kambel Pogrom was just the start for what was about to happen in an increasingly antisemitic Europe and together with a group of salonican port workers, (the proletariat of the port of Salonica was decidedly Jewish), emmigrated to Palestine. The port workers went to become the cornerstone of the growth of the israeli ports of Haifa and in a lesser degree of Tel Aviv, while Leon Recanati founded the first sephardic bank of Israel with the Palestine rek7Discount Bank, after the War of Independence in 1948 being renamed Israel Discount Bank, which later evolved into the largest private bank of Israel.

The Recanati continued with their charity work which includes help to the Greek-Jewish village of Tzur Moshe, various chairs in israeli universities and even a project to increase interest in the israeli space program – here you can find the site of the foundation. Within this framework they financed the creation of a synagogue in Tel Aviv which would serve also a monument to the  55.000 Salonican Jews murdered mainly in Auschwitz but also in mainland Greece in the Pavlos Melas camp and in forced labor in Alexandria Imathias, Litochoro and Chalkidiki.

rek10
Glasses

The synagogue is work of the architect Yitzak Toledano and the engineer Aaron Russo and its shape is one of a seashell resembling the shells of the Salonica beaches which were common before the cementification of the promenade but still exist in eastern Salonica. This particular shape has earned her the nickname Seashell Synagogue besides it’s official name, while it is also known as the Recanati Synagogue or the Synagogue of the Salonicans, (salonikaim). It’s official name means the House of Judas, (not Judas the Iscariot of course but one of the 12 tribes). The synagogue is often part of architectural tours of Tel Aviv and is considered one of the most interesting ones, architecturally, in all of Israel, (indicative is the Independent article suggesting it as part of a 48hour break in Tel Aviv). A particular feature is the ability of all 600 persons to see and hear from any point. A special note is to be 70130tarecanatimade for the worthy efforts of the synagogue to maintain it’s salonican customs like the particular salonican music tradition and the salonican rituals, while obviously the interior follows the sephardic style

The relief is work of Yezekiel Kimchi (Kamchi ?) and the glasses belong to Joseph Shealtial (Saltiel ?). The names are typical among Greek Jewry so I suspect that israeli artists of greek origin where also involved in the project. The synagogue is among the most important sephardic synagogues in Israel and an important part of its congregation are Jewish Greek immigrants to Israel – it also acts as a semi-official physical monument dedicated to the memory of the Salonican aspect of the Shoah in Greece, (the official Israeli memorial can be found in the Valley of the Communities the Holocaust Museum of Yad VaShem in Jerusalem).

_

Hechal_Yehuda_Synagogue_02
An upclose view-on the left one can see the dedication to Thessaloniki/ source: wikimedia

As an epilogue I would like to point out that such a project would never be possible in Greece since the creation of a synagogue requires the written permit of the local Greek Orthodox Metropolite but also for the same reasons which the Municipality of Thessaloniki has officially denied the creation of a Holocaust Monument and even today states that the murder of Salonican Jews is of no concern of his.

PS. For more photos for the readers with architectural interests you can head to Hanneorla @ Flickr source for many of the photos, Sanda Kauffman also source of photos, curiousl @ flickr because the few photos I have here are not doing justice to this magnificent building, SK also has a fantastic aerial shot of Tel Aviv here.

Posted in israel, thessaloniki | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 45 Σχόλια »

Σιμχά Τορά και Eβραϊκά παρατσούκλια / Simcha Torah and Jewish nicknames

Posted by Abravanel, the Blog στο 11/10/2009

Ελληνικά (english translation follows)

440px-Köln-Tora-und-Innenansicht-Synagoge-Glockengasse-040

Ενα Σέφερ Τορά/source:wikipedia

Με το τέλος του Σουκώτ έρχεται η γιορτή της Σιμχά Τορά που στα ελληνικά αποδίδεται ως η γιορτή της Χαράς της Τορά, (Τορά ονομάζεται η Πεντάτευχος και πάνω κάτω αντιστοιχεί στην σε αυτό που οι Χριστιανοί ονομάζουν Παλαιά Διαθήκη). Στη Σιμχά Τορά γιορτάζουμε το τέλος του ετήσιου κύκλου ανάγνωσης της Τορά που διαιρείται σε 52-54 εβδομαδιαία κομμάτια, (περασσά), που διαβάζονται κάθε βδομάδα στην Συναγωγή. Η ανάγνωση του τελευταίου κομματιού αποτελεί την αφορμή για μια μεγάλη γιορτή στην συναγωγή.

Οπως ξέρουμε η συμμετοχή στην ίδια την λειτουργία δεν αποτελεί αποκλειστικότητα του ραβίνου όπως ο ιερέας που ηγείται στην χριστιανική ορθόδοξη τελετουργία, αλλά ο κάθε εβραίος συμμετέχει ατομικά και μπορεί να τελέσει αυτός την όποια λειτουργία. Έτσι στην Ελλάδα υπάρχει το έθιμο για την Σιμχά Τορά να διαλέγονται δύο άτομα, συνήθως νιόπαντροι, που ο ένας ονομάζεται Χατάν Τορά δηλαδή γαμπρός της Τορά που διαβάζει το τελευταίο κεφάλαιο και ο άλλος Χατάν Μπερεσίτ δηλαδή γαμπρός της Γέννεσης που είναι το πρώτο κεφάλαιο.

d13-resteion-arar

Εγκαίνια της Μπετ Ελ/Πηγή:ΚΙΣ

Κατά την διάρκεια της τελετής οι κύλινδροι της Τορά, (αυτοί στην φωτογραφία αριστερά και που ονομάζονται Σέφερ Τορά), περιφέρονται 7 φορές γύρω από την Συναγωγή (οι λεγόμενες ακαφότ) και συχνά περνάνε κάτω από μια χουπά γιατί ο δεσμός του εβραϊκού λαού με την Τορά παρομοιάζεται με τον γάμο. Αυτό όμως που δεν γίνεται εύκολα αντιληπτό είναι οτι αυτές οι περιφορές δεν γίνονται σε κλίμα αυστηρό ή έστω σοβαρό. Η πρώτη περιφορά γίνεται από τους δύο Χατάν ενώ ολόκληρος ο κόσμος στην συναγωγή τραγουδά και χορεύει. Ακόμα και στις πιο λιτές συγκεντρώσεις ο θόρυβος από τα τραγούδια ακούγεται ως έξω, ενώ στο παρελθόν ήταν μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για να καταναλωθούν σημαντικές ποσότητες από ρακί. Μάλιστα ορισμένες συναγωγές, που οφείλουμε να θυμόμαστε αποτελούσαν έναν ημιαυτόνομο μικρόκοσμο, όπως η Συναγωγή Σιτσίλια στην Θεσσαλονίκη το είχαν θεσμοθετήσει και αμέσως μετά την ανάγνωση του τελευταίου κομματιού ένα μπουκάλι ρακί περνούσε από χέρι σε χέρι και ο καθένας έπινε από μια γουλιά, ενώ μετά τους προσφέρονταν από λίγο απόσταγμα κανέλας για να αρωματίσουν τα μαντήλια τους σε ανάμνηση της χαράς και ευωδίας που προκαλεί το ξεκίνημα ανάγνωσης της Τορά από την αρχή.

Girls holding torah at simcha torah http://www.aitzhayim.org/

Μικρά παιδιά ετοιμάζονται να κακοποιηθούν από αδίστακτες γριούλες/Πηγή:aitzhayim.org

Μετά τους χατάν τις υπόλοιπες περιφορές τις κάνουν τα μικρότερα παιδιά τα οποία δέχονται άγρια κακοποίηση από τους ηλικιωμένους που παρευρίσκονται υπό μορφή τσιμπημάτων των μάγουλων ή ανακατώματος των μαλλιών καθώς περνάνε μέσα στα τραγούδια και τον χορό, (ο γραφών έχει παιδικά τραύματα όπως φαντάζεστε). Όπως είπαμε τα τραγούδια συνεχίζουν ακάθεκτα, ενώ σε μερικές συναγωγές τους ραίνουν με ροδοπέταλα, (ιδιαίτερα αν υπάρχει γυναικωνίτης σε όροφο όπως έχω δει στην Συναγωγή Μοναστηριωτών στην Θεσσαλονίκη και που αποτελεί ένα επιβλητικό θέαμα μαζί με την ιδιαίτερη ακουστική της), ή παλαιότερα με γλυκά. Η φωτογραφία δεξιά αν και προέρχεται από μια διαφορετική περίσταση, τα εγκαίνια της Συναγωγής Μπετ Ελ στο εβραϊκό γηροκομείο Ρέστειον στην Αθήνα, είναι άκρως ενδεικτική της όλης ατμόσφαιρας.

Η κάθε συναγωγή είχε τα δικά της έθιμα, πχ η Συναγωγή Εβόρα στην Θεσσαλονίκη συνήθιζε να ετοιμάζει μια μεγάλη ποσότητα από ρύζι το οποίο το πετούσε στους χατάν φωνάζοντας «αρρόζ» γιατί το παρατσούκλι της συναγωγής ήταν «ρύζι». Μερικά από αυτά έχουν αφεθεί, ενώ άλλα νέα έχουν δημιουργηθεί. Στην Αθήνα στην συναγωγή της οδού Μελιδώνη σήμερα συνηθίζουν να μοιράζουν μεγάλες λαμπάδες που δημιουργούν μια φανταστική ατμόσφαιρα στο εξωτερικό της συναγωγής από τους εκατοντάδες εβραίους που μαζεύονται για να τραγουδήσουν. Παλαιότερα συνηθίζονταν να γίνεται μια πομπή που συνόδευε τους χατανίμ σπίτι, εν μέσω τραγουδιών και γέλιων – για ευνόητους λόγους αυτό το έθιμο έχει ατονήσει σήμερα.

Με την Σιμχά Τορά συνδέεται και το έθιμο στην Θεσσαλονίκη, οτι κάθε συναγωγή είχε το δικό της παρατσούκλι το οποίο έπαιζε μεγάλο ρόλο κατά την διάρκεια αλλά και μετά τη γιορτή. Το παρατσούκλι αυτό δεν είχε σχέση με άλλα παρατσούκλια του υπόλοιπου χρόνου αλλά σχετίζονταν ειδικά με την γιορτή, πχ η παλαιότερη συναγωγή της Θεσσαλονίκης που είχε ιδρυθεί τον 1ο αιώνα προ Κοινής Εποχής, στην γωνία Καλαποθάκη και Δημοσθένους, ονομάζεται Ετς αΧαίμ και την αποκαλούσαν οι υπόλοιποι εβραίοι κααλ δε λος γρέγος, δηλαδή συναγωγή των ελλήνων γιατί ανήκε στους ρωμανιώτες εβραίους. Το παρατσούκλι της όμως για το Σιμχάτ Τορά ήταν Ajo, δηλαδή σκόρδο γιατί υποτίθεται το αγαπούσαν ιδιαίτερα τα μέλη της.

italia_yashan_radamanth

Σήμερα η (εγκαταλελειμμένη) Ιτάλια Γιασάν/Πηγή:Ραδάμανθυς

Τα παρατσούκλια είχαν διάφορες προελεύσεις: τα μέλη της Μαγιόρ που βρισκόνταν γωνία Βενιζέλου με Τσιμισκή και είχε ιδρυθεί το 1492 ονομάζονταν ladron, δηλαδή κλέφτες. Αφορμή ήταν ο ανάγλυφος πύργος στο ιερό της συναγωγής που απεικόνιζε τον θυρεό των Τόρρες που ήταν οι προύχοντες της συναγωγής και διέθετε ένα πύργο που ανήκε στο οπλοστάσιο της Πάλμα, πρωτεύουσας της Μαγιόρκα από όπου κατάγονταν. Ο πύργος αυτός θύμιζε τους πύργους στο Γεντί Κουλέ όπου έκλειναν τους φυλακισμένους και από εκεί το όνομα. Τα μέλη της Προβένσια που ιδρύθηκε το 1394 από πρόσφυγες από την Προβηγκία ονομάζονταν proves, δηλαδή φτωχοί και αποτελούσε παραφθορά του ονόματος τους. Η συναγωγή Ιτάλια ιδρύθηκε μεταξύ του 1423 και 1492 και λόγω μεγέθους διαιρέθηκε στην Ιτάλια Γιασάν και Ιτάλια Χαντάς – η πρώτη βρίσκονταν στην σημερινή Πλατεία Αριστοτέλους που ονομάζονταν τότε Madrezika del Agua όπως σωστά μας πληροφορεί ο Ν.Γενημάκης, ενώ η δεύτερη στην γωνία Κ.Ντίλ (τότε ονομάζονταν Kucuk Italia Havrasi) και Βασ.Ηρακλείου (Haham Matalon) – ενώ σήμερα μπορείτε να την βρείτε στην οδό Βελισσαρίου στην φωτογραφία δεξιά. Το παρατσούκλι και τον δυο όμως ήταν raton, δηλαδή ποντίκι και τους έφερνε σε ευθεία αντιπαράθεση με τους θανάσιμους εχθρούς τους: την Συναγωγή Αραγόν που ήταν οι gato, αναφορά στην οικογένεια Γκατένιο που ήταν η καρδιά της συναγωγής. Ετσι λοιπόν όταν παρέες από την Ιτάλια Γιασάν περνούσαν μπροστά από τις πομπές της Αραγόν, πειράγματα εκτοξεύονταν από τις δυο παρατάξεις: Huid ratones que nosotros los gatos os vamos a tragar – Τρέξτε ποντίκια γιατί εμείς οι γάτοι θα σας κάνουμε μια χαψιά !

Οι συναγωγές της Θεσσαλονίκης ήταν δεκάδες και είναι δύσκολο να αναφέρω όλα τα παρατσούκλια: θα περιοριστώ στην συναγωγή των Ασκεναζίτων Ασκενάζ που γενικώς την αποκαλούσαν κααλ δε λος λόκος (συναγωγή των τρελών) αλλά για το Σιμχά Τορά υιοθετούσαν το mosca (μύγα) πιθανότητα αναφερόμενοι την καταγωγή από την Μόσχα. Τα μέλη της Συναγωγής Πούλια ονομάζονταν macarron ενδεικτικό της διαχρονικής σχέσης των ιταλών με το συγκεκριμένο έδεσμα, ενώ παρά την μεγάλη περηφάνια των μελών της Οτραντο το όνομα τους ήταν gallo γιατί θεωρούνταν φιλέριδες που αποτυπώνεται και στο παρατσούκλι κάαλ δε λος καμπάνταϊς (καπάνταης είναι ο κουτσαβάκης στα τούρκικα). Η Καταλάν, στην γωνία Αγ.Σοφίας και Καστριτσίου, ονομάζονταν figo λόγω της παρουσίας συκιών δίπλα από την πόρτα της συναγωγής, αν και επιτήδειοι την αποκαλούσαν figo loco λόγω της ισχυρογνωμοσύνης των μελών της. Η Νεβέ Σεντέκ στην Φράγκων είχε το όνομα huerno λόγω της παρουσίας ενός μεγάλου κέρατος στον τοίχο ενάντια στο κακό μάτι. H Γκερούς Σεφαράντ, ίσως η σημαντικότερη ιστορικά λόγω της σύνδεσης της με δυο ογκόλιθους της παγκόσμιας εβραϊκής θρησκείας τον Σαμουέλ ντι Μεδίνα και τον Ιωσέφ Κάρο, βρισκόταν στο Καπάνι από το 1492 και το παρατσούκλι της ήταν mescita, δηλαδή μιναρές.

Και με αυτά: Χαγκ Σαμέαχ – Χαρούμενη Γιορτή!

Σημείωμα για μελλοντικές αναρτήσεις: η ενδιαφέρουσα ιστορία της συναγωγής Ιτάλια Γιασάν, ο εβραϊκός γάμος μιας και αναφέρθηκα στην χουπά, τα προστατευτικά των σεφερ τορά που είναι προνομιούχος τομέας της εβραϊκής τέχνης και ο ισχυρισμός οτι οι εβραίοι της Θεσσαλονίκης έφεραν το ρακί στον ελλαδικό χώρο, (argos beware)…

English

440px-Köln-Tora-und-Innenansicht-Synagoge-Glockengasse-040

A Sefer Torah/source:wikipedia

With the end of Sukkot the feast of Simcha Torah comes along which can be freely translated as the feast of the Joy of the Torah, (where Torah is the Pentateuch which is approximately what Christians refer to as the Old Testament). In Simcha Torah we celebrate the end of the yearly circle of the Torah reading, which is divιded in 52-54 segments called perasha and are publicly read each week in the synagogue. The reading of the last part is cause for a great celebration in the temple.

As we know the participation in the Jewish rituals are not limited to the rabbi as in Christian rituals the priest leading the congregation; instead each Jew is participating on his own and he may conduct the service himself. So in Greece we have the custom of picking two people for the ceremony, usually newlyweds during the past year; the first is called Hatan Torah, the groom of the Torah and he reads the last chapter, while the other one is called Hatan Beresheet where Beresheet being the hebrew name for the first chapter of Genesis.

d13-resteion-arar

Beth El Synagogue opening/Source:CJB

During this ceremony the cylinders of the Torah, (those on the picture to your left and called Sefer Torah), are being carried around the synagogue for 7 times, (the akaphot) and often they pass under a chuppa because the bond of the Jewish people with the Torah is often compared to a wedding. The thing that may not be clear though is that these passages are not done in a serious or even austere climate. The first revolution is done by the two Hatanim while the whole congregation sings and dances. Even in the most spartan gatherings the sound of the songs can be heard from the outside and in the past it was a prime opportunity to down significants amounts of raki. Some congregations had even introduced this to their minhag like the Sicilia Synagogue in Salonica where after the last chapter a bottle of raki passed among the faithful for a sip and then some cinnamon essence was used to dampen the handkerchiefs as to remind of the joy and sweet fragrance produced when beginning to read the Torah from the start.

Girls holding torah at simcha torah http://www.aitzhayim.org/

Small children ready to be molested by nasty old ladies/Source:aitzhayim.org

After the hatanim the other six akkafot are performed by the youngest children who are brutally illtreated by the elderly with violent peckings of the  cheeks or messing of the hair, (the writer does foster child traumas as you can imagine). As we said the singing continues while in some synagogues they are  sprinkled with rose petals, (especially if there is a women’s loft as I saw in the Monastirioton Synagogue in Salonica coupled with it’s special acoustics), or with sweets in the older times. The photo in the right although from a different occasion, the opening of the new synagogue Beth El in the Jewish Restion Elders’ Home in Athens, is indicative of the climate reigning.

Each synagogue had it’s own customs, eg the Evora Synagogue prepared a huge amount of rice which would be thrown by the people to the hatanim shouting arroz which was the nickname of the the synagogue.  Some of these have been forgotten while new ones have emerged: in Athens in the Synagogue of Melidoni Street they hand out huge candles which create a fantastic atmosphere in the exterior of the synagogue as hundreds of Jews gathered to sing. It was customary to accompany the hatanim home after the feast but this custom has been, understandably, abandoned nowadays.

The custom that each synagogue in Salonica had its own nickname was linked to the Simcha Torah and this played a major role during and after the celebrations. This nickname had nothing to do with the usual nicknames which were frequent during the rest of the year but were specifically linked to the Simcha Torah. For example the Etz aChaim Synagogue, the oldest in Salonica since it was founded in the 1st century BCE in the corner of Kalapothaki and Dimosthenous Streets, was called by the rest of the Jewish population Qaal de los Griegos because it was the congregation of the greek speaking Romaniote Jews. It’s nickname during the Simcha Torah though was Ajo because the members were presumably especially fond of garlic.

italia_yashan_radamanth

Τhe now abandoned Italia Yashan Synagogue/source:radamanth

The nicknames had many origins: the Mayor Synagogue members in the angle between Venizelou and Tsimiski Street founded in 1492 were called ladron, ie thieves. The occasion was the tower in relief over the echal of the synagogue which depicted the Torres family shield which was an eminent family of the congregation. The tower was reminiscent of the Palma de Mayorca arsenal from which most families originated and reminded of the Yedi Kule Towers in Salonica where the prisoners were kept, ergo the nickname. The Provencia Synagogue founded in 1394 by Provence, France refugees had it’s members called proves, ie poor as a  corruption of their name. The Italia Synagogue was founded between 1423 and 1492 and because of its size divided into Italia Yashan and Italia Hadash – the fist one was found in the contemporary Aristotle Square which was then called Madrezika del Agua as N.Genimakis correctly informs us, while the second could be found in C.Diehl Str, (then Kucuk Italia Havrasi) and Vasileos Irakliou (then Haham Matalon Str). Later the Italia Yashan Synagogue was moved to Velisariou Str and you can see it in the photo in your right. The nickname of both was raton, ie mouse and their mortal enemies were the Aragon Synagogue which were the gato, a reference to the important family of the Gattegno. So when companies for the Italia Yashan synagogue passed before the Aragon companies jokes were heard from both sides: Huid ratones que nosotros los gatos os vamos a tragar – Run mice because us the cats will make a mouthful of you !

The Salonica synagogues were counted buy the dozens and it’s hard to mention them and their nicknames: I’ll limit myself the the single Ashkenazi synagogue called Ashkenaz which may have been known as Qaal de los locos (congegation of the crazy ones) but for Simcha Torah were known as mosca (fly), probably an allusion the origins from Moscow. The Puglia Synagogue‘s members were known as macarron, indicative of the timeless bond of the italians with pasta, while despite the self pride of the Otranto Synagogue’s members they were known as gallo because of their feisty character which earned them also the Qaal del los kabadayis (kabadayis is turkish for toughie) nickname the rest of the year. Catalan Synagogue in the angle of St.Sophia and Kastritsiu str. was called figo because of the fig plants near the entrance, although often called figo loco because of the stubbornness of its members. Newe Sedeq Synagogue in Frangon Str. was called huerno because of a big horn nailed in the walls of the synagogue to guard from the evil eye. The first sephardic synagogue to be founded was Gerush Sefarad Synagogue, maybe the most important in history because of its connection to two giants of Jewish religion Samuel di Medina del Campo and Yosef Karo, was found in the Kapani market since 1492 and was called mescita, ie minaret.

And with that: Chag Sameach – Happy Holidays !

A small note for future posts: the interesting story of the Italia Yashan Synagogue, the Jewish wedding since I spoke of the chuppa, the Sefer Torah containers which are a privileged area of Jewish art and an explanation of the connection of the Jews to the raki which I believe argos shall find interesting.

Posted in athens, greece, thessaloniki, traditions | Με ετικέτα: , , , , , , , , , | 8 Σχόλια »

Ευρωπαϊκή Ημέρα Εβραϊκής Κουλτούρας σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Ρόδο/ European Day of Jewish Culture in Athens, Salonica and Rhodes

Posted by Abravanel, the Blog στο 02/09/2009

Ελληνικά (english translation follows)

posterikth09Για 10η συνεχόμενη χρονιά η Ευρωπαϊκή Ένωση για την Διατήρηση και Προώθηση της Εβραϊκής Κουλτούρας και Κληρονομιάς (AEPJ) διοργανώνει την Ευρωπαϊκή Ημέρα Εβραϊκής Κουλτούρας την Κυριακή 6 Σεπτεμβρίου 2009. Η μέρα συνδέεται με διάφορες εκδηλώσεις που σκοπό έχουν να γνωρίσουν την πλούσια ευρωπαϊκή εβραϊκή πολιτισμική παρουσία. Στην χώρα μας συμμετέχει φέτος η Συναγωγή Ετς Χαΐμ στα Χανιά με ένα πλούσιο πρόγραμμα που είδαμε εδώ. Η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη και η Ρόδος δεν έχουν προγραμματίσει κάτι ιδιαίτερο αλλά η ημέρα είναι μια καλή ευκαιρία να επισκεφθείτε το τοπικό σας μουσείο και να γιορτάσετε πάνω από 2000 χρόνια ελληνοεβραϊκού πολιτισμού, (υπενθυμίζω οτι κατά το δυνατόν προσπαθώ να κρατώ ενημερωμένη την σελίδα με εβραϊκές εκδηλώσεις).

Αθήνα

Το Εβραϊκό Μουσείο Ελλάδος θα παραμείνει ανοικτό από τις 10 το πρωί μέχρι τις 4 το απόγευμα και θα προσφέρει σύντομες ξεναγήσεις στους επισκέπτες. Το Εβραϊκό Μουσείο Ελλάδος με εκθέματα από όλη την Ελλάδα βρίσκεται στην οδό Νίκης κοντά στην Πλατεία Συντάγματος – οδηγίες μπορείτε να βρείτε στον ιστότοπο του μουσείου εδώ.

Θεσσαλονίκη

To Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης θα παραμείνει ανοικτό από τις 11 το πρωί μέχρι τις 3 το απόγευμα και η είσοδος θα είναι δωρεάν, (στην φωτογραφία το πόστερ από την φετεινή χρονιά). Το μουσείο της σημαντικότερης σεφαραδίτικης κοινότητας παγκοσμίως βρίσκεται στην οδό Αγίου Μηνά 13 κοντά στην Πλ.Ελευθερίας – οδηγίες μπορείτε να βρείτε στον ιστότοπο του εδώ.

Ρόδος

Η ιδιαίτερα δραστήρια Ισραηλιτική Κοινότητα της Ρόδου μετά το, ιδιαίτερα επιτυχημένο όπως μαθαίνω, Εβραϊκό Φεστιβάλ τον Ιούλιο που μας πέρασε θα κρατήσει ανοικτές τις εγκαταστάσεις της συναγωγής Καχάλ Σαλόμ και του Εβραϊκού Μουσείου Ρόδου από τις 10 το πρωί μέχρι τις 3 το απόγευμα, όπως πάντα χωρίς είσοδο. Για οδηγίες στον ιστότοπο της εδώ.

English

posterikth09For the 10th consecutive year the European Association for the Preservation and Promotion of Jewish Culture and Heritage (AEPJ) organizes the European Day of Jewish Culture on Sunday the 6th, 2009. The day is an occasion for various initiatives aimed to make public the vast european jewish cultural heritage. This year the Etz Hayyim Synagogue in Chania, the Jewish Museum of Thessaloniki, the Jewish Museum of Greece in Athens and the Jewish Museum of Rhodes  participate; we’ve already covered the great program of the Etz Hayyim Synagogue – maybe the other cities may not match  it but the day certainly sounds like a great opportunity to head to your local museum and get acquainted with over 2000 year of jewish-greek heritage, (and I remind you that I try to keep the page with Jewish events as updated as possible).

Athens

The Jewish Museum of Greece covering Jewish life from all over Greece will remain open from 10am to 4pm offering brief tours to the visitors. The Museum is located in 39, Nikis st in the center of Athens near Syndagma Sq. – information can be obtained in its site here.

Salonica

The Jewish Museum of Thessaloniki, the most important sephardic community in the world, will remain open from 11am to 3pm free of charge to all visitors. The museum is in 13, Agiou Mina st. in downtown Salonica near Eleftherias Sq. – information can be found here.

Rhodes

The extremely active Jewish Community of Rhodes after the, extremely successful Jewish Festival it hosted on July, shall make available the Kahal Shalom Synagogue and the Jewish Museum of Rhodes from 10am to 3pm, gratis as always. For instructions on how to get there visit here.

Posted in athens, greece, Rhodes, the world, thessaloniki | Με ετικέτα: , , , , , , , , , | 3 Σχόλια »

Ελληνοεβραίοι στην Γαλλία στο Ολοκαύτωμα/ Greek Jews in France during the Shoah

Posted by Abravanel, the Blog στο 29/08/2009

Ελληνικά (english translation follows)

Jewishwoman_birk

Ελληνίδα Εβραία που μόλις έφτασε στο Μπίρκεναου/Πηγή:USHMM

Ok, αυτό μάλλον είναι ενδιαφέρον για τους εβραίους αναγνώστες που ψάχνουν για ίχνη της οικογένειας τους ή/και ιστορικούς. Όπως γνωρίζουμε σημαντικός αριθμός εβραίων της Ελλάδας αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την χώρα του στις αρχές του αιώνα λόγω των δυσμενών πολιτικών και οικονομικών συνθηκών που είχαν επικρατήσει, (άλλωστε το ίδιο συνέβαινε και σε χιλιάδες χριστιανούς που εγκατέλειπαν την Ελλάδα για παρόμοιους λόγους). Το μεγαλύτερο μέρος κατευθύνθηκε προς την Γαλλία λόγω της γαλλικής κουλτούρας που είχε αναπτυχθεί χάρη στο εκπαιδευτικό έργο της Alliance Universalle Israelite.

Αναμενόμενο οπότε είναι οτι σημαντικό μέρος των 85.000 γάλλων εβραίων που δολοφονήθηκαν από τους γερμανούς κατάγονταν από τις μεγάλες εβραϊκές κοινότητες της Ελλάδας. Μάλιστα αξίζει να σημειωθεί οτι εξαιρετικά μεγάλο ποσοστό των εβραίων που πέρασαν από το στρατόπεδο του Ντρανσύ, που αποτελούσε το βασικό κέντρο συγκέντρωσης πριν αποσταλούν στα στρατόπεδα εξόντωσης, δεν είχε γεννηθεί στην Γαλλία μιας και η δωσίλογη γαλλική κυβέρνηση έστελνε πρώτα τους μη-γηγενείς σε σχέση με τους αυτόχθονες Γάλλους Εβραίους.

Η Γαλλική Δημοκρατία έχει αναλάβει την πρωτοβουλία να δώσει ένα όνομα στους συνολικά περίπου 115.500 γάλλους που δολοφονήθηκαν και έτσι μπορούμε και έχουμε τα ονόματα 693 ατόμων ελληνικής καταγωγής, (πλήρης λίστα εδώ), που αντιπροσωπεύουν ένα δείγμα 55.371 δολοφονηθέντων. Από αυτούς 685 είναι εβραίοι και 8 χριστιανοί, (πολιτικοί κρατούμενοι κρίνοντας από τους τόπους εξόντωσης – ενώ οι εβραίοι δολοφονήθηκαν κυρίως στο Άουσβιτς αλλά και σε μαζικές εκτελέσεις στις Βαλτικές χώρες). Περίπου 600 είναι εβραίοι από την Θεσσαλονίκη, ενώ οι υπόλοιποι είναι από τη Χίο, Βέροια, Δράμα, Αρτα, Ρόδο, Καβάλα, Κέρκυρα,  Ιωάννινα, Αθήνα, Ξάνθη, Βόλο, Φούρνους (;), Κομοτηνή – ενώ υπάρχουν και 2/3 από Επισκοπή, Σηλυβρία, Αδριανούπολη.

Η λίστα έχει ορισμένα λάθη: το Αρδίτη εμφανίζεται ως Arditti και Ardity, το Bengas είναι μάλλος Μπέγας, το Μπενρουμπή υφίσταται ως Ben Ruby κ.ο.κ. Είναι όμως εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και συμπληρώνεται, με λίγη προσπάθεια, από λίστες που θα βρείτε σε αυτόν τον ιστότοπο. Το πρόβλημα είναι οτι ο συγκεκριμένος δε λειτουργεί σωστά και καλύτερα είναι να κάνετε ένα site-specific Google search με τα ονόματα που σας ενδιαφέρουν, (πχ Cohen site:http://www.not-the-germans-alone.org). Επιπλέον πληροφορίες θα βρείτε από την λίστα στο sephardicstudies.org που βασίζεται στο βιβλίο του Κλαρσφελντ.

Ετσι η Ραχήλ Ματαράσσο, που γεννήθηκε στις 25/1/1917 στην Θεσσαλονίκη και πέθανε στις 29/4/1944 στο Αουσβιτς, εμφανίζεται στην δεύτερη λίστα και τρίτη λίστα αλλά όχι στην πρώτη. Ομως ο Ισαάκ Βαένα εμφανίζεται και στις τρεις λίστες και συνδυάζοντάς τες μαθαίνουμε οτι γεννήθηκε στις 15 Ιουνίου του 1900 στην Θεσσαλονίκη, ζούσε στην Αβινιόν όπου και συνελήφθη στις 6 Απριλίου του 1944. Στις 20 Απριλίου μπήκε στο στρατόπεδο του Ντρανσύ και στις 15 Μαΐου μεταφέρθηκε με το κονβόϊ νούμερο 73 στο Κάουνας της Λιθουανίας και δολοφονήθηκε την ίδια ημέρα που έφτασε στις 20 Μαΐου 1944.

Υπενθυμίζω οτι αυτοί οι 1000+ (;) ελληνοεβραίοι δεν συμπεριλαμβάνονται στους περίπου 55/65.000 έλληνες εβραίους που ζούσαν στην Ελλάδα και δολοφονήθηκαν είτε στα καταναγκαστικά έργα στην Ελλάδα, είτε στα στρατόπεδα εξόντωσης στην Πολωνία, την Γερμανία και Αυστρία. Ελπίζω πάντως να βοηθήσει τους αναγνώστες που ψάχνουν πληροφορίες για τις οικογένειες τους.

English

Jewishwoman_birk

Greek Jewish woman who just arrived in Birkenau /Source:USHMM

This post is probably of interest only for the Jewish readers who seek tracks of their family and/or historians. As we know a significant number of Jews left Greece in the beginning of the century due to the difficult political and economical situation, (as many thousands of Christians did at that time). Among the major destinations was France due to the french influence of the Alliance Universalle Israelite.

It is only to be expected that an important part of the 85.000 French Jews who were murdered by the Germans were derived from the major Jewish communities of Greece. It should be noted that an extremely high percentage of the Jews who passed from the Drancy camp before being deported to the various death camps, weren’t born in France since the collaborationist french government favorited them over native French-Jews.

The French Republic has undertaken the task to give a name to the 115.500 French men and women  deported and murdered and this way we have the names of 693 people of greek background, (a complete list can be found here), which derive from a sample of 53.751 persons. 685 of them are Jews and 8 are Christians, (political prisoners judging from the camp in which they died – Jews died mainly in Auschwitz and in mass executions in the Baltic states). About 600 are from Salonica, while the rest come from Chios, Veria, Drama, Arta, Rhodes, Kavala, Corfu, Ioannina, Athens,Xanthi, Volos, Fournous (?), Komotini and a couple from Episkopi, Silivria and Adrianople.

The list has some mistakes: from Αρδίτη which appears both as Arditti and Ardity, Bengas is probably Μπέγας etc. Still, it is extremely interesting and with a little extra effort can be completed with complementary lists that can be found in this site. The problem is that the site doesn’t function correctly and it is preferable that a site-specific Google search is conducted instead, (for example: Cohen site:http://www.not-the-germans-alone.org). Additional info can be found in the list in sephardicstudies.org which is based on the Klarsfeld book.

This way Rachel Matarasso, born 25/1/1917 in Salonica and died on 29/4/1944 in Auschwitz, appears on the second and third list but not on the first. But Isaac Vaena appears in all of the three lists and this way we learn that he was born on the 15th of June 1900 in Salonica, he lived in Avignon and was arrested there on April the 6th 1944. He entered the Drancy camp on April the 20th and left it for Kaunas, Lithuania on May the 15th with convoy no73. He arrived on May the 20th and was murdered the same day he arrived.

I remind you that these 1000+ (?) Greek Jews are not among the 55/65.000 Greek Jews who were living in Greece and were murdered either in forced labor in Greece , or in extermination camps in Poland, Germany and Austria. In any case I hope that it helps those readers seeking information on their families.

Posted in Arta, athens, Chios, Corfu, Drama, Ioannina, Kavala, Komotini, Rhodes, Shoah, the world, thessaloniki, Veria, Volos, Xanthi | Με ετικέτα: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | 6 Σχόλια »

Ο λίβελλος του αίματος στην Θεσσαλονίκη και στο Πορτ Σάϊντ / Blood Libel in Salonica and in Port Said.

Posted by Abravanel, the Blog στο 23/08/2009

Ελληνικά (english translation follows)

Κατά τύχη πριν αρκετό καιρό έπεσε στα χέρια μου μια συλλογή από ξένες εφημερίδες που αναφέρουν περιστατικά που αφορούν τους εβραίους στην Εγγύς Ανατολής στα τέλη του 19ου αιώνα και τις αρχές του 20ου.

Στην συγκεκριμένη περίπτωση διάλεξα ένα απόσπασμα από τους The New York Times από τις 26 Ιουλίου 1903 που μπορείτε να δείτε εδώ στην αυθεντική μορφή του. Το άρθρο μιλάει για την προετοιμασία ενός ουκάζε από τον Τσάρο της Ρωσικής Αυτοκρατορίας με σκοπό την προστασία από ρώσων εβραίων τις συνεχόμενες σφαγές των πογκρόμ, (η ειρωνεία βέβαια είναι ότι οι σφαγές συχνά ήταν σχεδιασμένες από την ίδια την κεντρική εξουσία).

Η ελπίδα ήταν ότι θα προσέφερε την ίδια προστασία που προσέφερε το φιρμάνι του Σουλτάνου στους εβραίους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και το οποίο εκδόθηκε μετά τους λίβελους του αίματος που προκάλεσαν τα διαβόητα πογκρόμ της Δαμασκού και της Ρόδου.

Ο αρθρογράφος αναφέρει οτι έκτοτε οι λίβελοι του αίματος ήταν λίγοι και θυμάται μόνο ένα περιστατικό πριν από 15 χρόνια, (δηλαδή περίπου το 1888), στην Θεσσαλονίκη. Τότε οι εβραίοι κατηγορήθηκαν από τον Μητροπολίτη ότι πήραν 2 μικρά χριστιανόπουλα για να πιούν το αίμα τους στις θρησκευτικές τελετές τους – ο αρθρογράφος ισχυρίζεται οτι χάρη στο φιρμάνι ο διοικητής της πόλης Γκαλίμπ Πασά κατάφερε να αποφύγει την επέκταση της αναταραχής  μέχρι που βρέθηκαν τα παιδιά στα χέρια μια καθολικής ιταλικής οικογένειας.

Προσωπικά στην συγκεκριμένη περίπτωση αμφιβάλλω για την πραγματική έκταση των επεισοδίων – ο εβραίοι της πόλης ήταν τόσοι πολλοί και τόσο δυναμικοί και οι χριστιανοί έλληνες τόσοι λίγοι που θα ήταν αδύνατη η δημιουργία εκτεταμένων ταραχών. Αντίθετα η μικρή ελληνική κοινότητα μπορούμε να πούμε οτι διακρίθηκε από την σχετική, για την εποχή βέβαια, μετριοπάθεια της χωρίς όμως όπως είδαμε να στερείται των απαραίτητων για την εποχή θρησκευτικών προκαταλήψεων – μια μετριοπάθεια που προβλημάτιζε τους κατοίκους του νεότευκτου Ελληνικού Βασιλείου.

Από την άλλη η περίπτωση του πογκρόμ στο Πορτ Σάϊντ της Αιγύπτου είναι πολύ διαφορετική. Το 1892 μέλη της ελληνικής παροικίας επιτίθενται σε ένα ή περισσότερους εβραίους και τους σκοτώνουν όταν διαδίδονται φήμες οτι ένα χριστιανόπουλο έχει απαχθεί και θυσιαστεί σε εβραικές τελετουργικές ανθρωποθυσίες. Παραθέτω το ίδιο το κομμάτι γιατί πιστεύω οτι έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, μπορείτε να το βρείτε στην αυθεντική μορφή εδώ.

AN   ANTI-JEWISH   OUTRAGE.
CONFLICTING   ACCOUNTS  OF   A   MURDER AT   PORT   SAID.

BERLIN, April 6.—The Kreuz-Zeitung and the TageBlatt publish conflicting reports about an anti-Jewish outrage at Port Said.

The former paper accuses the Jews there of kidnapping a Greek child for sacrificial purposes and says the Greeks attacked and killed two Jews.

The Tageblatt’s story, which is the more probable one, states that some loafing Greeks, seeing Greek and Jewish children playing together, took advantage of this fact to attack a Jewish house, in which they killed an aged Jew, smashing his skull and breaking his ribs and legs, and then heaped insult on the corpse.

Published: April 7, 1892 Copyright © The New York Times

Δυο πράγματα να παρατηρήσουμε:
1. Οι ταραχές εμφανίζονται λίγο μετά από το πογκρόμ της Κέρκυρας, (όπως γνωρίζουμε η δολοφονία μια μικρής εβραίας προκαλεί δολοφονικό παροξυσμό στον χριστιανικό λαό της Κέρκυρας και την διάδοση φήμων οτι στην πραγματικότητα ήταν χριστιανή και την είχαν δολοφονήσει οι εβραίοι για να χρησιμοποιήσουν το αίμα της σε θρησκευτικές τελετές – κατά την διάρκεια των επεισοδίων δεκάδες εβραίοι δολοφονούνται και μόνο η απειλούμενη στρατιωτική παρέμβαση ξένων δυνάμεων σταματάει την σφαγή).

2. Το δεύτερο είναι οτι η πρώτη γερμανική εφημερίδα, η Kreuz-Zeitung, δεν αναφέρει απλώς το γεγονός αλλά και αυτή με την σειρά της υιοθετεί τους ισχυρισμούς οτι οι εβραίοι όντως πίνουν το αίμα των χριστιανόπουλων !

APOGEVΟσο χαζή και απαρχαιωμένη σας φαίνεται η ιδέα των εβραϊκών ανθρωποθυσιών και οτι εγώ, ως αμπραβανέλ, μπορώ να σας αρπάξω για να σας πιω το αίμα μην είστε σίγουροι οτι ανήκουν στον 19ο αιώνα και δεν αποτελούν μέρος της σημερινής ελληνικής πραγματικότητας. Αυτό μπορεί να αφορά τον πρόεδρο ενός αντισημιτικού ελληνικού κοινοβουλευτικού κόμματος που κατηγορεί τους εβραίους οτι μυρίζουν αίμα όπως ο Γιώργος Καρατζαφέρης όπως στον Μεσαίωνα, μπορεί να αφορά μια λαϊκίστικη δεξιά εφημερίδα όπως την Απογευματινή ή μπορεί να αφορά και μια «εναλλακτική» και «προοδευτική» ιστοσελίδα όπως το tvxs.gr του Στέλιου Κούλογλου που με το τελευταίο ρεπορτάζ του αποδεικνύεται οτι αποτελεί την αριστερή λαικίστικη απάντηση στην Απογευματινή.

English

By sheer chance I happened to run by a collection of clippings by old foreign newspapers that report incidents that regard Jews in the Near East at the end of the 19th century and the beginnings of the 20th.

In this case I selected a piece by The New York Times published on July, 26th 1903 that can be found in its original form here. It talks about an ukaz being issued by the Czar of the Russian Empire aiming to protect the Russian Jews by the continuous slaughtering of the pogroms, (the irony being that these pogroms were often organized by the State itself).

The hope was that it would offer the same kind of protection that a firman issued by the Sultan in 1840 guaranteed to the Jews of the Ottoman Empire after the blood libels that caused the infamous pogroms of Damascus and Rhodes.

The journalist reports that since then the blood libels had decreased and he remembered only of an incident 15 years ago, (ie about 1888), in «Salonika». The story was that the orthodox Bishop of accused Jews of taking 2 small christian children to drink their blood in their religious ceremonies – the journalist says that thanks to the firman the governor of the city Ghalib Pasha managed to keep incidents from spreading until the boys were found in a italian catholic family.

Personally I doubt over the effective proportions of the incident; the Jews of the city where so many and so dynamic and the christian greeks where so few that extensive disorders were impossible. On the contrary the small greek community was known for its relative moderation without this meaning that they lacked the necessary, for the times, religious prejudice, (on the other hand  exactly this moderation troubled the inhabitants of the young Greek Kingdom).

On the other hand the situation in Port Said in Egypt was quite different; the pogrom that took place there was organized by some Greeks of the local greek community which attacked and killed some Jew(s) because they believed that they had kidnapped a Greek child to use in ceremonial sacrifices. I would like to post here the whole NYT article because I find it itself rather revealing:

AN   ANTI-JEWISH   OUTRAGE.
CONFLICTING   ACCOUNTS  OF   A   MURDER AT   PORT   SAID.

BERLIN, April 6.—The Kreuz-Zeitung and the TageBlatt publish conflicting reports about an anti-Jewish outrage at Port Said.

The former paper accuses the Jews there of kidnapping a Greek child for sacrificial purposes and says the Greeks attacked and killed two Jews.

The Tageblatt’s story, which is the more probable one, states that some loafing Greeks, seeing Greek and Jewish children playing together, took advantage of this fact to attack a Jewish house, in which they killed an aged Jew, smashing his skull and breaking his ribs and legs, and then heaped insult on the corpse.

Published: April 7, 1892
Copyright © The New York Times

We can note two interesting aspects in this story:
1. The incidents happen just after the Corfu Pogrom, (as we know the murder of a young jewish girl causes  a murderous spree of the christian population of the island fueled by the rumor that the girl was a christian one and the Jews had murdered her in order to use her blood in religious ceremonies – tenths of Jews are murdered and only the threatened military intervention of Europeans puts an end to the pogrom).

2. The second is that the first german newspaper, the Kreuz-Zeitung, does not only report of the murders but in its turn adopts the claims that Jews drink the blood of young christian children !

APOGEV

As old and antiquated may seem the idea that Jews sacrifice young christian children and I, as abravanel, may snatch you to drink your blood do not be sure that these are not part of contemporary greek society. This rumors may regard the leader of an antisemitic parliamentary party like Yorgos Karatzaferis, MP who accuses Jews of reeking blood and Christ-Killers like the Middle Ages, or a yellow populistic newspaper like Apogevmatini, or an «alternative» and «liberal» news site like tvxs.gr of Stelios Kuloglou which proves to be the leftist populistic response to Apogevmatini with his latest reportage.

PS. Take a look in the first comment of this post.

Posted in greece | Με ετικέτα: , , , , , , , , , , , , , , | 110 Σχόλια »

Μορφές του Ελληνικού Εβραϊσμού: Σαμ Προφέτα/ Portraits of Greek Jewry: Sam Profeta

Posted by Abravanel, the Blog στο 19/07/2009

English excerpt:

A few days ago the panhellenic Jewish Youth camp began and Jews from all over Greece gathered to the, unarguably, most successful Jewish happening. A major part of the history of the Kataskinosi has been played by Sam Profeta and to his honour I dedicate this post which tells of his story beginning from the poor streets of Rezi Vardar in Salonica, to the medical experiments in Auschwitz and later on in Gusen II, Mathausen. After the war Sam Profeta, shaken by an incident in Auschwitz where he witnessed a small girl asking her mother on their destination, he keeps faith to his promise of dedicating his life to children. For decades and decades Sam Profeta was behind every children initiative in the Jewish Community of Salonica and through the Jewish Camp, he touched the lives of generations of young Jews earning to be known by everyone not as Sam Profeta but as Uncle Sam. A humble person with an extraordinary legacy – I think you can see it in his eyes in the picture of him at the bottom, (he’s the guy in the left). To read the article in english use this service.

Ελληνικά

Πριν λίγες μέρες μικροί εβραίοι και εβραίες από όλη την Ελλάδα βρέθηκαν όπως κάθε χρόνο στις παιδικές κατασκηνώσεις που διοργανώνει η Κοινότητα της Θεσσαλονίκης εδώ και 50 χρόνια. Με αφορμή τις παιδικές κατασκηνώσεις θεώρησα απαραίτητο να αναφερθώ σε μια από τις μεγαλύτερες μορφές του Ελληνικού Εβραϊσμού μεταπολεμικά, το Σαμ Προφέτα – γνωστό σε όλους τους έλληνες εβραίους ως Θείος Σαμ. Έναν απλό άνθρωπο, χαμηλών τόνων που δεν μπορούμε να ισχυριστούμε οτι ήταν κάτι «ιδιαίτερο» αλλά κατά την ταπεινή μου άποψη αποτελεί από τους ανθρώπους που χωρίς αυτόν ο Ελληνικός Εβραϊσμός θα ήταν απίστευτα φτωχότερος. Πηγές αυτού του άρθρου είναι τόσο η μαρτυρία του στην Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου, αποσπάσματα της οποίας θα χρησιμοποιήσω, αλλά και οι αναμνήσεις δικές μου και άλλων εβραίων που τις μοιράστηκαν με εμένα όταν προετοιμαζόμουν για το άρθρο.

egnatia

Σαλονικείς εβραίοι κατευθύνονται προς τα βαγόνια επί της οδού Εγνατία/ Πηγή:ΥπΕξ

Ο Σαμ Προφέτα γεννήθηκε το 1914 στο στο Ρεζί Βαρδάρ, φτωχοσυνοικία της Θεσσαλονίκης. Μένοντας ορφανός από πατέρα σε ηλικία 2 μηνών, δουλεύει παραγιός σε μπακάλικο μέχρι να τελειώσει την τετάρτη Δημοτικού και μετά αρχίζει και δουλεύει σε κινηματογράφους πουλώντας καραμέλες – στην αρχή στο Ιλιον στο Βαρδάρι και από 14 χρονών στο Αττικό με μια διακοπή το 1935 για το στρατιωτική θητεία στο περίφημο «Σύνταγμα Κοέν»,το 50ο σύνταγμα πεζικού της Θεσσαλονίκης που έδρευε και έδινε το όνομα του στο πεδίο του σημερινού Γ’ Σώματος Στρατού. Στην Κατοχή συνεχίζει να δουλεύει στο Αττικόν ως φροντιστής/ταξιθέτης/υποβολέας στον αθηναϊκό θίασο του Σπυρόπουλου με τον Β.Αυλωνίτη. Μάλιστα με την ίδρυση των γκέτο στην Θεσσαλονίκη ο Σπυρόπουλος προσπαθεί να το βοηθήσει να διαφύγει στην Αθήνα αλλά ο Σαμ Προφέτα αρνείται λέγοντας:

«Σας ευχαριστώ πολύ για την πρόταση σας. Οσο ζω δε θα σας ξεχάσω ποτέ. Πρέπει όμως να λάβετε υπόψη οτι εμείς οι Εβραίοι έχουμε δυο θρησκείες. Πρώτα την οικογένεια μας και μετά τον Θεό. Και εγώ δε μπορώ να αφήσω την μάνα μου που όλη της τη ζωή αγωνίσθηκε σκληρά για να μας μεγαλώσει.»

Μετά από μερικές μέρες ξεκινάνε οι εκτοπίσεις και ο Σαμ Προφέτα βρίσκεται σε ένα βαγόνι για ζώα του ΟΣΕ που ξεκινούσε από τον Σιδηροδρομικό Σταθμό Θεσσαλονίκης για ένα ταξίδι 8 ημερών τον Απρίλιο του 1943 προς το Αουσβιτς Μπιρκενάου, μοιράζομενος την μοίρα άλλων 48000 σαλονικιών. Μέσα σε λίγες ώρες από την άφιξη του είχε ήδη χάσει την μητέρα του και τις δυο αδελφές του αφού οδηγήθηκαν αμέσως στους θαλάμους αερίων και μετά στα κρεματόρια.

Οπως ο ίδιος διηγείται:

Mας φόρεσαν κάτι ριγωτές στολές και μας χάραξαν με τατουάζ έναν αριθμό στο αριστερό μας χέρι. Ο δικός μου αριθμός είναι ο «111.383«. Mας κράτησαν δέκα μέρες καραντίνα. Ρωτήσαμε τους κάπο, που ήταν Πολωνοί ή Γερμανοί ποινικοί κατάδικοι, πότε θα ανταμώσουμε τους δικούς μας. Αυτοί γελούσαν ειρωνικά, μας έδειχναν τα κρεματόρια με τα ψηλά φουγάρα που έβγαζαν συνέχεια καπνό και μας έλεγαν: «Εκεί είναι οι συγγενείς σας». […] Άρχισαν να μας βάζουν σε σκληρές δουλειές. Κουβαλούσαμε βαγόνια με χώματα, σπάγαμε πέτρες, ανοίγαμε δρόμους. Η τροφή ελάχιστη. Έτσι σε μια βδομάδα ήσουν πια έτοιμος για το φούρνο, γιατί συχνά, ιδιαίτερα όταν έφταναν καινούργιες αποστολές, έκαναν διαλογές κι εξόντωναν τους παλιότερους κατάδικους που είχαν εξαντληθεί από τις βαριές δουλειές.

Η στιγμή όμως που τον σημαδεύει αφορά ένα μικρό παιδί:

kids

Παιδιά στο Αουσβιτς /Πηγή:ΥπΕξ

Σε μια απ’ αυτές τις νέες αποστολές, που έφταναν συνέχεια, είδα μια μάνα να κρατά ένα μωρό στην αγκαλιά και να σέρνει απ’ το χέρι ένα άλλο μεγαλύτερο παιδί που ρωτούσε: «Μαμά, πού θα μας πάνε;» Κι εκείνη απάντησε: «Πρώτα θα κάνουμε μπάνιο κι ύστερα θα συναντήσουμε το μπαμπά, τον παππού, τη γιαγιά και τους άλλους».
Σήκωσα τότε τα μάτια στον ουρανό και άρχισα να παρακαλάω τον Θεό λέγοντας: «Θεέ μου μπορεί εμείς οι μεγάλοι να φταίμε και να μας καταδικάζεις. Κάνε όμως το θαύμα σου για αυτά τα παιδιά». Παρακάλεσα και τον Χριστό που αναστήθηκε, καθώς και όλους τους θεούς κάθε θρησκείας που γνώριζα, μέχρι και τον Βούδα, για να σωθούν τουλάχιστον τα παιδιά.Κι είπα ακόμα οτι αν κατά λάθος βγω ζωντανός από δω, θα αφιερώσω τη ζωή μου στα παιδιά.

Λίγο καιρό μετά μεταφέρεται στο Αουσβιτς, «που μπροστά του το Μπίρκεναου ήταν παράδεισος» όπως αναφέρει. Εκεί, μαζί με άλλους οδηγείται στο διαβόητο Μπλοκ 10 που ήταν το μέρος όπου λάμβαναν μέρος τα ιατρικά πειράματα στους κρατούμενους. Υπήρξε ο μόνος από εκείνη την συγκεκριμένη ομάδα που επέζησε αλλά αυτά τα πειράματα του στέρησαν την δυνατότητα να κάνει την δική του οικογένεια. Δεν γνωρίζουμε ποιος ακριβώς έκανε τα πειράματα στην περίπτωση του Σαμ Προφέτα αλλά από τις περιγραφές πιθανολογείται οτι ευθύνεται ο Χορστ Σούμαν.

Από την δίηγηση του στο Άουσβιτς διηγείται διάφορες ιστορίες – χαρακτηριστικά αναφέρω την απελευθέρωση του από τους Αμερικανούς στο στρατόπεδο Γκούσεν ΙΙ, παράρτημα του Ματχαουζεν:

Οσο οι γερμανοί έβλεπαν πως χάνουν τον πόλεμο, τόσο αγρίευαν. Δεν θα ξεχάσω έναν που κάθε μέρα έρχονταν, μ’ εδερνε χωρίς λόγο, κι έφευγε. Έκανε το κέφι του.

Mauthausen-survivors

Επιζώντες στο Ματχαουζεν-Γκούσεν ΙΙ/Πηγή:wikimedia

Στις 18 ιανουαρίου του 1945 εκκενώσαν το Άουσβιτς, γιατί πλησίαζαν οι Ρώσσοι. Μας πήγαν πεζοπορία δυο μέρες ως το Γκλάιβιτς, εκτελώντας όποιον δεν μπορούσε να περπατήσει. Aπό κει μας φόρτωσαν σε βαγόνια, με 25 κάτω από το μηδέν, και μας μοίρασαν σε διάφορα στρατόπεδα. Εγώ απελευθερώθηκα από τα αμερικανικά στρατεύματα στο Γκουζεντσβάι της Αυστρίας, που είναι παράρτημα του στρατοπέδου Μαουτχάουζεν. Εγώ είχα φτάσει στα όρια της εξάντλησης. […] Όταν ήρθαν οι Αμερικάνοι και μάζευαν τα πτώματα, με πέρασαν κι εμένα για πεθαμένο. Είδαν όμως ότι οι σφυγμοί μου χτυπούσαν ακόμη και κατάλαβαν πως ζω. Εγώ είδα τους φίλους να στέκονται πάνω μου και να μου φωνάζουν: «Ξύπνα, Σάμη! Λευτερωθήκαμε! Μη μας αφήνεις τελευταία ώρα!» Κρατούσαν μια ελληνική σημαία που έφτιαξαν με κουρέλια που μάζεψαν από εδώ κι από εκεί και τραγουδούσαν τον εθνικό μας ύμνο: «χαίρε, ω, χαίρε ελευθεριά». Ήμουν, όπως μου είπαν αργότερα, 28 κιλά. Oι Αμερικανοί με περιποιήθηκαν καλά επί τρεις μήνες, με ορούς και αποστειρωμένο αίμα. Όταν συνήλθα και στάθηκα στα πόδια μου, μ’ έστειλαν στη Γαλλία, όπου έγινα τελείως καλά, και ύστερα γύρισα στην αγαπημένη μου Ελλάδα, φιλώντας το χώμα της και κλαίγοντας από χαρά.

Η επιστροφή στην Θεσσαλονίκη υπήρξε τραυματική – όχι μόνο είχε χάσει την μητέρα του και την οικογένεια του αλλά ολόκληρη η πόλη είχε πλεον αλλάξει μετά την μαζική εξόντωση 55.000 εβραίων σαλονικιών. Οι επιζώντες ζουν σε παραπήγματα αφού είτε το σπίτι τους είχε καταστραφεί, είτε είχε οικειοποιηθεί από τους 12.000 μεσεγγυούχους δωσίλογους – ενώ οι τάφοι των οικογενειών τους λεηλατούνται από τυμβωρύχους και οι ταφόπλακες χρησιμοποιούνται σε κρατικές και ιδιωτικές κατασκευές. Τραγικά, τα ιατρικά πειράματα που υπέστη στο Αουσβιτς τον γλυτώνουν από την επιστράτευση για να πολεμήσει στον Εμφύλιο, ενώ ο ίδιος ζει μαζί με μια άλλη οικογένεια σε ένα σπίτι που νοικιάζουν για τα πρώτα χρόνια.

Σύντομα ξαναπιάνει δουλειά στους κινηματογράφους και γίνεται μέλος σε ένα από τα δυο «μπουλούκια» που είχε τότε η Θεσσαλονίκη. Ειδικότητα του γίνονται οι τεράστιες ζωγραφιές με τους τίτλους των έργων στους διάφορους κινηματογράφους που λειτουργούν ως ρεκλάμες και για πολλά χρόνια ασχολείται με αυτά.

Ταυτόχρονα μένει πιστός στην υπόσχεση του και δραστηριοποιείται στην Κοινότητα στο τομέα της παιδικής περίθαλψης. Ενώ στην αρχή χρησιμοποιείται από την Κοινότητα ως υπάλληλος, στην συνέχεια βρίσκεται πίσω από κάθε πρωτοβουλία που σχετίζεται με παιδιά. Φροντίζει για την σίτιση των καινούργιων μωρών που γεννιούνται στα παραπήγματα από τους πρόσφυγες από τα στρατόπεδα και στην συνέχεια με το θέμα της μόρφωσης. Διοργανώνει τις πρώτες προσπάθειες για την δημιουργία ειδικών πρωτοβουλιών για τα παιδιά και την νεολαία, ενώ για χρόνια διοργανώνει το παιδικό Καμπαλατ Σαμπάτ στο Κέντρο Νεολαίας, (το σημερινό παιδικό κέντρο ονομάζεται «Θείος Σαμ» προς τιμή του), συμμετέχοντας ο ίδιος κάθε Παρασκευή στα διάφορα παιχνίδια. Αποτελεί μάλιστα την κινητήρια δύναμη για την δημιουργία των παιδικών κατασκηνώσεων της ΙΚΘ στην Περαία και μετέπειτα των πανελλήνιων παιδικών κατασκηνώσεων στην Χαλκιδική και μετά στην Πιερία. Η δράση του δεν είναι διοικητική αλλά είναι ο ίδιος που παίζει με τα παιδιά και έτσι γίνεται γνωστός σε γενιές ελληνοεβραίων ως Θείος Σαμ.

89AO1_

Σχολική μεταπολεμική τάξη /Πηγή:Γιαντ Βασέμ

Ο Θείος Σαμ δεν έχει να επιδείξει εντυπωσιακά επιτεύγματα – υπήρξε άνθρωπος χαμηλών τόνων με, (και λυπάμαι για το μελόδραμα αλλά είναι αλήθεια), μάτια που έλαμπαν όταν έβλεπαν παιδιά. Δεν υπήρξε «σταρ» αλλά δούλεψε ήσυχα και ακατάπαυστα για δεκαετίες μέχρι τα βαθιά γεράματα του για τα παιδιά. Το σύνολο του σημερινού Ελληνικού Εβραϊσμού χρωστάει πολλά σε έναν άνθρωπο που έκανε την δική του προσωπική τραγωδία, την κινητήριο δύναμη για να κάνει δική του οικογένεια του γενιές και γενιές εβραιόπαιδων.

Κλείνω με μια φωτογραφία που μαζί με αυτή από την Πλατεία Ελευθερίας είναι από τις πιο εύγλωττες – ο Θείος Σαμ είναι στα αριστερά, οι άλλοι τρεις είναι ο Μωυς Αμίρ, ο Αβρααμ Ρομπίσα και ο Μπαρουχ Σεβή και δείχνουν τους αριθμούς τους στον φωτογραφικό φακό.

sam_profeta

Posted in greek please, Portraits of Greek Jewry, Shoah, thessaloniki | Με ετικέτα: , , , , , | 39 Σχόλια »

La llave en salónica – a poem by Jorge Luis Borges

Posted by Abravanel, the Blog στο 08/10/2008

Το κλειδί στην Θεσσαλονίκη…

Μου ζητήθηκε κάτι πιο ρομαντικό…

Λίγο πρίν ξεκινήσει το Γιομ Κιππούρ, η πιο ιερή εορτή του Ιουδαϊσμού που συνοδεύεται από μια 24ωρη αποχή από φαΐ και νερό, ορίστε ένα ποίημα του Χόρχε Λουίς Μπόρχες. Θα τα ξαναπούμε από μεθαύριο με μερικές (πιστεύω) ενδιαφέρουσες αναρτήσεις – καλά να περνάτε. :)

//

The key in Salonica…

I was asked for something a bit more romantic…

Just before Yom Kippur begins, the holiest Jewish holiday accompanied by a 24 hour abstinence from food and water, here’s a poem by Jorge Luis Borges. I’ll be seeing you again in two days time with some (I hope) interesting posts – enjoy until then. :)

Abarbanel, Farías o Pinedo,
arrojados de España por impía
persecución, conservan todavía
la llave de una casa de Toledo.

Libres ahora de esperanza y miedo,
miran la llave al declinar el día;
en el bronce hay ayeres, lejanía,
cansado brillo y sufrimiento quedo.

Hoy que su puerta es polvo, el instrumento
es cifra de la diáspora y del viento,
afín a esa otra llave del santuario

que alguien lanzó al azul cuando el romano
acometió con fuego temerario,
y que en el cielo recibió una mano.

Una llave en Salónica, Jorge Luis Borges.

http://www.vivir-poesia.com/2004/06/la-llave-en-salonica/

Posted in Books and stuff, the world, thessaloniki | Με ετικέτα: , , , , | 15 Σχόλια »

Agit Prop

Posted by Abravanel, the Blog στο 13/01/2008

AgitProp

     Agit Prop/агит проп («αγκίτ προπ») derives from the word «agitazia» and «propaganda»; with the first aiming to instigate the heart and the soul of the receiving audience, while propaganda is the political argumentation which addresses his mind.

It’s also the name of a very good –greek language– blog whose authors have a keen interest on the jews of their hometown, Thessaloniki/Salonika. Among their various articles I’ve singled out those of greek jewish interest, (the first three being truly exceptional), although by no means fail to read some of their other stuff, especially if you’re concerned about Human Rights or advocate Open Source software/OS like myself!

I’ve added the site to my Blogroll and warmly salute the authors – ενας πραγματικά εξαιρετικός ιστότοπος. :-)

Posted in greek please, Recommended | Με ετικέτα: , , , | 1 Comment »

 
Αρέσει σε %d bloggers: