Abravanel, the Blog

Jewish life and not only in Greece / Εβραϊκή ζωή και όχι μόνο στην Ελλάδα

Μορφές του Ελληνικού Εβραϊσμού: Σαμ Προφέτα/ Portraits of Greek Jewry: Sam Profeta

Posted by Abravanel, the Blog στο 19/07/2009

English excerpt:

A few days ago the panhellenic Jewish Youth camp began and Jews from all over Greece gathered to the, unarguably, most successful Jewish happening. A major part of the history of the Kataskinosi has been played by Sam Profeta and to his honour I dedicate this post which tells of his story beginning from the poor streets of Rezi Vardar in Salonica, to the medical experiments in Auschwitz and later on in Gusen II, Mathausen. After the war Sam Profeta, shaken by an incident in Auschwitz where he witnessed a small girl asking her mother on their destination, he keeps faith to his promise of dedicating his life to children. For decades and decades Sam Profeta was behind every children initiative in the Jewish Community of Salonica and through the Jewish Camp, he touched the lives of generations of young Jews earning to be known by everyone not as Sam Profeta but as Uncle Sam. A humble person with an extraordinary legacy – I think you can see it in his eyes in the picture of him at the bottom, (he’s the guy in the left). To read the article in english use this service.

Ελληνικά

Πριν λίγες μέρες μικροί εβραίοι και εβραίες από όλη την Ελλάδα βρέθηκαν όπως κάθε χρόνο στις παιδικές κατασκηνώσεις που διοργανώνει η Κοινότητα της Θεσσαλονίκης εδώ και 50 χρόνια. Με αφορμή τις παιδικές κατασκηνώσεις θεώρησα απαραίτητο να αναφερθώ σε μια από τις μεγαλύτερες μορφές του Ελληνικού Εβραϊσμού μεταπολεμικά, το Σαμ Προφέτα – γνωστό σε όλους τους έλληνες εβραίους ως Θείος Σαμ. Έναν απλό άνθρωπο, χαμηλών τόνων που δεν μπορούμε να ισχυριστούμε οτι ήταν κάτι «ιδιαίτερο» αλλά κατά την ταπεινή μου άποψη αποτελεί από τους ανθρώπους που χωρίς αυτόν ο Ελληνικός Εβραϊσμός θα ήταν απίστευτα φτωχότερος. Πηγές αυτού του άρθρου είναι τόσο η μαρτυρία του στην Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου, αποσπάσματα της οποίας θα χρησιμοποιήσω, αλλά και οι αναμνήσεις δικές μου και άλλων εβραίων που τις μοιράστηκαν με εμένα όταν προετοιμαζόμουν για το άρθρο.

egnatia

Σαλονικείς εβραίοι κατευθύνονται προς τα βαγόνια επί της οδού Εγνατία/ Πηγή:ΥπΕξ

Ο Σαμ Προφέτα γεννήθηκε το 1914 στο στο Ρεζί Βαρδάρ, φτωχοσυνοικία της Θεσσαλονίκης. Μένοντας ορφανός από πατέρα σε ηλικία 2 μηνών, δουλεύει παραγιός σε μπακάλικο μέχρι να τελειώσει την τετάρτη Δημοτικού και μετά αρχίζει και δουλεύει σε κινηματογράφους πουλώντας καραμέλες – στην αρχή στο Ιλιον στο Βαρδάρι και από 14 χρονών στο Αττικό με μια διακοπή το 1935 για το στρατιωτική θητεία στο περίφημο «Σύνταγμα Κοέν»,το 50ο σύνταγμα πεζικού της Θεσσαλονίκης που έδρευε και έδινε το όνομα του στο πεδίο του σημερινού Γ’ Σώματος Στρατού. Στην Κατοχή συνεχίζει να δουλεύει στο Αττικόν ως φροντιστής/ταξιθέτης/υποβολέας στον αθηναϊκό θίασο του Σπυρόπουλου με τον Β.Αυλωνίτη. Μάλιστα με την ίδρυση των γκέτο στην Θεσσαλονίκη ο Σπυρόπουλος προσπαθεί να το βοηθήσει να διαφύγει στην Αθήνα αλλά ο Σαμ Προφέτα αρνείται λέγοντας:

«Σας ευχαριστώ πολύ για την πρόταση σας. Οσο ζω δε θα σας ξεχάσω ποτέ. Πρέπει όμως να λάβετε υπόψη οτι εμείς οι Εβραίοι έχουμε δυο θρησκείες. Πρώτα την οικογένεια μας και μετά τον Θεό. Και εγώ δε μπορώ να αφήσω την μάνα μου που όλη της τη ζωή αγωνίσθηκε σκληρά για να μας μεγαλώσει.»

Μετά από μερικές μέρες ξεκινάνε οι εκτοπίσεις και ο Σαμ Προφέτα βρίσκεται σε ένα βαγόνι για ζώα του ΟΣΕ που ξεκινούσε από τον Σιδηροδρομικό Σταθμό Θεσσαλονίκης για ένα ταξίδι 8 ημερών τον Απρίλιο του 1943 προς το Αουσβιτς Μπιρκενάου, μοιράζομενος την μοίρα άλλων 48000 σαλονικιών. Μέσα σε λίγες ώρες από την άφιξη του είχε ήδη χάσει την μητέρα του και τις δυο αδελφές του αφού οδηγήθηκαν αμέσως στους θαλάμους αερίων και μετά στα κρεματόρια.

Οπως ο ίδιος διηγείται:

Mας φόρεσαν κάτι ριγωτές στολές και μας χάραξαν με τατουάζ έναν αριθμό στο αριστερό μας χέρι. Ο δικός μου αριθμός είναι ο «111.383«. Mας κράτησαν δέκα μέρες καραντίνα. Ρωτήσαμε τους κάπο, που ήταν Πολωνοί ή Γερμανοί ποινικοί κατάδικοι, πότε θα ανταμώσουμε τους δικούς μας. Αυτοί γελούσαν ειρωνικά, μας έδειχναν τα κρεματόρια με τα ψηλά φουγάρα που έβγαζαν συνέχεια καπνό και μας έλεγαν: «Εκεί είναι οι συγγενείς σας». […] Άρχισαν να μας βάζουν σε σκληρές δουλειές. Κουβαλούσαμε βαγόνια με χώματα, σπάγαμε πέτρες, ανοίγαμε δρόμους. Η τροφή ελάχιστη. Έτσι σε μια βδομάδα ήσουν πια έτοιμος για το φούρνο, γιατί συχνά, ιδιαίτερα όταν έφταναν καινούργιες αποστολές, έκαναν διαλογές κι εξόντωναν τους παλιότερους κατάδικους που είχαν εξαντληθεί από τις βαριές δουλειές.

Η στιγμή όμως που τον σημαδεύει αφορά ένα μικρό παιδί:

kids

Παιδιά στο Αουσβιτς /Πηγή:ΥπΕξ

Σε μια απ’ αυτές τις νέες αποστολές, που έφταναν συνέχεια, είδα μια μάνα να κρατά ένα μωρό στην αγκαλιά και να σέρνει απ’ το χέρι ένα άλλο μεγαλύτερο παιδί που ρωτούσε: «Μαμά, πού θα μας πάνε;» Κι εκείνη απάντησε: «Πρώτα θα κάνουμε μπάνιο κι ύστερα θα συναντήσουμε το μπαμπά, τον παππού, τη γιαγιά και τους άλλους».
Σήκωσα τότε τα μάτια στον ουρανό και άρχισα να παρακαλάω τον Θεό λέγοντας: «Θεέ μου μπορεί εμείς οι μεγάλοι να φταίμε και να μας καταδικάζεις. Κάνε όμως το θαύμα σου για αυτά τα παιδιά». Παρακάλεσα και τον Χριστό που αναστήθηκε, καθώς και όλους τους θεούς κάθε θρησκείας που γνώριζα, μέχρι και τον Βούδα, για να σωθούν τουλάχιστον τα παιδιά.Κι είπα ακόμα οτι αν κατά λάθος βγω ζωντανός από δω, θα αφιερώσω τη ζωή μου στα παιδιά.

Λίγο καιρό μετά μεταφέρεται στο Αουσβιτς, «που μπροστά του το Μπίρκεναου ήταν παράδεισος» όπως αναφέρει. Εκεί, μαζί με άλλους οδηγείται στο διαβόητο Μπλοκ 10 που ήταν το μέρος όπου λάμβαναν μέρος τα ιατρικά πειράματα στους κρατούμενους. Υπήρξε ο μόνος από εκείνη την συγκεκριμένη ομάδα που επέζησε αλλά αυτά τα πειράματα του στέρησαν την δυνατότητα να κάνει την δική του οικογένεια. Δεν γνωρίζουμε ποιος ακριβώς έκανε τα πειράματα στην περίπτωση του Σαμ Προφέτα αλλά από τις περιγραφές πιθανολογείται οτι ευθύνεται ο Χορστ Σούμαν.

Από την δίηγηση του στο Άουσβιτς διηγείται διάφορες ιστορίες – χαρακτηριστικά αναφέρω την απελευθέρωση του από τους Αμερικανούς στο στρατόπεδο Γκούσεν ΙΙ, παράρτημα του Ματχαουζεν:

Οσο οι γερμανοί έβλεπαν πως χάνουν τον πόλεμο, τόσο αγρίευαν. Δεν θα ξεχάσω έναν που κάθε μέρα έρχονταν, μ’ εδερνε χωρίς λόγο, κι έφευγε. Έκανε το κέφι του.

Mauthausen-survivors

Επιζώντες στο Ματχαουζεν-Γκούσεν ΙΙ/Πηγή:wikimedia

Στις 18 ιανουαρίου του 1945 εκκενώσαν το Άουσβιτς, γιατί πλησίαζαν οι Ρώσσοι. Μας πήγαν πεζοπορία δυο μέρες ως το Γκλάιβιτς, εκτελώντας όποιον δεν μπορούσε να περπατήσει. Aπό κει μας φόρτωσαν σε βαγόνια, με 25 κάτω από το μηδέν, και μας μοίρασαν σε διάφορα στρατόπεδα. Εγώ απελευθερώθηκα από τα αμερικανικά στρατεύματα στο Γκουζεντσβάι της Αυστρίας, που είναι παράρτημα του στρατοπέδου Μαουτχάουζεν. Εγώ είχα φτάσει στα όρια της εξάντλησης. […] Όταν ήρθαν οι Αμερικάνοι και μάζευαν τα πτώματα, με πέρασαν κι εμένα για πεθαμένο. Είδαν όμως ότι οι σφυγμοί μου χτυπούσαν ακόμη και κατάλαβαν πως ζω. Εγώ είδα τους φίλους να στέκονται πάνω μου και να μου φωνάζουν: «Ξύπνα, Σάμη! Λευτερωθήκαμε! Μη μας αφήνεις τελευταία ώρα!» Κρατούσαν μια ελληνική σημαία που έφτιαξαν με κουρέλια που μάζεψαν από εδώ κι από εκεί και τραγουδούσαν τον εθνικό μας ύμνο: «χαίρε, ω, χαίρε ελευθεριά». Ήμουν, όπως μου είπαν αργότερα, 28 κιλά. Oι Αμερικανοί με περιποιήθηκαν καλά επί τρεις μήνες, με ορούς και αποστειρωμένο αίμα. Όταν συνήλθα και στάθηκα στα πόδια μου, μ’ έστειλαν στη Γαλλία, όπου έγινα τελείως καλά, και ύστερα γύρισα στην αγαπημένη μου Ελλάδα, φιλώντας το χώμα της και κλαίγοντας από χαρά.

Η επιστροφή στην Θεσσαλονίκη υπήρξε τραυματική – όχι μόνο είχε χάσει την μητέρα του και την οικογένεια του αλλά ολόκληρη η πόλη είχε πλεον αλλάξει μετά την μαζική εξόντωση 55.000 εβραίων σαλονικιών. Οι επιζώντες ζουν σε παραπήγματα αφού είτε το σπίτι τους είχε καταστραφεί, είτε είχε οικειοποιηθεί από τους 12.000 μεσεγγυούχους δωσίλογους – ενώ οι τάφοι των οικογενειών τους λεηλατούνται από τυμβωρύχους και οι ταφόπλακες χρησιμοποιούνται σε κρατικές και ιδιωτικές κατασκευές. Τραγικά, τα ιατρικά πειράματα που υπέστη στο Αουσβιτς τον γλυτώνουν από την επιστράτευση για να πολεμήσει στον Εμφύλιο, ενώ ο ίδιος ζει μαζί με μια άλλη οικογένεια σε ένα σπίτι που νοικιάζουν για τα πρώτα χρόνια.

Σύντομα ξαναπιάνει δουλειά στους κινηματογράφους και γίνεται μέλος σε ένα από τα δυο «μπουλούκια» που είχε τότε η Θεσσαλονίκη. Ειδικότητα του γίνονται οι τεράστιες ζωγραφιές με τους τίτλους των έργων στους διάφορους κινηματογράφους που λειτουργούν ως ρεκλάμες και για πολλά χρόνια ασχολείται με αυτά.

Ταυτόχρονα μένει πιστός στην υπόσχεση του και δραστηριοποιείται στην Κοινότητα στο τομέα της παιδικής περίθαλψης. Ενώ στην αρχή χρησιμοποιείται από την Κοινότητα ως υπάλληλος, στην συνέχεια βρίσκεται πίσω από κάθε πρωτοβουλία που σχετίζεται με παιδιά. Φροντίζει για την σίτιση των καινούργιων μωρών που γεννιούνται στα παραπήγματα από τους πρόσφυγες από τα στρατόπεδα και στην συνέχεια με το θέμα της μόρφωσης. Διοργανώνει τις πρώτες προσπάθειες για την δημιουργία ειδικών πρωτοβουλιών για τα παιδιά και την νεολαία, ενώ για χρόνια διοργανώνει το παιδικό Καμπαλατ Σαμπάτ στο Κέντρο Νεολαίας, (το σημερινό παιδικό κέντρο ονομάζεται «Θείος Σαμ» προς τιμή του), συμμετέχοντας ο ίδιος κάθε Παρασκευή στα διάφορα παιχνίδια. Αποτελεί μάλιστα την κινητήρια δύναμη για την δημιουργία των παιδικών κατασκηνώσεων της ΙΚΘ στην Περαία και μετέπειτα των πανελλήνιων παιδικών κατασκηνώσεων στην Χαλκιδική και μετά στην Πιερία. Η δράση του δεν είναι διοικητική αλλά είναι ο ίδιος που παίζει με τα παιδιά και έτσι γίνεται γνωστός σε γενιές ελληνοεβραίων ως Θείος Σαμ.

89AO1_

Σχολική μεταπολεμική τάξη /Πηγή:Γιαντ Βασέμ

Ο Θείος Σαμ δεν έχει να επιδείξει εντυπωσιακά επιτεύγματα – υπήρξε άνθρωπος χαμηλών τόνων με, (και λυπάμαι για το μελόδραμα αλλά είναι αλήθεια), μάτια που έλαμπαν όταν έβλεπαν παιδιά. Δεν υπήρξε «σταρ» αλλά δούλεψε ήσυχα και ακατάπαυστα για δεκαετίες μέχρι τα βαθιά γεράματα του για τα παιδιά. Το σύνολο του σημερινού Ελληνικού Εβραϊσμού χρωστάει πολλά σε έναν άνθρωπο που έκανε την δική του προσωπική τραγωδία, την κινητήριο δύναμη για να κάνει δική του οικογένεια του γενιές και γενιές εβραιόπαιδων.

Κλείνω με μια φωτογραφία που μαζί με αυτή από την Πλατεία Ελευθερίας είναι από τις πιο εύγλωττες – ο Θείος Σαμ είναι στα αριστερά, οι άλλοι τρεις είναι ο Μωυς Αμίρ, ο Αβρααμ Ρομπίσα και ο Μπαρουχ Σεβή και δείχνουν τους αριθμούς τους στον φωτογραφικό φακό.

sam_profeta

39 Σχόλια to “Μορφές του Ελληνικού Εβραϊσμού: Σαμ Προφέτα/ Portraits of Greek Jewry: Sam Profeta”

  1. stavroula said

    If I’m not mistaken, the last photo was in an article of TIMES magazine back in the 90s and it was dedicated to greekjewish of Salonica back in WW2.

    Thank you so much for sharing such a beautiful story!

  2. Τον θυμάμαι τον Θείο Σαμ από την κατασκήνωση και είχα ακούσει για τα πειράματα που του έκαναν, αλλά δεν ήξερα όλη αυτήν την ιστορία.

    Ειναι καταπληκτικό πως ένας τόσο απλός άνθρωπος είχε τόσο μεγάλη επιρροή σε πολλές γενιές. Ο πατέρας μου το γνώριζε σαν έφηβος και μου τον σύστησε όταν ήμουν παιδί.

  3. offshore said

    Τόσος πόνος, τόσες θυσίες, τόσες προσπάθειες για να φτάσουμε στο σημείο να έχουμε ως πρότυπα όχι το Θείο Σαμ ή τον κάθε θείο Σαμ αλλά την κάθε Ζήνα και τον κάθε Ρουβά. Χριστέ μου, δεν αντέχεται τόση απαξίωση.

  4. Η τελευταία φωτογραφία είναι εκπληκτική. Χρονικά, πότε προσδιορίζεται; Από το περιοδικό Times κατά τη δεκαετία του ’90;

  5. ankostis said

    Γιατί όμως δεν βγήκαν να πουν κάτι ενάντια στον νόμο που ψηφίστηκε προχθές για τη βάση DNA?

    Δεν θυμούνται πως ήταν εξαιτίας των «απλών» προπολεμικών δημοτολογίων που τους συνέλαβαν και τους έστειλαν για το Άουσβιτς?

    Δεν θα ήταν καλή ιδέα να τους προσεγγίσουμε για να ζητήσουμε την μαρτυρία τους για τη σημερινή Νέα Τάξη Πραγμάτων που εξυφαίνεται?

  6. Abravanel,
    Congratulations on this great article. I would like to inform you that the Illinois Holocaust Museum and Education Center which opened two months ago is dedicated exclusively to Shoah survivors who live in the greater Chicago metropolitan area and it has invited Heinz Salvator Kounio (Prisoner 109565) to give a lecture entitled «Reflections on the Life of the Jewish Community in Thessaloniki and the Holocaust» this coming November.

    Mr. Kounio is the author of the book, «A Liter of Soup and Sixty Grams of Bread.» I quote from the book «…In the concentration camp of Auschwitz, more than one thousand Jews disappeared by unbelievable sadistic methods, sa if a giant levithian had swallowed them. Their only crime was that they belonged to «the tribe of Israel»…»

    These few words of Kounio is the answer of all humans to the denials of Shoah.

  7. theo said

    Ο πατέρας μου εργαζόταν στους ΣΕΚ (ΟΣΕ) από την δεκαετία του τριάντα.
    Μας έλεγε ότι κατά την γερμανική κατοχή είδε τραίνα που ξεκινούσαν από τον
    Σιδηροδρομικό Σταθμό Θεσσαλονίκης γεμάτα με ανθρώπους, ακόμη και σε βαγόνια για ζώα, για ταξίδι προς Γερμανία. Το θέαμα ήταν φοβερό, οι άνθρωποι ήταν στριμωγμένοι μέσα στα βαγόνια, όρθιοι. Δεν άντεξε την φοβερή εικόνα και παρατήθηκε. Μετά τον πόλεμο δεν εργάστηκε ξανά στους ΣΕΚ.

  8. Louis said

    Abravanel-
    Great posting. I was touched by the resilience, love, dedication and civic mindedness of Sam Profeta. Is he still alive?
    Louis

  9. Abravanel said

    Sam Profeta passed away some years ago; the first time I saw the picture was when I visited the Salonica Jewish Museum when it had opened and I remember I had back stepped a couple of paces when I saw it hanging on the wall. It was impossible for me to associate this mellow man to a such a powerful, almost violent photo.

    @ theo: in the Salonica Museum one can still see the tickets the Greek Railways had issued for the transport of the Jews – still the railway personnel of that era can be credited that acts of humanity and charity were abundant among them.

    @ George: I had heard of it and I expect a full briefing in autumn so I can make a dedicated post about it. Still my kudos and I hope that a couple of future posts will persuade you even more of the things we can achieve about our homeland. ;-)

    @ offshore: Ο Θείος Σαμ υπήρξε «διαμάντι» για την ίδια την ΙΚΘ αλλά και ολόκληρο τον Ελληνικό Εβραισμό. Το πρόβλημα δεν είναι όταν γίνεται πρότυπο ο Ρουβάς αλλά όταν γίνεται πρώτυπο ο Καρατζαφέρης, (και ο κάθε Καρατζαφέρης σε κάθε τομέα).

    @ Stavroula: thanks for the heads up, I’ll try searching it cuz it sounds extremely interesting. :-)

    @ S.V.K: Stavroula seems to know more. :-)

    @ israelman: Για ατό είπα…γενεές και γενεές. Είμαστε τυχεροί να έχουμε ζήσει ανθρώπους σαν τον Θείο Σαμ – σκοπός μου είναι να δώσω όνομα και πρόσωπο στην παλαιότερη κοινότητα της Διασποράς και ο Θείος Σαμ είναι ίσως οτι καλύτερο έχει να προσφέρει σαν ηθικό παράδειγμα ο μεταπολεμικός Εβραϊσμός.

    @ ankostis: O λόγος που οι εβραίοι δεν βγήκαν να πουν τίποτα είναι η προσπάθεια του κοινοτικού εβραϊσμού να κρατήσει χαμηλό προφίλ ώστε να μην δίνει αφορμή σε επιθέσεις. Η στάση αυτή είναι αναμενόμενη όταν ο ίδιος εβραϊσμός αδυνατεί να υπερασπισθεί δυναμικά τον εαυτό του λόγω της εχθρικής ή αδιάφορης στάσης της κοινωνίας.

  10. offshore said

    Δε νομίζω να είναι πρότυπο ο Καρατζαφέρης, απλά σε περίοδο κρίσης (οικονομικής) σημειώνεται πάντα μια άνοδος των συντηρητικών κομμάτων. Μετά την πάροδο της οποίας όλοι (ξανά) γίνονται φιλελεύθεροι. (Αυτό το φαινόμενο κάπως λέγεται, ψυχολογία του όχλου ή κάπως έτσι)

  11. dani said

    θυμάμαι την αφήγηση μιας εβραίας φίλης για τον θείο Σαμ των κατασκηνώσεων με τον αριθμό στο χέρι. Πράγματι έγινε βίωμα για πολλά εβραιόπουλα. Μακάρι οι μαρτυρίες του (όπως και των άλλων επιζόντων) να έχουν καταγραφεί τουλάχιστον σε βίντεο για όποτε με το καλό αποφασίσει η Ελλάδα να κοιτάξει στα μάτια το παρελθόν της και αρχίσει να δείχνει τέτοιες μαρτυρίες σε όλα τα σχολεία.

  12. dani said

    και μια ερώτηση για τη φωτογραφία:
    είναι εντύπωσή μου η ο δεύτερος κύριος από αριστερά έχει και ένα σύμβολο ζωγραφισμένο κάτω από τον αριθμό στο χέρι του? έχουμε καμία ιδέα τι ήταν αυτό?

  13. Abravanel said

    They were tattooed based on numbers in the regular series until 1944; their numbers were preceded by a triangle, most likely to identify them as Jews

    Το σύστημα των τατουάζ δεν υπήρξε από την αρχή ενιαίο – πχ στην οικογένεια μου υπήρχε άνθρωπος με το Α012345 και άνθρωπος με 12345. Χαρακτηριστικό του Ολοκαυτώματος υπήρξε αυτή η σταθερή πρόοδος στον μηχανισμό εξόντωσης που ήταν απόρροια των πρωτοβουλιών που παίρνονταν σε τοπικό και όχι κεντρικό επίπεδο, (ο Goldhagen βασίζει σημαντικό κομμάτι της θεωρίας του σε αυτό το γεγονός). Πχ οι θάλαμοι αερίων δεν υπήρχαν το 1941 αλλά δημιουργήθηκαν αργότερα σαν μια προσπάθεια να αποφεύγονται οι ψυχολογικές συνέπειες στους γερμανούς στρατιώτες που εκτελούσαν τους εβραίους με τα όπλα.

  14. εξαιρετικό ,ολιγόλογο,μεστο αφιερωμα σε εναν ανθρωπο,μια εποχή ,εναν λαό ,ενα κομματι της ιστοριας (μας)..

  15. ArisMUC said

    Αναρωτιέμαι αν μπορεί κάποια να δουλέψει ως εθελόντρια στις κατασκηνώσεις… Και/ή να πάνε και γκογίμ παιδιά με κάποια ποσόστωση, ώστε να νιώσουν τι σημαίνει να είσαι Εβραία.

  16. vanleon said

    Υπέροχο το αφιέρωμα, αλλά υπάρχει ένα σημαντικό λάθος. Ο Θέιος Σαμ έκανε δική του οικογένεια μετά την επιστροφή του στην Θεσσαλονίκη.

  17. NadiaLeon said

    Uncle Sam did have a family after he returned to Thessaloniki.

    He married Alegra, they had a daughter that was Gods gift to him (cause he believed he could never have children), and he called her Sarah, after his mother.

    20 years later Sarah gave him 2 grand-children, that were 12 and 13 when their grandfather died, on October 21st 1996.

  18. Sarah Profeta said

    Χρειάστηκα λίγο χρόνο να στεγνώσουν τα δάκρυα μου , διαβάζοντας το άρθρο αλλα και τα σχόλια των ανθρώπων που γνώρισαν τον πατέρα μου. ΟΙ ιστορίες του με μεγάλωσαν, κ η ομορφία της ψυχής του , αυτή που καθρεΦτιζόταν στα μάτια του είναι ακόμα μαζί μου…Μαζί μου , μαζί με τα εγγόνια του και μαζί με την οικογένεια , που όπως έλεγε ο ίδιος «ανέλπιστα ο Θεός τον ευλόγησε να δημιουγήσει».
    Ηταν πάντα ένας άνθρωπος πανεμορφος , που μέσα από οσα βίωσε, επιβίωσε έτσι όπως μόνο οι απλοί άνθρωποι που εχουν καταθέσει την ψυχή τους θα μπορουσαν.
    Νιωθω ευγνωμοσύνη που ήταν αυτός ο πατέρας μου .
    Κ ευχαριστώ όσους τον αγάπησαν κ όσους τον θυμούνται με αγάπη

  19. NadiaLeon said

    Και επισης, ενα μεγαλο ευχαριστω απο την οικογενια του για το υπεροχο αρθρο σου…

    ————-

    And also, a big »thank you» from his family, for your wonderful article…

  20. Sarah Profeta

    »Χρειάστηκα λίγο χρόνο να στεγνώσουν τα δάκρυα μου , διαβάζοντας το άρθρο αλλα και τα σχόλια των ανθρώπων που γνώρισαν τον πατέρα μου.»

    χωρις να τον εχω γνωρισει , ανα-γνωρισα εδώ Και τον δικο μου πατερα ..(που δεν ηταν εβραιος αλλά ηταν κι αυτός εκεί. )

    Κι εγώ »Χρειάστηκα λίγο χρόνο..»για τον δικό σου /δικο μου πατερα ..»

    για τους αγαπημενους εκεινους ανθρωπους που περασαν πολλά και παρολαυτά Ζουνε , ακόμα,μεσα μας,στη μνημη ,στην καρδια, ..

  21. sarant said

    Πολύ συγκινητικό, πολύ ωραίες φωτογραφίες.

    Δυο σπαστικές γλωσσικές ερωτήσεις, όμως.
    Το επώνυμο «Προφέτα» έχει κάποια σχέση με τη λέξη «προφήτης» ή είναι σύμπτωση;
    Υπάρχει κάποιος λόγος που γράφεις «μικροί εβραίοι και εβραίες» και όχι «εβραιόπουλα»;

  22. sapere aude said

    Συγκλονιστικό. More like that, please!

  23. Αμπαβανέλ

    Με posts σαν και αυτό αναρωτιέμαι αν πρέπει να σκίσω τη δημοσιογραφική μου ταυτότητα.

  24. @Jean Cohen (#23) Pourquoi M. Cohen?

  25. @papandonakis #24

    parce que

    or the Jewish way

    pourquoi pas?:)

    Είναι πολύ καλός ο Αμπραβανέλ

  26. @Jean Cohen (#25) Indeed Abravanel did a great job with his post about Sam Profeta. He educated many of us about a true Greek hero of Jewish faith.

    Nina Nahmia’s book «Reina Gilberta» and this post have brought tears into my eyes in a public place.

  27. Ανδρεας Κουνιο said

    Ενα απλο και μεγαλο ευχαριστω για το εξαιρετικο αρθρο σχετικα με τον πολυαγαπημενο Θειο Σαμ,που με μεγαλωσε οπως και τα αλλα..παιδια.. εκεινης της εποχης.Αλλα και για ολα τα αλλα αρθρα-νασαι καλα και για το καθαρο μυαλο και για το ταλεντο αλλα και το σθενος.Ελπιζω καποια μερα να σε γνωρισω απο κοντα.
    Salud ke tengas siempre

  28. Λούης said

    Here is an article in today’s TA NEA.

    Hopefully, it is a sign of a fairer depiction and analysis of the Middle East by the Greek media than what we have been used to.

    http://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&artid=4528389&ct=2

    Louis

  29. Abravanel said

    Χαίρομαι που μπόρεσα να αποδώσω την προσωπικότητα του Θείου Σαμ με έναν τρόπο ωστε όλοι όσοι τον γνωρίσαμε προσωπικά, μπορούμε να τον θυμηθούμε μέσω του κειμένου. Ενσυνείδητα δεν θέλησα να αναφερθώ σε άλλα άτομα μιας και θέλησα να περιορισθώ στην δημόσια προσφορά του Θείου Σαμ αλλά χαίρομαι ιδιαίτερα που η οικογένεια είδε τα τα αποτελέσματα ενός έργου ζωής από τον Σαμ Προφέτα, ένα έργο που έχει μείνει στο χρόνο και το θυμάται το σύνολο του μεταπολεμικού Ελληνικού Εβραϊσμού.

    Να καλωσορίσω και τους Σάρα Προφέτα, NadiaLeon, vanleon και Ανδρέα Κούνιο. :-)

    @ sarant: Απλώς έχω μια προσωπική, χωρίς λόγο αντιπάθεια στον όρους -πουλα. Tην ετυμολογία του επίθετου δεν την γνωρίζω – στο βιβλίο του Ασσέρ Μωυσή για την ετυμολογία των εβραίων της Ελλάδος δεν υπάρχει και ούτε σε διάφορες άλλες πηγές όπως των Μόλχο ή Νεχαμά. Επίσης όταν έψαχνα για περισσότερες πληροφορίες μου έκανε εντύπωση πως δεν εντόπισα μέλη της οικογενείας στην μοναδική – δημόσια – λίστα θεσσαλονικιών εβραίων που είχε ετοιμάσει ο Χαινζ Κούνιο, ενώ βρήκα Προφέτα της Κωσταντινούπολης που εξοντώθηκαν στο Ολοκαύτωμα.

    @ ArisMUC: Θα ήταν μια καλή ιδέα αλλά δεν πρόκειται να συμβεί για πρακτικούς λόγους – υπάρχουν όμως ιδέες για παρόμοιες πρωτοβουλίες και μάλιστα από άτομα που γνωρίζεις και γνωρίζω. Ελπίζω σε ενδιαφέροντες καιρούς στο μέλλον και σε μια συνειδητοποίηση όλων μας οτι η έλλειψη στην ανοχή ακουμπάει όλους μας. :-)

  30. A. Ioannou said

    @Ανδρεας Κουνιο
    Όταν ήμουν αρκετά μικρός, στις αρχές δεκαετίας του ΄70 αν θυμάμαι καλά, ψώνιζα ταινίες View Master από ένα κατάστημα στην Αθήνα, στη Σταδίου ή Πανεπιστημίου, του οποίου ο ιδιοκτήτης λεγόταν Βιτάλ Κούνιο. Συγγενής μήπως; Συγνώμη γιά την προσωπική ερώτηση.

  31. sapere aude said

    /OFF-TOPIC/
    Abravanel, ζητώ συγγνώμη για το off-topic σχόλιο, αλλά στο μπλογκ του Σαραντάκου και στο thread της Βαρκελώνης έγραψα κάτι (#28) που θα ήθελα να το δεις.

  32. Ανδρεας Κουνιο said

    Για τον Α.ΙΩΑΝΝΟΥ
    Οντως υπηρχαν τα Φωτογραφικα Κουνιο στην Σταδιου νομιζω,διπλα σε εναν κινηματογραφο.Ειναι οι συγγενεις του κ. Χαινζ Κουνιο το καταστημα του οποιου εκλεισε πανω απο 100 χρονια στην οδο Βενιζελου ,στην Θεσσαλονικη. Ο παππους μου ,Ισακ Κουνιο-φαρμακοποιος ,ηταν συνεταιρος για ενα διαστημα στις αρχες του 20ου αιωνα, με τον πατερα του κ. Χ.Κουνιο, τον Σαλβατορ. Το φαρμακειο Κουνιο ανοιξε γυρω στα 1902 η 3 στην Θεσσαλονικη.

  33. Γραφω λιγα λογια με δακρυσμενα τα ματια για τον ανθρωπο που δουλεψα και περασα αμετρητες ωρες
    μαζι του οταν κι εγω σαν ενεργο στελεχος της Νεολαιας της ΙΚΘ ακουγα τις ιστοριες του.
    Πραγματι ηταν ενας απλος,συνηθισμενος ανθρωπος αλλα με μεγαλη ψυχη και αγαπη για τα παιδια τεραστια.
    Εκεινη την εποχη εμεις οι νεοι πολλες φορες τον ειχαμε παρεξηγησει με τις …..τι μεγαλο λαθος καναμε!! Ταπεινα ζητω συγνωμη ,και στην μνημη του οπως και στην μνημη ολων των αδικοχαμενων προγονων μας η ιστορια κι εμεις αναγνωριζουμε την τεραστια θυσια τους για να ζουμε σημερα ελευθεροι με ισα δικαιωματα στην Διασπορα και ενα κρατος το Ισραηλ.
    Δεν μπορω επισης να μην εξαρω την εκπληκτικη φωτογραφια που αποδιδει φανταστικα τις ψυχες αυτων των ανθρωπων με κορυφαια την εκφραση του ‘θειου ΣΑΜ»και επισης του ΜΟΥΣΙΚΟΥ ενος ανθρωπου επισης τοσο χαρακτηριστικου στα ματια μας οταν ημασταν νεοι.

  34. […] εβραίοι/ Panousis: There are no good JewsHow to insult a greek!About/ΣχετικαΜορφές του Ελληνικού Εβραϊσμού: Σαμ Προφέτα/ Portraits of Greek…Παλιές φωτογραφίες από την εβραϊκή κοινότητα της […]

  35. Ερικα Περαχιά Ζεμούρ said

    καλημέρα
    ενω είχα διαβάσει το άρθρο όταν βγήκε και θυμήθηκα ξανά τον θείο Σαμ με τρυφερότητα, δεν είχα πρσέξει τη λεζάντα στη φωτογραφία στην οδό Εγνατία όπου βλέπουμε Εβραίους να πορεύονται προς το γκέττο του Βαρώνου Χίρς. Αυτή η φωτογραφία ανήκει στο Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης, έχει παρθεί από ιδιώτη (στις 9 Απριλίου ’43) που την δώρισε στο Μουσείο μας (κ. Τριάρχου)
    Θα ήθελα να ξέρω-αν είναι δυνατό- σε πια πηγή αναφέρεται η φωτογραφία σαν αρχείο του Υπ. Εξ.
    Ευχαριστώ
    Έρικα

  36. rachel taboch said

    משפחת טבוך בישראל, קרובי משפחתו היחידים שלו, מבקשים להודות לאדם הנפלא והאהוב עלינו סמי פרופטה ז»ל, אשר הקדיש את חייו לנוער בסלוניקי. לך שרה יקרה לנו, על כך שזכית להורים נפלאים, והקמת דור המשך את נדיה ווגליס. אוהבים אותכם מאד.
    רחל ודני טבוך r.taboch@gmail.com

  37. […] 5. Να πούμε οτι ήταν 5.500 Εβραίοι το 1960; Να πω οτι ήταν 3.500 το μέγιστο νούμερο των Εβραίων που θα μπορούσαν να πάρουν αποζημιώσεις; (2) Ακόμα και έτσι το μέγιστο που θα μπορούσαν να πάρουν είναι 120εκ, δηλαδή το 14% του ποσού ενώ ο Ρίχτερ ισχυρίζεται οτι οι Εβραίοι πήραν το 25%. Αν δεχθούμε τους ισχυρισμούς Ρίχτερ και αποδεχθούμε οτι μόνο οι Εβραίοι της ΕΡΕ πήραν αποζημιώσεις, τότε το μέγιστο εβραϊκό ποσοστό πέφτει στο 10%, (με 70% δεξιά ψήφο ενώ μάλλον είναι σημαντικά χαμηλότερη). Μια μόνο εξαίρεση: υπήρξαν 20/30 επιζώντες ιατρικών πειραμάτων, αυτοί έπαιρναν επιδόματα απευθείας από την γερμανική κυβέρνηση – ένας από αυτούς ήταν ο Θείος Σαμ. […]

  38. […] Ο Ρίχτερ και οι εβρα… στο Μορφές του Ελληνικού Εβραϊσμού… […]

  39. […] Τα χρήματα εκείνα δεν είχαν να κάνουν καμμία σχέση με τους διακρατικούς ενδοευρωπαικούς διακανονισμούς. Τα 115 εκατομμύρια ήταν προϊόν αποκλειστικής διαπραγμάτευσης Ελλάδας και ΟΔΓ και από αυτά περίπου 5/10 δόθηκαν υπό μορφή αποζημιώσεων στον Ελληνικό Εβραϊσμό. Υπάρχουν πολλές αναφορές στις εφημερίδες της εποχής στις οποίες οι έλληνες χριστιανοί βουλευτές «νουθετούν» τους εβραίους που διαμαρτύρονται λέγοντας οτι οι αποζημιώσεις δεν είναι αναλογικές και εύλογο είναι να σταματήσουν να μιλούν. Μόνη εξαίρεση ήταν οι επιζώντες από ιατρικά πειράματα στο Αουσβιτς και την Τρεμπλίνκα που έλαβαν συντάξεις απ’ευθείας από την ΟΔΓ, χωρίς την παρέμβαση του ελληνικού κράτους, πχ ο Σαμ Προφέτα. […]

Leave a reply - Σχολιάστε νηφάλια

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: