Abravanel, the Blog

Jewish life and not only in Greece / Εβραϊκή ζωή και όχι μόνο στην Ελλάδα

Η έδρα της Ισπανικής Φιλολογίας στο ΑΠΘ/The chair of Spanish Literature of the Aristotle Univ.of Salonica

Posted by Abravanel, the Blog στο 11/07/2011

Ελληνικά (english translation follows below)

το εβραϊκό νεκροταφείο μετά την Κατοχή, δεξιά η Παλαιά Φιλοσοφική/πηγή: Γιαντ Βασέμ

Η παρούσα ανάρτηση είναι απλή αντιγραφή ενός κειμένου του Γιώργου Γιαννόπουλου από το περιοδικό Ένεκεν της Θεσσαλονίκης, που αφηγείται την άγνωστη προπολεμική ιστορία της έδρας Ισπανικής Γλώσσας και Φιλολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Ως γεγονός είναι σχετικά ήσσονος σημασίας, όμως ως μέρος του συνόλου της αποεβραιοποίησης της Θεσσαλονίκης την περίοδο 1923-1953, αποκτά την αξία μιας ιστορίας που εμπεριέχει μέσα της το σύνολο του επιθετικού αντισημιτισμού της πόλης. Διαβάζοντας το ίσως γίνει περισσότερο κατανοητή η ρητή θέση μου οτι η αποεβραιοποίηση της Θεσσαλονίκης ξεπερνούσε τα όρια της εθνικής ομογενοποίησης που αφορούσε κάθε ελληνική ετερότητα και οτι αποτέλεσε μια τοπική πραγματικότητα που δεν περιορίστηκε μόνο σε 5 «κακούς βενιζελικούς» των ΕΕΕ και 20 οικονομικούς δοσίλογους κατά την Κατοχή όπως αποδεικνύεται από τα ονόματα των προοδευτικών μορφών της ελληνικής εκπαίδευσης Δελμούζου και Τριανταφυλλίδη που πρωταγωνιστούν στην ιστορία. Αντίθετα αποτέλεσε μια διαδικασία που ξεκίνησε με διοικητικές αλλά και βίαιες μεθόδους πριν τον Β’ΠΠ, κορυφώθηκε με εγκληματικές ενέργειες κατά την διάρκεια του Ολοκαυτώματος και ολοκληρώθηκε με εξίσου βίαιες διοικητικές μεθόδους μετά τον πόλεμο. Και – γεγονός απαράδεκτο – συνεχίζεται σήμερα.

Η παρουσία του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου πάνω από τα εβραϊκά οστά που ακόμα υπάρχουν και ήταν μέρος του μεγαλύτερου εβραϊκού νεκροταφείου του κόσμου σήμερα δεν αποτελεί απλό θέμα ιδιοκτησίας και αποζημίωσης της λεηλασίας στην οποία συμμετείχε ο Δήμος, η Μητρόπολη και σημαντικό κομμάτι των Χριστιανών της πόλης. Είναι θέμα αποδοχής της θεσμικής ενοχής και των ευθυνών που απορρέουν από το το γεγονός οτι ακόμα και σήμερα χιλιάδες εβραίοι βρίσκονται κάτω από τα κτίρια του ΑΠΘ. Ευθυνών που δεν περιορίζονται στην ανέγερση κάποιου μνημείου κενού περιεχομένου, αλλά στην οργανική ενσωμάτωση της ευθύνης για την διατήρηση της εβραϊκής παρουσίας που το ίδιο το ΑΠΘ βοήθησε να καταστρέψει.

Εβραϊκός τάφος του 4ου αιώνα ΚΕ στο Κτίριο Διοίκησης του ΑΠΘ/ πηγή: abravanel.wordpress.com

Είναι αυτονόητο οτι το σημερινό ΑΠΘ δεν ταυτίζεται με τους καθηγητές του παρελθόντος που υποδεχόντουσαν με ζέση τους Γερμανούς και αργότερα ζητούσαν από τις γερμανικές αρχές την άδεια να καταστρέψουν το εβραϊκό νεκροταφείο. Αλλά κάθε οργανισμός είναι κάτι παραπάνω από το σύνολο των σύγχρονων μελών του, ειδικά όταν επικαλείται και ρητά αποδέχεται την ιστορία και παράδοση του. Και ίσως εξηγεί, μαζί με άλλα γεγονότα τα οποία αγνοούνται από σημαντικό μέρος του ακαδημαϊκού κόσμου, το γιατί η σύγχρονη εύλογη πρόταση για αναβίωση της έδρας Εβραϊκών και Σεφαραδίτικων Σπουδών στο ΑΠΘ αντιμετωπίζεται με τέτοια εχθρότητα από το σύνολο των πρυτανικών αρχών. Δεν είναι στο χέρι των σημερινών πανεπιστημιακών να αλλάξουν την ιστορία του ΑΠΘ, υπάρχει και οφείλει το ίδιο το πανεπιστήμιο ως θεσμός να την αντιμετωπίσει – είναι στο χέρι τους όμως στο μέλλον να μην είναι αυτοί οι μελλοντικοί Βιζουκίδες ή Δελμούζοι.

Διαβάστε – προσεκτικά – το κείμενο του Ενεκεν και στην συνέχεια θα ήθελα να ακούσω προτάσεις για το ποια μπορεί να είναι η θέση του ΑΠΘ σήμερα. Επίσης θα χαιρόμουν να άκουγα απτές προτάσεις οι οποίες ελπίζω να τις παρουσιάσουμε στο μέλλον τόσο στην διοίκηση του ΑΠΘ, όσο και στην Ισραηλιτική Κοινότητα της πόλης, (οι επισημάνσεις στο αρχικό κείμενο δικές μου).

…Η λήθη ως εργαλείο της εξουσίας.

«Το καλοκαίρι του 1930, η ισπανική πρεσβεία στην Αθήνα απηύθυνε στα υπουργεία παιδείας και εξωτερικών “αἴτημα ἱδρύσεως ἕδρας Ἱσπανικῆς Γλώσσης καί Φιλολογίας, διά νά ἱκανοποιηθοῦν αἱ δίκαια ἀπαιτήσεις τῶν 70.000 ἱσπανόφωνων Σεφαρδιτῶν τῆς πόλεως”. Η πρεσβεία διευκρίνησε πως η ισπανική κυβέρνηση προσφερόταν να καλύψει τα έξοδα μισθοδοσίας του καθηγητή που θα επιλεγόταν και αποσαφήνιζε πως δεν κατέθετε το εν λόγω αίτημα για λόγους κάποιας ιδιαίτερης πολιτικής σκοπιμότητας, καθώς ήταν προφανές ότι η διγλωσσία (ου μην αλλά και πολυγλωσσία) της σεφαραδικής κοινότητας δεν συνιστούσε εμπόδιο στην πλήρη αφομοίωσή της στο ελληνικό κράτος. Επιπλέον η Μαδρίτη, εμμέσως πλην σαφώς, έθετε και ζήτημα στοιχειώδους διπλωματικής ευθιξίας, καθώς από το 1928 λειτουργούσε έδρα Νεοελληνικών σπουδών στο πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης, ενώ σε άλλη ευκαιρία είχε ήδη θέσει και το “ἡθικό ζήτημα τῆς μή ἐξαφανίσεως τῆς ἑβραιοϊσπανικῆς, ὅπως καί ἐν Παλαιᾶ Ἑλλάδι”».

Το Υπουργείο Παιδείας, με υπουργό τον Γεώργιο Παπανδρέου απάντησε στο αίτημα ότι «παρ, ὅτι δέν εἶχεν ἀντίρρησίν τινα, ὅπως διδάσκεται ἡ ἱσπανική γλώσσα καί φιλολογία ἐν Θεσσαλονίκῃ ἀπό πανεπιστημιακῆς καθέδρας, ἐν τοῦτοις τό γέ νῦν ἔχον δέν δυνάμεθα νά πράξωμεν τοῦτο διότι ἐν τῇ Φιλολογικῇ Σχολῇ τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης δέν ὑπάρχει ἱδρυμένη τοιαύτη ἕδρα ἥτις εἴτε διά νόμου εἴτε διά ἀποφάσεως τῆς εἰρημμένης σχολῆς δύναται νά ἱδρυθῇ». Αλλά και όταν ο υπουργός εξωτερικών Μιχαλακόπουλος απευθύνθηκε στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και ζήτησε την άμεση ικανοποίηση του αιτήματος εκτός των άλλων «γιά νά προστατευτεῖ τό κῦρος τοῦ κράτους καί διότι τό ὑπουργεῖον ἦτο ἐκτεθειμένον ἔναντι τῆς πρεσβείας» έλαβε την απάντηση ότι μια τέτοια ενέργεια « θά ἀντεστρατεύετο ὀλεθρίως κατά τοῦ ἔργου τῆς ἐξελληνίσεως τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ στοιχείου τῆς Θεσσαλονίκης (…) θά ἐδέσμευε τήν ἐλευθερίαν τοῦ Πανεπιστημίου ἡ προσφερόμενη μισθοδότησις τοῦ καθηγητοῦ (… καί) δέν οφείλομεν ἰδιαιτέραν προτίμησιν πρός μίαν χώραν ἡ ὁποία πέραν τῶν συνόρων της οὐδέν συνεισέφερεν εἰς τήν ἐν τῷ πεδίῳ τῆς διανοητικῆς ἐργασίας πρόοδον τῆς οἰκουμένης».

Η εκπληκτική αυτή απάντηση εκ μέρους του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης που μετρούσε πέντε χρόνια ζωής και από το 1927 στεγαζόταν στο εντυπωσιακό νεοκλασσικό κτήριο Idadié, την εμπορική σχολή που έκτισε η Νέα Αυτοκρατορική Διεύθυνση Παιδείας και προοριζόταν για την εκπαίδευση ανώτατων κρατικών στελεχών κατά τα πρότυπα του γαλλικού εκπαιδευτικού συστήματος, θα μπορούσε να θεωρηθεί μια από τις ιστορικά αυτονόητες θλιβερές εκδοχές του επιθετικού ελληνικού εθνικισμού, που στον αντισημιτισμό του βενιζελισμού έβρισκε την πιο αποτελεσματική του έκφραση, αν δεν υπήρχε ακόμη μια ανατριχιαστική λεπτομέρεια. Στο πρακτικό της συνεδρίασης της Φιλοσοφικής Σχολής όπου καταγράφεται η θέση της πλειοψηφίας υπάρχει η υπογραφή του Αλέξανδρου Δελμούζου, την εποχή εκείνη καθηγητή Παιδαγωγικής στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης και του συναδέλφου του Μανόλη Τριανταφυλλίδη. Να σημειώσουμε ότι για πολλούς εκπαιδευτικούς ο Δελμούζος χαρακτηρίζεται ως «Έλληνας παιδαγωγός, αγωνιστής του ελευθέρου πνεύματος» ενώ ο Τριανταφυλλίδης, η γραμματική του οποίου διδάσκεται σήμερα στα σχολεία, ως αυτός που «εισάγοντας ουσιαστικά νεωτερισμό στην εποχή του, ενδιαφέρθηκε για τη συστηματική διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας σε οµογενείς και ξενόγλωσσους».

Και για μην υπάρχει καμμιά παρεξήγηση για τη συμβολή της ισπανικής γλώσσας στην πρόοδο της ανθρωπότητας, τον Δεκέμβριο του 1932, όταν η ισπανική πρεσβεία —που τώρα εκπροσωπούσε την κυβέρνηση της Iσπανικής Δημοκρατίας— και ο εβραϊκός τύπος της Θεσσαλονίκης επανέφεραν το αίτημα ίδρυσης έδρας ισπανικών, η απάντηση που δόθηκε από τον πνευματικό πυλώνα της πόλης ήταν χαρακτηριστική: «Τό πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης εὑρίσκει ἀστήρικτον καί ἀπρόσφορον νά προτείνῃ τήν ἵδρυσιν ἕδρας Ἱσπανικῆς Γλώσσης ἥτις δέν προβλέπεται ρητῶς διά τοῦ νόμου καί κατά τήν σημασίαν καί έν γένει ὑπολείπεται (ἡ ἱσπανική) τῆς γαλλικῆς, ἀγγλικῆς, γερμανικῆς γλώσσης και φιλολογίας».

Σήμερα στην ηλεκτρονική σελίδα του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης μπορεί κανείς να διαβάσει ότι «βρίσκεται χωροταξικά στην καρδιά της πόλης, σε μια έκταση 420.000 τμ». Μια έκταση που συμπίπτει με το χώρο όπου βρισκόταν τα εβραϊκό νεκροταφείο της Θεσσαλονίκης. Η ναζιστική θηριωδία και το Ολοκαύτωμα έδωσαν πειστικές απαντήσεις στις ανησυχίες των Ελλήνων φιλολόγων του εκπαιδευτικού διαφωτισμού για το ρόλο της ισπανικής γλώσσας στην ανθρωπότητα και το ζήτημα του εξελληνισμού του Ισραηλιτικού λαού της Θεσσαλονίκης.

ΥΓ. Σήμερα είναι η επαίτιος του Μαύρου Σάββατου όταν και ξεκίνησε το Ολοκαύτωμα με την συγκέντρωση στην Πλατεία Ελευθερίας στην Θεσσαλονίκη – η επιλογή υπήρξε να γράψω όχι για την θύμηση των φρικτών στιγμών που έχω ήδη διηγηθεί, αλλά να εξηγήσω ποια ήταν τότε η Θεσσαλονίκη και τι οφείλει να κάνει σήμερα. Για φωτογραφίες από το Μαύρο Σάββατο εδώ.

////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Εnglish

the jewish university after WW2, the old University building on the right/source: Yad Vashem

This blog post is simply a copy of a story by Yorgos Yannopoulos appearing in the Eneken magazine published in Salonica. It deals with the unknown pre-WW2 story of the Chair of Spanish Language and Literature of the Aristotle University of Thessaloniki, the main university of Salonica and second largest of Greece. As a fact it is of minor importance, but when viewed as an integral part of the violent de-judeofication of Salonica during 1923 and 1953, it acquires the status of a paradigm which includes the essence of the aggressive antisemitism of the city. By reading it one can understand better my thesis that the de-judeofication of Salonica was exceeding the limits of the process of national homogenization which affected every greek diversity but was a local reality which was not limited to 5 bad Venizelist supporters or 20 economic collaborators during the Occupation as proved by the names of the protagonists of today’s story Delmouzos and Triandafilidis which were leading members of the greek progressive intellectual scene. On the contrary it was a process which began with administrative and violent tactics before WW2, culminated with criminal tactics during the Shoah and was completed with violent administrative methods after the war. And still it continues, unacceptably, today.

The presence of the Aristotle University on top of jewish bones which still exist and were part of the largest Jewish cemetery of the world, is not a mere matter of ownership and compensation for the looting in which the Municipality, the Metropolis and a significant part of the Christian population took part. It is a matter of acceptance of the institutional guilt and responsibilities which derive from the fact that even today thousands of Jews still lie under the building of the University. Responsibilities which are not limited to the simple erection of a monument empty of meaning, but to the institutional incorporation of the responsibility to the preservation of the Jewish presence the Aristotle University has helped to destroy.

Jewish tomb of the 4th century CE /source: abravanel.wordpress.com

It is self-evident that the modern Aristotle University is not identified with the professors of the past which welcomed warmly the Germans and later asked for their permission to destroy the Jewish cemetery. But each organization is more than the mere sum of its contemporary members, especially when it evokes and expressly accepts its history and tradition. And it maybe explains, together with other events which are unknown to the majority of the academic world, why the logical proposition for the institution of a Chair of Jewish and Sephardic Studies is viewed with such virulent hostility by the university officials. And while it is not within the abilities of contemporary academics to change the history of the Aristotle University – it exists and the University as an institution must deal with it – it is within their ability not to be the prof.Vizoukidis or prof.Delmouzos of the future.

Read – carefully – the article by Eneken magazine and then I would like to hear propositions on what should the position of the Aristotle University be today. I would also like to hear practical  propositions which I hope we can present to the University and the Jewish Community the following months, (the use of bold characters is mine) :

…Oblivion as a tool of  power

During the summer of 1930, the spanish embassy of Athens asked the greek ministries of Education and Foreign Relations «requesting the establishment of a chair of Spanish Language and Literature, so that the just demands of the 70.000 spanish-speaking sephardim of the city me met». The embassy stated that the expenses related with the professor-to-be-chosen would be met by the Spanish government and made clear that it did not make the demand pursuing any political goals, since it was obvious that the dual-language of the sephardic community was not a hindrance in the efforts of its full integration in the Greek state. Also Madrid, indirectly but expressly stated a matter of elementary diplomatic reciprocity, since from 1928 a chair of Modern Hellenic Studies was operational in the University of Barcelona; while in another occasion it had put the «ethical case of the non-disappearance of the judeospanish dialect as it had already happened in the Older Greece».

The Ministry of Education with Yorgos Papandreou, grandfather of today’s Prime Minister, responded that «while it had no objections to the teaching of the spanish language and literature on an academic level in Salonica, it can not do so because there is no chair established either by law or by a decision by the university». But when the Minister of Foreign Relations Mihalakopoulos asked the University to satisfy the spanish demand also «to protect the authority of the State because the Ministry was exposed to the spanish embassy» he received the answer that such an act «would ruinously ran against the work of hellenization of the israelitic element of the city (…) bind the freedom of the university through the offered coverage of the expenses of the professor (…and) we are not in indebted to offer any particular treatment to a country which besides its frontiers offered nothing to the field of the intellectual advancement of the world».

This spectacular response of the University of Salonica which was only 5 years old and from 1927 it was housed in the brilliant neoclassical building named Idadiye, the higher commercial school built by the ottoman Imperial Education Directorship for the education of higher ranked officials following the french education system, could have been considered one of the historical self-evident, pathetic versions of the aggressive greek nationalism which had found in the Venizelist antisemitism its most effective interpreter should there not have been for a chilling detail. In the proceedings of the assembly of the Faculty of Philosophy where the position of the majority is expressed one can find the signatures of Alexandros Delmouzos, professor of Pedagogy and of his colleague Manolis Triandafilidis. It should be noted that Delmouzos for many greek educators is considered as «Greek pedagogist, a fighter of the free spirit», while Triandafilidis, whose Grammar is still taught in schools, «introduced true modernism in his time and was interested in the teaching of the greek language to foreign speakers and hellenes abroad».

As not to have any misunderstanding as to the contribution of the spanish language to the advancement of mankind, on December 1932 when the spanish embassy – which was now representing the government of the Republic of Spain – and the jewish Press repeated the request for a Chair of Spanish, the response by the intellectual pillar of the city was characteristic: «The University of Salonica finds without basis and with no meaning to propose the institution of a Chair of Spanish Language because it is not expressly provided by the law and because it is of lesser importance to the french, english, german language and literature».

Today in the site of the Aristotle University of Thessaloniki one can read that it «geographically is located in the heart of the city, in an area of 420.000 sq.mt.». An area which coincides with the area in which the Jewish Cemetery of Salonica stood. The nazi atrocities and the Holocaust gave convincing answers to the worries of the greek scholars of the educational enlightenment over the role of the spanish language to the humanity and the matter of the hellenization of the Jewish people of Salonica.

PS. Today is the anniversary of the Black Saturday when the Holocaust began in Greece with the infamous gathering of thousands of Jews in Liberty Square. It was a choice I made not to commemorate this day by stories I’ve already told but by explaining who was Salonica of the era and what the city should do now. For photos from the Black Saturday take a look here.

15 Σχόλια to “Η έδρα της Ισπανικής Φιλολογίας στο ΑΠΘ/The chair of Spanish Literature of the Aristotle Univ.of Salonica”

  1. Πολλοί είμαστε οι έλληνες εβραίοι οι οποίοι – αν και ευχαριστούμε τον Αμπραβανέλ για το άρθρο που αναφέρεται στην προσπάθεια να ιδρυθέι ισπανική έδρα στο πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης, εν τούτοις πρέπει να τονίσουμε πως ΔΕΝ μας εκφράζει η συναίρεση ανομοιογενών γεγονότων όπως οι εκφράσεις εξελληνισμού της Θεσσαλονίκης στον Μεσοπόλεμο με το Ολοκαύτωμα. Πολλοί μάλιστα θεωρούν τέτοιες προσπάθειες σαν ΥΒΡΙ με την αρχαία έννοια της λέξης – παρόμοια με τον αέναο Καρατζαφίρερ που βρίσκεται πάντα στην ιστοσελίδα του ..Και φυσικά, σαν προοδευτικός, ΔΕΝ θα μιλήσει γιά άλλες ΥΒΡΕΙΣ όπως πχ. να γίνεται στο προαύλιο του ίδιου Πανεπιστημίου εκδήλωση ΣυμπαράταΞης με τους Παλαιστινίους την «Ημέρα της Γης» που συμβολίζει την κατάσχεση παλαιστινικής γης απο τον «σιωνισμό».
    Ας προστεθεί επίσης ότι η εγκατάλειψη του γραφικού Λαντίνο μας ΔΕΝ επεβλήθη σαν αντι-εβραϊκό μέτρο αλλά είχε την πλήρη υποστήριξη της τότε εκλεγμένης ηγεσίας του εβραϊσμού της Θεσσαλονίκης. Η άρχουσα ελίτ το εγκατέλειπε σταδιακά υπέρ των γαλλικών και αντέδρασε όταν ο ίδιος Παπανδρέου περιόρισε τα γαλλικά στα σχολεία εβραίων ελληνικής υπηκοότητας. Ενώ η σιωνιστική κίνηση επέστρεφε στην εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης γράμματα γραμμένα στα λαντίνο ως απαράδεκτα. Και ότι αν ΔΕΝ είχε μεσολαβήσει το Ολοκαύτωμα – θα είμασταν μεν 70 χιλιάδες σήμερα αλλά με τον Αμπαβανέλ θα βριζόμασταν στα ελληνικά και ΟΧΙ επειδή μας το επέβαλε κανένας. Και το ελληνικό κράτος – να του υπενθυμ΄σω πως το ισραηλινό λαντίνο περιοδικό δημοσίευσε ακόμη και όρκο στα Λαντίνο που έδιναν οι εβραίοι στρατιώτες. – παρά τα γεγονότα που αναφέρει κάτω από τον διφορούμενο παρξηγήσιμο όρο «Εξελληνισμός».

  2. Ναι μεν υπάρχει τρομακτική άγνοια στην Ελλάδα για το τι θα πει Εβραίος, αλλά όλα είναι ζήτημα παιδείας. Σαν πρώτη προτεραιότητα, αντί της έδρας Ισπανικής Φιλολογίας, θα έβαζα εγώ τη δημιουργία ενός Ινστιτούτου Μελέτης της Κοινής Ιστορίας των Αρχαίων ΠΚΕ Λαών της Ανατολικής Μεσογείου, που στην ουσία, κατά την άποψή μου, είμαστε ένας λαός. Το ινστιτούτο αυτό θα πρέπει να είναι ένα και ενιαίο, με παραρτήματα σε Αρμενία, Ελλάδα, Ισραήλ, Κουρδιστάν, και όπου στην Ανατολική Μεσόγειο Υπάρχουν λαοί που συνεχίζουν να έχουν ενδιαφέρον για τις ΠΚΕ παραδόσεις.

  3. Αττίλας ο Γάργαρος said

    Ωρες ωρες νομιζω πως η μονη αναρτηση που μου προξενησε χαρα σε αυτο το μπλογκ ηταν εκεινη με τις συνταγες…

    Τεσπα, επειδηδης ειμαι πρακτικο μυαλο, θα ελεγα να εξης:

    α) να βρεθει κανας συνοδοιπορος καθηγητης στο ΑΠΘ, να κοβει αντιδρασεις εντος του ιδρυματος οταν διατυπωνονται τετοιες προτασεις κ’ ιδιαιτερα εν οψει του β) (αν επισημως το ΑΠΘ συναινει στην δημιουργια μιας ομαδας εργασιας για το θεμα αυτο αλλα κ’ παραπλησια θεματα (αναφορικα με τη σχεση Εβραισμου – Σαλονικης) τοτες ακομα καλυτερα) – πρεπει καποτε να ξεπλυνει τις ιδρυματικες ας πουμε αμαρτιες του.

    β) μηπως η Ισπανικη (κ’ ισως η Ισραηλινη – ενταξει ξερω, λεω εγω τωρα) πρεσβεια θα ηταν διατεθειμενη να διαβιβασει αρμοδιως παρομοιο αιτημα (ιδρυσης + χρηματοδοτησης εδρας) στο οικειο Υπ. Παιδειας; Αν μη τι αλλο, θα ηταν ενδιαφερον να δουμε πως θα αντιδρασει το ΑΠΘ.

    γ) Ισως ειναι καλυτερα η Κοινοτητα να μεινει εκτος στα πρωτα σταδια – απο την αλλη, ισως η (μερικη / ολικη) χρηματοδηση της εδρας (με τα ομολογα – καλοφαγωτα :) ) ειναι καλο δημοσιοσχεσιτικο κολπο.

    Αυτα, αιντες να διαπιστωσω προκαταβολικα οτι τιποτα δεν θα γινει αλλα μιας κ’ ειχα ορεξη (ισως επειδη θυμηθηκα τα χαμιναδος; ισως) ειπα να συνεισφερω.

  4. Dr Moshe said

    Εν πρώτοις, τα παρακάτω χειρόγραφα επιβεβαιώνουν την αρνητική εισήγηση της Φιλοσοφικής Σχολής προς την πρυτανεία τού Α.Π.Θ. και κατόπιν προς το Υπουργείο Παιδείας:

    http://invenio.lib.auth.gr/record/39432/files/arc-2005-13374.pdf
    http://invenio.lib.auth.gr/record/39437/files/arc-2005-13379.pdf

    Η τελική εισήγηση της κοσμητείας φαίνεται στο παρακάτω υπόμνημα:

    http://invenio.lib.auth.gr/record/39433/files/arc-2005-13375.pdf

    Αξίζει να διαβάσει κανείς με υπομονή τα χειρόγραφα του Τριανταφυλλίδη, για να αντιληφθεί το σκεπτικό που υπόκειται σε αυτά.

    Αφήνοντας προς το παρόν κατά μέρος τη συμβολή και τη συνεισφορά τής συγκεκριμένης έδρας στο πανεπιστήμιο και θεωρώντας δεδομένη την απήχησή της στην κοινότητα, ήθελα απλώς να προσθέσω μερικές πρόχειρες παρατηρήσεις, που βοηθούν ίσως να κατανοηθεί η ανησυχία τού Τριανταφυλλίδη και η αρνητική στάση που τήρησε τότε.

    1) Όπως φαίνεται από τις σημειώσεις του, ο Τριανταφυλλίδης παρατηρεί ότι το Α.Π.Θ. ήταν ακόμη νεοσύστατο ίδρυμα, του οποίου δεν είχαν ακόμη επανδρωθεί έδρες για φιλολογίες ευρύτερης ζήτησης όπως η Γαλλική, ενώ το υπουργείο εισηγείτο την καθιέρωση εδρών ακόμη και για τις βαλκανικές γλώσσες (π.χ. την Αλβανική). Φοβόταν ότι η διάσπαση (όπως αναφέρει) θα οδηγούσε σε ελλιπή και αμέθοδη, εντελώς βιαστική, οργάνωση των σπουδών. Προφανώς για τις ανησυχίες του δεν ευθυνόταν η έδρα τής Ισπανικής, αλλά η επιπολαιότητα που παρατηρούσε σε ό,τι θεσπιζόταν, μόλις έφτανε η ώρα τής εφαρμογής.

    2) Όπως σημειώνει αναλυτικά στο μελέτημά του «Η γλώσσα μας στα σχολεία τής Μακεδονίας» (1915), ο Τριανταφυλλίδης ανησυχούσε βαθύτερα για την κακή διδασκαλία τής ελληνικής γλώσσας σε πληθυσμό ποικίλης σύστασης. Διέκρινε ότι η διδασκαλία τής καθαρεύουσας στα παιδιά ουσιαστικά τα αποθάρρυνε από την εκμάθηση της Ελληνικής και καθιστούσε τη γλώσσα απωθητική, σε αντιδιαστολή προς άλλες οι οποίες γίνονταν αμέσως προσιτές. Πίστευε επομένως ότι ρόλος τού πανεπιστημίου ήταν κατ’ εξοχήν να καταρτίσει εκπαιδευτικούς που θα διδάσκουν την κοινή δημοτική, ώστε να γίνει ευκολότερα κτήμα των μαθητών, και ήταν αρνητικός προς οτιδήποτε έκρινε ότι θα αποσπούσε τη σχολή από αυτούς τους στόχους.

    Με το πλεονέκτημα της απόστασης σήμερα ο ιστορικός βλέπει ότι σε τέτοιες ανησυχίες υπόκειται συχνά το ιδεολόγημα της αφομοίωσης αντί της πολυμέρειας, πράγμα που μας βοηθεί να κατανοούμε τις αιτίες, ακόμη και όταν δεν συμφωνούμε με το αποτέλεσμα.

    Ευχαριστώ.

  5. Είναι γεγονός, τελείως ανεξάρτητο από τις συγκεκριμένες περιστάσεις της μεσοπολεμικής Θεσσαλονίκης, ότι στην Ελλάδα ποτέ δεν μαθαίναμε ισπανικά. Γαλλικά ναι, στο όχι πολύ μακρινό παρελθόν σε όλες τις καλές οικογένειες, αγγλικά ναι, σήμερα μάλιστα και η κουτσή Μαριώ, γερμανικά σχετικά λίγοι μεν, αντιπροσωπευόμενοι όμως σημαντικότατα στην πνευματική μας ηγεσία, ιταλικά πολυ συχνά, ισπανικά όμως όχι. Πριν από τη Μεταπολίτευση δεν υπήρχε καν σχολή που να διδάσκει ισπανικά. Δεν ήταν θέμα αντισημιτισμού αυτό!
    Επίσης και μετά συγχωρήσεως, ο χαρακτηρισμός «μία χώρα ἡ ὁποία πέραν τῶν συνόρων της οὐδέν συνεισέφερεν εἰς τήν ἐν τῷ πεδίῳ τῆς διανοητικῆς ἐργασίας πρόοδον τῆς οἰκουμένης» δεν είναι τελείως άδικος. Τιμή και δόξα βεβαίως στους Κολόμβους (Ιταλός!) και στους Μαγελλάνους (Πορτογάλος!), στους Θερβάντες και τους Καλντερόν, στους Γκόγια και στους Πικάσσο, αλλά «ἐν τῷ πεδίῳ τῆς διανοητικῆς ἐργασίας» με τη στενότατη έννοια, των επιστημών δηλαδή και της φιλοσοφίας, τι είχε προσφέρει το 1928 η Ισπανία και όλος ο ισπανόφωνος κόσμος;
    Τέλος, υποθέτω ότι δεν είμαι ο μόνος που ενοχλείται βλέποντας να αναφέρεται ο Δελμούζος στην ίδια φράση με τον Βιζουκίδη. Είναι λίγο σαν να λέμε «ο Χαϊντέγκερ και ο Ρόζεμπεργκ», αλλά ακόμη χειρότερο.

  6. DiKra said

    Άγγελε, νομίζετε ότι δεν υπήρξαν σημεία σύγκλισης μεταξύ Χάιντεγκερ και Ρόζεμπεργκ (υποθέτω ότι αναφέρεστε στον Άλφρεντ); http://www.tovima.gr/books-ideas/article/?aid=255344 και http://www.verlag-alber.de/vorschau/elvis_img/alber/titel/pdf/0002274090_0001.pdf (για γερμανομαθείς και σκεπτικιστές). Η αναφορά στον Δελμούζο γιατί σας ενοχλεί; Το αποκλείετε να είχε τη σκοτεινή πλευρά του;

  7. Abravanel said

    Ευχαριστώ για τα σχόλια, ειλικρινά προσπαθώ να βρω ιδέες για το πως μπορεί το ΑΠΘ να πορευθεί σήμερα.

    Καταρχήν να ευχαριστήσω θερμά τον Dr Moshe για τα πολυτιμα αυτά έγγραφα ! Συμφωνώ με τις παρατηρήσεις σας και ούτε και εγώ πιστεύω οτι ο μόνος τρόπος ερμηνείας είναι κάτω από το πρίσμα του αντισημιτισμού – άλλωστε η στρατηγική επιλογή του Εβραϊσμού τότε ήταν η ενσωμάτωση και αυτή περνούσε μέσα από την υιοθέτηση της ελληνικής γλώσσας που αποτελούσε και το κίνητρο πίσω από την άρνηση δημιουργίας αυτής της θέσης. Πιστεύω όμως οτι είναι σημαντικό, αν όχι απαραίτητο, να δούμε όχι αποσπασματικά το γεγονός αλλά να κάνουμε ένα βήμα πίσω και να δούμε την συνολική εικόνα – έτσι βλέπουμε και τους καθηγητές που συμμετείχαν στην χριστιανική επιτροπή που ζήτησε την καταστροφή του από τους γερμανούς, την συστηματική μνημοκτονία στην οποία το ΑΠΘ συνετέλεσε ενεργά κτλ. Η θετική απάντηση του Υπουργείου Παιδείας και η έντονα θετική γνωμοδότηση του Υπουργείου Εξωτερικών σε αντίθεση με την αρνητική θέση του ΑΠΘ, αποκτούν ένα προφητικό χαρακτήρα αν κανείς διαπιστώσει την λειτουργία του κράτους κατά την διάρκεια της Κατοχής αλλά και μετά τον πόλεμο.

    Ο Franz Kafka με τον ιδιαίτερο γλαφυρό του τρόπο ανέφερε σωστά γεγονότα, παραπέμπω στην απάντηση στον Dr Moshe πάνω στην λογική μου της συνολικής εικόνας η οποία επιτρέπει την ένταξη του Ολοκαυτώματος σε μια συνολική πορεία αποεβραιοποίησης – ούτε κατά διάνοια συγκρίνω την μία «αποεβραιοποίηση» με την άλλη «αποεβραιοποίηση». Επίσης να διαφωνήσω περί της επιβολής της γαλλικής από την άρχουσα ελίτ – του υπενθυμίζω τα κινήματα μάλιστα για την αφαίρεση των γαλλικισμών που είχαν παρεισφρύσει.

    Αττίλα η επόμενη ανάρτηση θα είναι σύντομη και θα είναι ένα τραγούδι που θα περιέχει πολλές συνταγές. :-)
    Το πρόβλημα είναι ότι μια τέτοια κίνηση οφείλει να ξεκινήσει από μέσα από το ΑΠΘ, εξωτερικές πιέσεις έχει αποδειχθεί οτι δεν πιάνουνε. Μάλιστα μου έχουν διηγηθεί, δεν γνωρίζω, οτι είχε προταθεί στις αρχές τις δεκαετίας του ’80 και απορρίφθηκε – αποτέλεσμα η ΙΚΘ να φτιάξει έδρα Ελληνικών Σπουδών «Μπετ Γιαβάν/Οικος της Ελλάδος» στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο στην πρωτεύουσα. Προσωπικά δε θα ήθελα να επέμβει η όποια πρεσβεία γιατί είναι κάτι που θα έπρεπε να γίνεται από Ελληνες για Ελληνες αλλά αναγνωρίζω οτι δυστυχώς η εικόνα των Εβραίων Ελλήνων δεν είναι τέτοια και μόνο ως θέμα διπλωματικής αμοιβαιότητας θα μπορούσε να έχει μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχίας.

    Αγγελε συμφωνώ μαζί σου αλλά σε παραπέμπω στην πρώτη παράγραφο. Αν κάποιος δει το επεισόδιο από μόνο του τότε ναι έχεις δίκιο, αν δει όμως ένα σύνολο περιστατικών τότε οι διαθέσιμες ερμηνευτικές επιλογές περιορίζονται. Οσο για τον Δελμούζο λυπάμαι αλλά ο Δελμούζος ήταν άνθρωπος και ως τέτοιος μπορεί και την μύτη του να έξυνε :-) αλλά και να ήταν οπαδός μια εθνικοπρεπέστερης φιλοσοφίας όσο αφορά τους συμπολίτες του εβραίους. Κρίνω την πράξη και δεν νομίζω οτι η χ συμπάθεια που μπορεί να έχω για τις θέσεις τους σε ορισμένα θέματα, οφείλει να επηρεάσει την κρίση πάνω στις απόψεις τους σε ορισμένα άσχετα άλλα.

  8. david said

    Οι Ισπανοί ήταν αυτοί που έδιωξαν τους σεφαρδίτες από τη χώρα τους τον 15ο αιώνα, και όσους παρέμειναν τους υποχρέωσαν να γίνουν καθολικοί. Μάλιστα τους επόμενους αιώνες η Ιερά Εξέταση, που στην Ισπανία ήταν η σκληρότερη στην Ευρώπη (η περιβόητη Spanish Inquisition), μεταξύ των άλλων αιρετικών ανελαμβανε να «ξεκαθαρίζει» και τέτοιες περιπτώσεις εκχριστιανισμένων εβραίων (conversos) που είτε δεν είχαν αφομοιώσει πλήρως τον καθολικισμό είτε συνέχιζαν κρυφά την ιουδαϊκή θρησκεία.
    Οπότε τι ακριβώς συνέβη το 1930, μετά από 5 αιώνες τους έπιασε ο πόνος για τους σεφαρδίτες που είχαν πάει στη Θεσ/νίκη και αν μιλούσαν σωστά τα ισπανικά; Και έθεταν «ηθικό ζήτημα» να μην εξαφανιστεί η εβραιοϊσπανική και στην Παλαιά Ελλάδα; Για το ότι οι ίδιοι τους είχαν αποπέμψει αυτούς από την Ισπανία δεν έβρισκαν ηθικό ζήτημα;
    Προφανώς υπάρχει αρκετό παρασκήνιο πίσω από αυτό το ενδιαφέρον των Ισπανών, ίσως η μελλοντική χρήση των εν Ελλάδι σεφαρδιτών ως στρατηγικής μειονότητας από μέρους τους στην περιοχή. Άλλωστε στο μεσοπόλεμο η άνοδος του εθνικισμού σε όλη την Ευρώπη ενίσχυε τέτοιους ανταγωνισμούς, οι Ιταλοί π.χ. είχαν ήδη στην εξουσία τον Μουσολίνι και ονειρεύονταν επανασύσταση της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας στη Μεσόγειο.

    Ως προς το ΑΠΘ και την «αποεβραιοποίηση» ήταν πολύ μικρότερη σε έκταση από την «αποαραβοποίηση» που συντελέστηκε και συντελείται στο Ισραήλ ώστε να έχει τη μορφή που έχει σήμερα.
    Ως γνωστόν το πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ είναι χτισμένο στη θέση αραβικών χωριών που «εκκενώθηκαν» κατά τον πόλεμο του ’48. Και σήμερα, στην Ιερουσαλήμ, είναι προγραμματισμένo και έχει ξεκινήσει από το Κέντρο Βίζενταλ το χτίσιμο ενός «Μουσείου Ανεκτικότητας» (ο σουρρεαλισμός του πράγματος) επάνω στο μουσουλμανικό νεκροταφείο Μαμίλλα. Οι άραβες προσπάθησαν νομικά να το σταματήσουν αλλά το Ανώτατο Δικαστήριο του Ισραήλ απέρριψε τις προσφυγές τους και πρόσφατα δόθηκε η επίσημη αδεία για να ξεκινήσουν οι εργασίες.
    Σχετικοί σύνδεσμοι:
    http://mondoweiss.net/2011/07/the-erasure-of-history-israels-gives-go-ahead-to-desecration-of-mamilla-cemetery.html
    http://www.commondreams.org/newswire/2011/06/29-11
    http://www.jpost.com/NationalNews/Article.aspx?id=229086

    Αν η κατασκευή του ΑΠΘ πάνω στο νεκροταφείο ήταν «έγκλημα», το ίδιο είναι προφανώς και αυτή εδώ. Φαντάζομαι λοιπόν ότι μια που έχεις μεγάλη ευθιξία γύρω από το θέμα θα συμμετέχεις και στις εκστρατείες για την παρεμπόδιση τουλάχιστον αυτού του συντελούμενου εγκλήματος στα Ιεροσόλυμα όσο είναι ακόμα καιρός, έτσι δεν είναι;

    Επίσης κάτι διάβασα για αποζημίωση 10 εκατ. ευρώ που έδωσε φέτος το ελληνικό δημόσιο προς την κοινότητα της Θεσ/νίκης, για την έκταση του ΑΠΘ, με απόσυρση εκ μέρους της της ασκηθείσας αγωγής.
    Υπάρχει άραγε κάποια άλλη εκκρεμότητα στην υπόθεση, εκτός φυσικά από τα «ηθικά ζητήματα» που παραμένουν και θα παραμένουν προφανώς εις τους αιώνας των αιώνων; Δηλαδή με μια έδρα Εβραϊκών και Σεφαραδίτικων Σπουδών τελειώνει το ζήτημα και αυτά που «οφείλει» να κάνει το ΑΠΘ; Τι άλλο άραγε μπορεί να «οφείλει» να κάνει το ΑΠΘ και θα το μάθουμε ενδεχομένως στο μέλλον, όταν θα έχει ικανοποιηθεί το παρόν αίτημα;
    Μήπως να κατεδάφιζε μερικά από τα υπάρχοντα κτίρια και στη θέση τους να χτιζόταν ένα εβραϊκό «Μουσείο Ανεκτικότητας»; Να μια απτή πρόταση.

    ΥΓ:Οι Άραβες πήραν άραγε καμιά αποζημίωση για το νεκροταφείο τους; Τι ακριβώς λες να τους δώσει το Ισραήλ ως αποζημίωση;

  9. Abravanel said

    Προφανέστατα και δεν ενδιαφερόντουσαν για ηθική αλλά νομίζω τα περι στρατηγικής μειονότητας είναι αστεία, οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης του 1930 ήταν «ψυχικά» Ελληνες, με δυο σημαντικές μειονότητες που ήταν οι σιωνιστές και οι κομουνιστές. Απλώς προωθούσαν το ισπανικό πρεστίζ, όπως εμείς προωθούμε τις έδρες Νεοελληνικών Σπουδών στα διάφορα πανεπιστήμια όπως της Μπαρτσελόνα για το οποίο είχε τεθεί θέμα διπλωματικής αμοιβαιότητας.

    Για το Μαμίλλα θεωρώ οτι το επιχείρημα σου θυμίζει λίγο αυτό που έλεγαν οι σοβιετικοί περί μαύρων όταν τους επέκριναν δυτικοί ευρωπαίοι για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην ΕΣΣΔ. Προσωπικά συμφωνώ μαζί σου και το βρίσκω προβληματική επιλογή αλλά δεν θέλω να μπλέξω στο βουλγαράκειο ότι είναι νόμιμο είναι και ηθικό – το θέμα είναι το Μαμίλλα ήταν υπό καταστροφή ήδη υπό την εποχή της Βρετανικής Εντολής από τον Μεγάλο Μούφτη της Ιερουσαλήμ και η ανακίνηση του θέματος συνδέεται αποκλειστικά με τις διαμάχες για το μέλλον της Ιερουσαλήμ και όχι με κάποιο ηθικό θέμα. Αλλωστε όπως ξέρεις ήδη η κοινότητα το 1936 είχε παραχωρήσει

    Καταλαβαίνω οτι πιστεύεις οτι ίσως είμαι ανθέλληνας αλλά νομίζω οτι ίσως πρέπει να βάλεις στο ισοζύγιο οτι το 1940 οι Εβραίοι * ήταν * ψυχή και σώμα Ελληνες τη συνείδηση. Η αποεβραιοποίηση της πόλης, πχ μέσω της καταστροφής του νεκροταφείου, δεν συνδέεται με τον, (αναπόφευκτα βίαιο), εξελληνισμό τους που αποτελούσε απαραίτητη διαδικασία στην οποία υποβλήθηκε κάθε ομάδα του ελληνικού κράτους που δεν διέθετε αρκετά ερείσματα ώστε να μετάσχει στην νομή της κεντρικής εξουσίας. Οταν οι εργάτες του Δήμου κατέστρεφαν το νεκροταφείο, δεν κατέστρεφαν ένα εβραϊκό μνημείο αλλά και τον τόπο που ήταν φρεσκοθαμμένοι δεκάδες νεκροί στρατιώτες που μόλις είχαν θαφτεί όπως ο Λιάος Μεβοράχ. Ακριβώς για αυτό το λόγο δεν πιστεύω οτι η αποαραβοποίηση του Ισραήλ το 1948 μπορεί να συγκριθεί με την αποεβραιοποίηση της Θεσσαλονίκης το 1940, αλλά με την αποτουρκοποίηση της Ελλάδας του 1830/1923 και αποσλαυοποίηση της Μακεδονίας το 1936. Οι Εβραίοι το 1940 είχαν υπογράψει ένα κοινωνικό συμβόλαιο με το κράτος και την ορθόδοξη πλειοψηφία και για αυτό όσοι δεν συμφωνούσαν είτε μετανάστευαν στην Παλαιστίνη είτε γινόντουσαν κομουνιστές, αλλά αυτό το συμβόλαιο καταπατήθηκε χωρίς αυτό να ωφελεί το εθνικό σύνολο.

    Η λανθασμένη βάση στην οποία το θέτεις γίνεται περισσότερο εμφανής όταν σκεφθείς οτι στις αρχές της δεκαετίας του ’80 είχε προταθεί να γίνει η Εδρα, με έξοδα της ΙΚΘ και αντάλλαγμα την εγκατάλειψη της αγωγής. Είχαν τεθεί τα χρήματα στο τραπέζι και όταν το ΑΠΘ αρνήθηκε, η ΙΚΘ έκανε έδρα Ελληνικών Σπουδών στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ, (ψάξε Οίκος της Ελλάδος), για το οποίο βραβεύθηκε από την Ακαδημία και εγκαινιάσθηκε από τον έλληνα ΠτΔ. Ακριβώς γιατί να μην γινόνταν τότε; Σε τι ωφελούσε την κοινωνία ή το έθνος;

    Προσωπικά διαφωνώ με την ιστορία των 9,8εκατομμυρίων που αφορούν 4 στρέμματα πάνω στα οποία είναι χτισμένο το Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ. Θεωρώ οτι αυτό το οποίο όφειλε να γίνει είναι να αποποιούνταν η ΙΚΘ της κυριότητας του χώρου και σε αντάλλαγμα το ΑΠΘ να δημιουργούσε Εδρα Εβραϊκών και Σεφαραδίτικων Σπουδών, ένα κεντρικό μνημείο στον χώρο όπως την ένταξη της συμβατικής υποχρέωσης στο mission statement της διατήρησης της εβραϊκής κουλτούρας. Δυστυχώς η πρόταση αυτή απορρίφθηκε στις αρχές του ’80 και μετά στις αρχές του 2000 όταν ανακινήθηκε το θέμα όχι από την ΙΚΘ αλλά από την δημιουργία Εθνικού Κτηματολογίου. Ο νυν διακονονισμός αποτελεί προσβολή για τη μνήμη της πόλης και πιστεύω οτι είναι ένα τεράστιο λάθος της ΙΚΘ γιατί δεν προάγει την εβραϊκή κοινότητα, μας εκθέτει οτι το θέμα είναι οικονομικό και όχι ηθικό και στο τέλος τέλος αν είναι να πουλήσουμε την ιστορία μας, (γεγονός με το οποίο διαφωνώ κάθετα), τουλάχιστον να μην την ξεπουλήσουμε*.

    * η ΙΚΘ διέθετε νομικούς τίτλους, (όχι χρυσόβουλα, εννοώ τίτλους του Υποθηκοφυλακείου), για 80 από τα 350 στρέμματα. Σύμφωνα με το δεδικασμένο του νεκροταφείου της Ευαγγελίστριας που ανήκε στην Ελληνική Κοινότητα και τα υπόλοιπα ανήκαν στην ΙΚΘ αλλά δέχομαι οτι είναι απλώς διεκδικησημα. Το τίμημα αφορά την αξία εκείνων των 4 στρεμμάτων και χαρίζονται τα υπόλοιπα 76 και δεν διεκδικούνται άλλα 270. Ούτε αναφορά γίνεται στην αξία χιλιάδων τόνων μαρμάρου και εκατοντάδων χιλιάδων τουβλων, (τα οποία τότε είχαν αξία), που έγιναν κτήμα του Ελληνικού Δημοσίου και χρησιμοποίησε σε διάφορες εργασίες.

  10. Σιδηρούντιος said

    Αμπ. είπε: » οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης του 1930 ήταν “ψυχικά” Ελληνες, με δυο σημαντικές μειονότητες που ήταν οι σιωνιστές και οι κομουνιστές»

    Όπως υπάρχουν πολλοί Ελληνιστές στο Ισραήλ σήμερα που είναι και Σιωνιστές, έτσι υπάρχουν και μη Εβραίοι Έλληνες που είναι Σιωνιστές. Πως το ξέρουμε ότι κάποιοι Έλληνες Σιωνιστές Εβραίοι δεν ήταν και ψυχικά Έλληνες;

    Κάποτε στη Θεσσαλονίκη και πάλι θα μιληθούν τα Εβραϊκά, και στην Παράλιο Καισάρεια του Ισραήλ θα μιληθούν και πάλι τα Ελληνικά. Όλα μία απόφαση είναι και εύκολο να γίνουν, αν βρεθούν οι κατάλληλοι άνθρωποι να συνεργαστούν. Άνθρωποι.

  11. Μορντεχάϊ Φριζής said

    Στην παραπάνω άστοχη σύγκριση του κ.Νταβίντ, ο Αμπραβανέλ το έθεσε πολύ εύστοχα. Όντως αρκετές πόλεις και περιοχές της γης του Ισραήλ απο-αραβοποιήθηκαν, όπως άλλωστε και τμήματα του Τελ Αβίβ και της Γιάφα, πράγμα απόλυτα κατανοητό, εφόσον οι Άραβες στο σύνολο τους αντιτίθονταν στη δημιουργία και ύπαρξη ενός εβραϊκού κράτους (και όπως έλεγε ο τέως πρωθυπουργός του Ισραήλ, Γιτσχάκ Σαμίρ: ‘Οτό γιάμ-οτάμ Αραβίμ’, ‘Ίδια θάλασσα-ίδιοι Άραβες’).

    Φυσικά, αναρωτιέμαι γιατί άραγε ο κ.Νταβίντ, δεν μπήκε στον κόπο να μας υπενθυμίσει και την απο-εβραϊκοποίηση της Χεβρών, λ.χ. το 1929 από τους χασάπηδες του χιτλερικού Μουφτή της Ιερουσαλήμ, Αμίν Αλ Χουσεϊνι, όπως και άλλων περιοχών στη γη του Ισραήλ, ή την απο-εβραϊκοποίηση όλων σχεδών των αραβικών χωρών από τους εβραϊκούς τους πληθυσμούς.

    Είτε έτσι είτε αλλιώς, οι συγκρίσεις αυτές αστοχούν, διότι όπως είπε και ο Αμπραβανέλ, το εβραϊκό στοιχείο της Θεσσαλονίκης και του ελληνικού χώρου γενικότερα, εκείνη την εποχή δεν έβλεπε ούτε εχθρικά ούτε καν ανταγωνιστικά την ελληνική χριστιανική κοινωνία, αλλά τουναντίων΄επιθυμούσε την ολοκληρωτική ένταξη του σε αυτήν, διατηρώντας την ιδιαίτερη του θρησκευτική ταυτότητα και κουλτούρα.

    Πιστέψε με, αν η πλειοψηφία των Αράβων του Ισραήλ ήθελαν κάτι τέτοιο, ο Μεσσίας θα είχε ήδη έρθει…

  12. Μορντεχάϊ Φριζής said

    Στο σχόλιο του κ.Σιδηρούντιου, απλά να αναφέρω πως ο Συνταγματάρχης Μ.Φριζής ήταν και πρόεδρος του Σιωνιστικού συλλόγου της Χαλκίδας, για μια περίοδο.

  13. david said

    Δεν πιστεύω ότι είσαι ανθέλληνας, απλά προσπαθείς να χωρέσεις 2 καρπούζια στην ίδια μασχάλη. Δηλαδή είναι προφανές ότι έχεις πολύ μεγαλύτερο (μάλλον αποκλειστικό) ενδιαφέρον για την εβραϊκή σου ταυτότητα από ότι για την ελληνική, άλλωστε και ο τίτλος και όλη η θεματολογία του μπλογκ σου αυτό λέει. Δικαίωμά σου φυσικά, αλλά αυτό καλώς/κακώς δεν συμβαδίζει ακριβώς με το να παρουσιάζεται κανείς ως «ψυχή και σώμα Ελληνας τη συνείδηση». Όπως και το εβραϊκό, έτσι και τα περισσότερα ιστορικά έθνη έχουν μια συσχέτιση της εθνικότητας με κάποιο θρήσκευμα και κάποια ιστορική συνείδηση, για την Ελλάδα αυτά είναι ο (ορθόδοξος) χριστιανισμός και η ελληνική ιστορία, ασχέτως του πόσοι τα πιστεύουν ή τα γνωρίζουν πραγματικά στην πορεία της ζωής τους. Και τουλάχιστον στην Ευρώπη, η διαφορά μεταξύ εθνικότητας και υπηκοότητας κάποιου είναι αρκούντως κατανοητή. Υποθέτω δήλαδη ότι και οι άραβες που ζουν στο Ισραήλ, παρότι είναι ισραηλινοί πολίτες, δεν θεωρούνται ακριβώς «ψυχή και σώματι ισραηλινοί», έτσι δεν είναι; Απλώς με τα χρόνια συμβαίνει μερική αφομοίωση, οι Εβραίοι της Ελλάδας αποκτούν και ελληνικά ήθη, της Γαλλίας γαλλικά κοκ. Παραμένουν όμως ξεχωριστή θρησκευτική (και εθνική, όπως εξηγεί εδώ ο κ.Φριζης) μειονότητα στις χώρες αυτές.
    Εσύ από τη μία θέλεις να θεωρείσαι «ψυχή και σώμα Έλληνας», από την άλλη να συνεχίζεις την αποκλειστική σου ενασχόληση με τα εβραϊκά θέματα με τρόπο μάλιστα που συνήθως σε φέρνει σε ευθεία σύγκρουση με τη χριστιανική πλειοψηφία, και χωρίς να βλέπεις κάποια αντίφαση στο πώς αυτά τα δύο μπορεί να συμβιβάζονται. Δηλαδή είμαι ψυχή και σώμα Έλληνας αλλά διαμαρτύρομαι γιατί το ελληνικό κράτος δεν έφτιαξε το 1930 έδρα Ισπανικών (?) στο πανεπιστήμιο, επειδή οι δικοί μου πρόγονοι είχαν έρθει κάποτε από την Ισπανία και μιλούσαν τα ισπανικά και άρα ήταν «υποχρεωμένο» να το κάνει και δικαιούτο να επεμβαίνει και το ισπανικό κράτος σε αυτήν την υπόθεση.

    Είναι χαρακτηριστικό το ότι προσπαθείς να υποβαθμίσεις την καταστροφή του αραβικού νεκροταφείου στα Ιεροσολυμα χρησιμοποιώντας τις δικαιολογίες του Κέντρου Βίζενταλ, την ίδια στιγμή που διαμαρτύρεσαι για την καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου στη Θεσ/νίκη. Όπως και το ότι προσπαθείς να δικαιολογήσεις την εθνοκάθαρση των αράβων στο Ισραήλ με το επιχείρημα ότι αυτοί δεν ήθελαν να παραμείνουν στους τόπους τους που περιήλθαν στο κράτος του Ισραήλ, ενώ οι Εβραίοι της Θεσ/νίκης ήθελαν να παραμείνουν επειδή υποτίθεται ότι ήταν ήδη «ψυχή και σώμα Έλληνες στη συνείδηση». Άρα με αυτήν την λογική η δεύτερη περίπτωση δεν θα πρέπει να ανήκει στην κατηγορία των εθνοκαθάρσεων αλλά σε ποια άραγε, των εμφυλίων διενέξεων; (για όσα τελοσπάντων ήταν υπεύθυνο το ελληνικό κράτος – η εκδίωξη τους, ως γνωστόν, έγινε με πρωτοβουλία των γερμανικών αρχών κατοχής)

    Στην πραγματικότητα, ιδίως στην περίπτωση της Θεσσαλονίκης, η αφομοίωση με το ελληνικό στοιχείο ήταν λιγότερη από ότι και για τους Εβραίους της νοτίου Ελλάδας. Οι σεφαρδίτες, που ήταν η πλειοψηφία του εβραϊκού πληθυσμού, εγκαταστάθηκαν στην πόλη επί τουρκοκρατίας και οι σχέσεις τους με τους χριστιανούς είχαν αρκετά σκαμπανεβάσματα όπως συνέβαινε βέβαια και σε άλλες περιοχές. Στις αρχές του 20ου αιώνα δεν ξέρω αν τους ενδιέφερε ιδιαίτερα το αν η πόλη θα παραμείνει στην Τουρκία ή θα περνούσε στην Ελλάδα ή στη Βουλγαρία ή στη Σερβία. Φαντάζομαι αν την Θεσσαλονίκη την καταλάμβαναν οι Βούλγαροι θα υποχρεώνονταν να εκβουλγαριστούν όπως αντίστοιχα υποχρεώθηκαν να εξελληνιστούν με την ελληνική προσάρτηση. Μπορεί ο Μπεναρόγια και οι κομμουνιστές να ήταν αυτοί που υποστήριζαν την ανεξαρτητοποίηση/διεθνοποίηση της Θεσ/νίκης, αλλά ίσως απλά εξέφραζαν αυτό που κατά βάθος και οι υπόλοιποι, μη κομμουνιστές, εβραίοι της πόλης θα επιθυμούσαν – έστω κι αν, για προφανείς λόγους, δεν μπορούσαν να το διατυπώσουν ανοιχτά στις επαφές τους με τις νέες ελληνικές αρχές.
    Δηλαδή για να φτάσει κανείς να πει ότι ήταν και «ψυχη και σώματι Έλληνες» θα πρέπει να υπάρχει τουλάχιστον κάποια δηλωμένη τους επιθυμία ή ενέργεια ώστε να ανήκει η Θεσσαλονίκη στην Ελλάδα και όχι αλλού, την περίοδο πριν τους Βαλκανικούς πολέμους. Π.χ. μπορούμε να πούμε ότι πολλοί σλαβόφωνοι της Μακεδονίας ήταν «ψυχικά Έλληνες» («γρεκομάνοι» όπως τους έλεγαν) γιατί ήταν ελληνορθόδοξοι πατριαρχικοί και αρνούνταν να μεταπηδήσουν στη Βουλγαρική Εξαρχία και γιατί πολεμούσαν τους Βουλγάρους κομιτατζήδες στο πλευρό των Ελλήνων ανταρτών που έρχονταν από την τότε Ελλάδα. Υπάρχει κάποια αντίστοιχη πηγή/μαρτυρία για τους Εβραίους της Θεσ/νίκης; Θα ήταν ενδιαφέρον να μας την παρουσίαζες αν υπάρχει.

  14. Abravanel said

    David ταυτίζεις το συμφέρον της Ελλάδας με το συμφέρον της χριστιανικής πλειοψηφίας, γεγονός που δείχνει οτι είσαι τόσο «κολλημένος» όσο και εγώ. Και νομίζω οτι εύκολα μπορείς να καταλάβεις οτι αυτά τα δύο δεν ταυτίζονται αναγκαστικά – πχ η άρνηση δημιουργίας μνημείου μέχρι το 1997 ήταν ενάντια στα ελληνικά συμφέροντα.

    Αυτό που δε μπορώ να καταλάβω είναι ενώ συνειδητοποιείς, ελπίζω τουλάχιστον, οτι η απόκτηση εθνικής συνείδησης είναι μια επίκτητη διαδικασία το γιατί επιμένεις να αποκλείεις τους Εβραίους ενώ δεν έχεις πρόβλημα με τους μεικτούς ντόπιους πληθυσμούς της Μακεδονίας. Οι Εβραίοι της Ελλάδας του 1912 ήταν ψυχή και σώματι Ελληνες και μέσα σε μια γενιά οι Εβραίοι των νέων ελληνικών εδαφών έγιναν επίσης, (στη περίπτωση των Ιωαννίνων ακόμα γρηγορότερα). Προφανώς και πριν το 1912 δεν ήταν Ελληνες, όπως και πριν το 1821 διάφορες ομάδες του ελληνικού κράτους δεν είχαν ελληνική εθνική συνείδηση – ρίξε μια ματιά στο Εθνογραφικό Μουσείο της Π.Βουλής ένα αγαλματίδιο με τίτλο «Συμφιλίωση Ελληνα και Γκέκα». Ειδικά το 1940 είναι αστείο να υποστηρίζει κάποιος ότι δεν είχαν πλήρη ελληνική εθνική συνείδηση και δε νομίζω οτι ισχυρίζεσαι κάτι τέτοιο. Ακριβώς για αυτό το λόγο η αποεβραιοποίηση της Θεσσαλονίκης κατά την διάρκεια του Β’ΠΠ και στα μεταπολεμικά χρόνια δεν έχει χαρακτήρα εθνοκάθαρσης αλλά εμφυλίου πολέμου.

    Κάνεις και ορισμένες παρατηρήσεις περί εβραϊκής ταυτότητας αλλά νομίζω πριν μπλέξουμε σε μια τέτοια συζήτηση οφείλεις να προετοιμαστείς καλύτερα, ο σιωνισμός ως δημιουργία εθνικής εβραϊκής ταυτότητας δεν ήταν πλειοψηφικό κομμάτι στην Ελλάδα πριν το πόλεμο και σίγουρα ούτε μετά.

  15. Νικόλαος said

    Στις σελ. 62-63-64 θα ενημερωθείτε για τις προσπάθειες που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια για τη μετονομασία του τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΑΠΘ σε τμήμα Ιταλικής και Ισπανικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΑΠΘ. Θα ενημερωθείτε και για τις τελευταίες απαντήσεις των Υπουργών: http://www.ispania.gr/eidhseis/ispanika-ekpaideysh/4819–2008-2013-

Leave a reply - Σχολιάστε νηφάλια

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: